Ademyavuz Hurdacı

Ademyavuz’da hurdacılığı değerlendirirken mahalleyi Gebze’nin genel sanayi kimliğinden ayırmak gerekir. Adem Yavuz, Gebze’ye bağlı bir mahalledir; doğrudan bir organize sanayi bölgesi değildir. Buna karşılık Gebze’nin büyük sanayi ve ulaşım sistemi içinde yer alması, mahalledeki yapılaşma ve altyapı hareketleriyle birleştiğinde metal hurda açısından kendine özgü bir profil ortaya çıkarır. Gebze Kaymakamlığı da ilçenin E-5, TEM, demiryolu, limanlar ve İstanbul bağlantıları çevresinde gelişmiş güçlü bir sanayi bölgesi olduğunu belirtiyor.

Bu nedenle Ademyavuz hurdacı aramasının arkasındaki ihtiyaç, bir OSB içindeki fabrika hurdası alımından farklıdır. Mahalle içinde hurda kablo, bakır tesisat parçaları, demir doğrama ve profiller, alüminyum doğramalar, sarı olarak adlandırılan pirinç esaslı armatür ve bağlantı parçaları ile belirli miktarlarda paslanmaz metal daha anlamlıdır. Büyük ve sürekli üretim hurdaları ise Ademyavuz’un kendi dokusundan çok Gebze’nin çevresindeki sanayi kuşağının karakteridir.

Adem Yavuz’un hurdacılık açısından önemli özelliklerinden biri, uzun süredir imar ve mülkiyet düzenlemelerine konu olan bir mahalle olmasıdır. Gebze Belediyesi 2023 yılında, rezerv yapı alanı ilan edilmiş Adem Yavuz Mahallesi’nde 258 parselin tapu sorununun çözüldüğünü açıkladı. Belediye aynı açıklamada Adem Yavuz’u, Gebze’de uzun süreli mülkiyet ve imar problemleri üzerinde çalışma yürütülen mahalleler arasında sayıyor.

Bu bilgi metal hurdası bakımından önemlidir; ancak “rezerv yapı alanı” ifadesinden hareketle mahallenin tamamında sürekli yıkım olduğunu düşünmek doğru olmaz. İmar ve mülkiyet sorunlarının çözülmesi zaman içerisinde yeni yapı, bina yenilemesi, bağımsız bölüm tadilatı veya eski yapıların değiştirilmesi gibi faaliyetleri kolaylaştırabilir. Metal hurda potansiyeli de esas olarak bu faaliyetler gerçekten gerçekleştiğinde ortaya çıkar.

Bina yenilemelerinde Ademyavuz açısından öne çıkabilecek metal grupları şunlardır:

eski elektrik tesisatlarından bakır iletkenli hurda kablolar,

elektrik panolarından çıkan bakır bara ve bağlantı parçaları,

eski su ve ısıtma tesisatındaki bakır veya pirinç parçalar,

sökülen korkuluk, kapı, çatı konstrüksiyonu ve profillerden demir,

pencere, balkon kapama ve doğramalardan alüminyum,

vana, musluk ve bağlantı elemanlarından sarı hurda,

merdiven korkuluğu, mutfak ekipmanı veya çeşitli uygulamalardan paslanmaz çelik.

Dolayısıyla Ademyavuz’da hurda oluşumunu yalnızca “evlerden çıkan birkaç parça metal” şeklinde görmek de doğru değildir. Bina ölçeğinde elektrik ve mekanik tesisat yenilendiğinde, özellikle hurda kablo ile bakır ekonomik değeri yüksek ayrı kalemler haline gelebilir.

Ademyavuz’da kablo hurdasının temel kaynağının ağır sanayi üretimi olması beklenmez. Mahallenin karakteri düşünüldüğünde daha anlamlı kaynak; binaların elektrik altyapısı, tadilatlar, sayaç ve pano yenilemeleri, ortak alan elektrik sistemleri, dükkân tesisatları ve yapı yenilemeleri sırasında sökülen metal iletkenli kablolardır.

Yakın geçmişte mahallede önemli altyapı çalışmaları da gerçekleştirildi. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından 2025 yılında yayımlanan bilgilerde Adem Yavuz Mahallesi’nde altyapı çalışmalarının sürdüğü belirtilirken, dönemin proje bilgilerine göre 8.680 metre içme suyu, 3.830 metre kanalizasyon ve 1.330 metre yağmur suyu hattı çalışması planlanmış/yürütülmekteydi.

