Akfırat Hurdacı

Akfırat, Tuzla’nın klasik anlamda yoğun apartman dokusuna sahip mahallelerinden biri olmadığı gibi, doğrudan büyük bir sanayi mahallesi olarak da değerlendirilmemelidir. Bölgenin hurdacılık açısından asıl özelliği; müstakil ve düşük yoğunluklu yerleşim alanlarının, geniş açık alanların, İstanbul Park gibi büyük ölçekli bir tesisin ve Tepeören’deki güçlü sanayi dokusunun birbirine yakın bulunduğu bir geçiş bölgesinde yer almasıdır. Bu nedenle Akfırat hurdacı faaliyetlerinde ortaya çıkan metal hurdaların kaynağı tek tip değildir.

Mahalle içinde konut tadilatları, elektrik ve mekanik tesisat yenilemeleri, bahçe ve çevre düzenlemeleri öne çıkarken; Akfırat’ın Tepeören ve İstanbul Tuzla Organize Sanayi Bölgesi yönündeki konumu bölgedeki ticari ve teknik hareketliliği artırmaktadır. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: İstanbul Tuzla Organize Sanayi Bölgesi doğrudan Akfırat Mahallesi içinde değil, Tepeören’de bulunmaktadır. Bununla birlikte Akfırat ile Tepeören arasındaki yakınlık, bölgedeki metal hurda hareketinin karakterini anlamak açısından önemlidir. İTOSB’nin resmi firma listesinde elektrik, metal, metalurji, makine, asansör, döküm ve tesisat alanlarında çalışan işletmelerin bulunması, Akfırat’ın hemen çevresindeki sanayi profilini açık biçimde göstermektedir.

Bu yapı nedeniyle Akfırat hurda kablo, bakır, demir, alüminyum ve sarı hurda alımı yalnızca evlerden çıkan küçük miktarlı metallere indirgenemez; villa ve