Bu çalışmaların tamamını doğrudan “metal hurda kaynağı” kabul etmek doğru değildir; altyapı hatlarının önemli bölümü metal olmayan malzemelerden de oluşabilir. Fakat kapsamlı altyapı müdahaleleri sırasında veya bunları takip eden üstyapı ve bina bağlantı çalışmalarında eski elektrik kabloları, metal bağlantılar, saha ekipmanları ve elektrik tesisatı parçalarının yenilenmesi mümkün olabilir. Hurdacılık açısından asıl önemli nokta budur.

Mahalleden çıkan kablonun değerlendirilmesinde yalnızca kilogramına bakılması yeterli değildir. Kablonun;

bakır mı alüminyum mu iletken içerdiği, damar kalınlığı, izolasyon oranı, tek tip veya karışık olması ve içindeki metalin niteliği ayrımı doğrudan etkiler.

Örneğin bina içinden sökülen ince tesisat kablosuyla yüksek bakır oranlı kalın enerji kablosunu aynı sınıfta değerlendirmek doğru değildir. Aynı şekilde bakır kabloyla alüminyum enerji kablosunun birbirine karıştırılması da sağlıklı bir sınıflandırma oluşturmaz.

Bu nedenle “Ademyavuz hurda kablo alımı” söz konusu olduğunda kablonun türünün yükleme öncesinde belirlenmesi, özellikle toplu bina tadilatlarında önemli hale gelir.

Bakır, Ademyavuz’daki metal hurdalar içinde kabloyla birlikte en dikkat edilmesi gereken gruplardan biridir.

Yerleşim alanlarında bakırın yalnızca elektrik kablosundan çıktığı düşünülmemelidir. Eski yapılarda veya tesisat yenilemelerinde;

bakır borular, klima ve soğutma tesisatındaki bakır hatlar, elektrik panolarındaki bakır parçalar, motor ve elektrik ekipmanlarının bakır sargıları ile çeşitli bağlantı elemanları ayrıştırılabilir.

Adem Yavuz’daki imar ve yapılaşma geçmişi düşünüldüğünde bina bazındaki yenilemeler bu nedenle hurdacılık bakımından fabrikasyon üretim artığından daha anlamlı bir kaynak grubudur. Belediyenin mahallede parsel ve mülkiyet düzenlemeleri yürütmüş olması da yapı stokunun zaman içerisinde değişebilmesi açısından önemli bir yerel göstergedir.

Bakırın demir, plastik kaplı kablo, pirinç bağlantı veya farklı metal parçalarla karışık şekilde tutulması yerine türlerine ayrılması ise malzemenin gerçek niteliğinin belirlenmesini kolaylaştırır.

Ademyavuz’da demir hurdasının büyük bölümünü sürekli sanayi üretimine bağlamak gerçekçi olmaz. Mahalle ölçeğinde daha muhtemel kaynaklar;

eski kapı ve bahçe girişleri, demir korkuluklar, çatı ve sundurma profilleri, raf ve konstrüksiyonlar, kepenk parçaları, bina tadilatlarında sökülen çelik profiller ve inşaat sırasında ortaya çıkan kullanılabilir metal kesimleridir.

Büyük ölçekli bir yapı sökümü gerçekleştiğinde demir miktarı ciddi biçimde artabilir; ancak her imar düzenlemesinin veya tapu işleminin otomatik olarak yıkım anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Bu nedenle Ademyavuz için kesin yıllık demir hurda tonajı vermek veya sürekli yüksek hacimli inşaat hurdası çıktığını ileri sürmek sağlıklı değildir.

Mahallenin doğru hurdacılık profili dönemsel olarak artabilen bina ve tesisat kaynaklı demir hurdasıdır.

Ademyavuz’daki konut ve küçük ticari yapı ölçeğinde alüminyumun önemli kaynaklarından biri eski pencere ve kapı doğramalarıdır.

Cephe veya bağımsız bölüm yenilemelerinde;

alüminyum pencere profilleri,

balkon kapama sistemleri,

kapı ve bölme profilleri,

metal cephe elemanları,

çeşitli levha ve profil parçaları

ortaya çıkabilir.

Alüminyumun demirle karışık şekilde verilmesi yerine profil, levha veya diğer alüminyum gruplarının ayrılması daha doğru sınıflandırma sağlar. Özellikle eski doğramaların toplu değiştirildiği apartmanlarda Ademyavuz alüminyum hurdası tek tek küçük parçalardan farklı olarak toplu bir alım kalemi haline gelebilir.

“Sarı hurda” olarak bilinen pirinç ağırlıklı metal grubu, Ademyavuz gibi yerleşim bölgelerinde genellikle demir kadar hacimli olmaz. Buna karşılık birim niteliği nedeniyle ayrı tutulması önemlidir.

Başlıca kaynakları bina ve işyeri tesisatlarında sökülen;

vana, musluk, batarya gövdeleri, bağlantı rakorları, tesisat fittingsleri ve çeşitli pirinç parçalar olabilir.

Özellikle eski su veya ısıtma tesisatının komple yenilendiği işlerde, küçük görünen çok sayıdaki sarı parça toplandığında anlamlı bir metal hurda grubuna dönüşebilir.

Piyasada “krom” ifadesi çoğu zaman paslanmaz çelik ürünler için kullanılır. Ademyavuz’da bu gruba apartman korkulukları, çeşitli dekoratif metal elemanlar, lavabo ve mutfak parçaları veya küçük işletmelerde kullanılan paslanmaz ekipmanlar dahil olabilir.

Ancak bütün parlak veya paslanmaz görünen metaller aynı alaşım değildir. Paslanmaz çeliğin içerisindeki nikel ve krom oranına göre farklı kalite sınıfları bulunabildiği için krom hurdasının demir hurdasıyla karıştırılmadan değerlendirilmesi önem taşır.

Ademyavuz’da bu grubun demir ve kablo kadar yüksek hacimde çıktığını varsaymak için veri bulunmamaktadır; daha doğru yaklaşım, paslanmaz parçaların ortaya çıktığı tadilat ve ekipman değişimlerinde ayrı bir hurda kalemi olarak ele alınmasıdır.

Ademyavuz’u başka bir Gebze mahallesinden ayıran güncel şehircilik ayrıntılarından biri de Korkak Dere çevresidir.

Gebze Belediye Meclisinin Aralık 2024 tarihli kararında, bir bölümü Adem Yavuz Mahallesi içerisinde bulunan ve fiilen ıslah edilmiş Korkak Dere hattının mevcut planla uyuşmaması nedeniyle plan düzenlemesi yapıldığı belirtiliyor.

Bu karar tek başına hurda oluştuğunu göstermez. Bununla birlikte Korkak Dere çevresi, Ademyavuz’un fiziksel altyapısı ve planlama düzeninin halen müdahale gören alanlardan biri olduğunu ortaya koyar. Dere ıslahı, yol, altyapı veya çevresindeki parsellerde ileride gerçekleştirilen gerçek inşaat uygulamalarında metal söküm ve yenileme işleri oluştuğunda hurda hareketliliği de artabilir.

Yerel hurdacılık açısından önemli olan plan kararının kendisi değil, sahada gerçekleşen uygulamanın hangi metal ekipman ve yapılara müdahale ettiğidir.

Ademyavuz’un önemli avantajlarından biri Gebze gibi son derece güçlü bir sanayi ilçesinin kentsel dokusu içinde bulunmasıdır. Gebze Ticaret Odasının güncel OSB verilerinde Gebze bölgesinde 10 organize sanayi bölgesi ve toplam 1.384 firma yer alıyor. Aynı kaynak Güzeller OSB’de 160 firma bulunduğunu ve otomotiv, çelik ile plastik sektörlerinin öne çıktığını; Gebze OSB’de ise 179 firma bulunduğunu ve başlıca sektörler arasında makinanın da yer aldığını bildiriyor.

Bu sanayi ölçeği Ademyavuz’u ekonomik olarak etkiler; fakat Güzeller OSB veya Gebze OSB’de oluşan hurdayı Ademyavuz’un kendi hurda üretimiymiş gibi değerlendirmek doğru değildir.

Bunun yerine iki ayrı yapı vardır:

Ademyavuz içinde ağırlık, yapı-tadilat-elektrik tesisatı kaynaklı metal hurdasındadır. Organize sanayi bölgelerinde ise üretim, makine bakımı, imalat, tesis yenilemesi ve sanayi elektriği kaynaklı çok daha farklı nitelikte ve hacimde metal hurdalar ortaya çıkabilir.

Mahalle ile sanayi bölgeleri arasında günlük ulaşım bağlantısı da bulunmaktadır. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ulaşım kayıtlarında 430 numaralı hattın Fatih Tren İstasyonu–Adem Yavuz–Gebze–Güzeller OSB güzergâhında çalıştığı görülüyor. Bu güzergâh, Adem Yavuz’un Gebze merkezi ve sanayi yönündeki günlük hareketlilikle bütünleştiğini gösteren somut yerel bağlantılardan biridir.

Hurda taşıma araçlarının erişimi ise toplu taşıma güzergâhından bağımsız olarak sokak, parsel, yük miktarı ve yükleme alanına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ademyavuz için doğru hurdacılık yaklaşımı, mahalleyi yapay biçimde “sanayi bölgesi” gibi göstermemektir.

Gebze sanayi merkezidir; Ademyavuz ise bu sanayi merkezinin içinde bulunan, imar ve altyapı değişimleri yaşamış bir mahalledir. Bu ayrım hangi hurdanın daha fazla önem taşıdığını da belirler.

Mahalle ölçeğinde öncelik sıralaması işin niteliğine göre değişmekle birlikte özellikle:

hurda kablo ve bakır, elektrik ve tesisat yenilemelerinde;

demir, yapı tadilatı ve metal konstrüksiyon sökümlerinde;

alüminyum, pencere, kapı ve cephe yenilemelerinde;

sarı, mekanik tesisat ve armatür sökümlerinde;

krom/paslanmaz, korkuluk ve ekipman değişimlerinde

ön plana çıkar.

Buna karşılık torna talaşı, seri üretim sac firesi veya sürekli fabrika üretim artığı gibi hurdalar Ademyavuz’un kendi mahalle yapısını tanımlayan başlıca kalemler değildir. Bu tür hurdalar Gebze’nin OSB ve imalat alanlarıyla daha doğrudan ilişkilidir.

Tek bir evden çıkan birkaç metal parçayla komple bina tadilatından veya elektrik işinden çıkan malzemenin alım organizasyonu aynı değildir.

Ademyavuz’da özellikle elektrik tesisatı yenilemesi, apartman tadilatı, pencere-doğrama değişimi, çatı veya korkuluk sökümü ve ticari mekân yenilemesi gibi işlerde malzemenin önceden ayrılması önem kazanır.

Kablo, bakır, alüminyum, sarı ve paslanmazın demirle birlikte tek bir karışık yığın haline getirilmesi yerine ayrı toplanması hem sınıflandırmayı hem de gerçek metal miktarının anlaşılmasını kolaylaştırır.

Hurda kabloda bakır ve alüminyum iletkenli kabloların; sarıda pirinç esaslı parçaların; paslanmazda farklı alaşım gruplarının birbirinden ayrılması özellikle toplu miktarlarda daha önemlidir.

Ademyavuz’un hurdacılık açısından ayırt edici tarafı, doğrudan ağır sanayi mahallesi olması değildir. Mahalle Gebze’nin sanayi ağına bağlı olmakla birlikte kendi içinde imar, mülkiyet, altyapı ve yapı yenilemeleriyle şekillenen bir metal hurda profiline sahiptir.

Rezerv yapı alanı geçmişi ve tapu düzenlemeleri, 2024’te Korkak Dere çevresinde yapılan plan çalışması ve 2025’te kayda geçen kapsamlı altyapı yenilemeleri birlikte değerlendirildiğinde Ademyavuz’da yapı ve altyapı kaynaklı hareketliliğin hurdacılık açısından dikkate alınması gerektiği görülür.

Bu yapıda özellikle Ademyavuz hurda kablo alımı ve bakır hurdası, elektrik ve bina tesisatlarıyla doğrudan ilişkilidir. Demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz ise gerçekleştirilen tadilatın veya sökümün niteliğine göre öne çıkar.

Dolayısıyla Ademyavuz’daki metal hurdayı doğru değerlendirmek için Gebze’nin genel sanayi gücünü bilmek kadar, hurdanın gerçekten hangi mahalle içi işten çıktığını bilmek gerekir. Bölgeye özgü hurdacılık yapısını belirleyen temel fark da tam olarak budur.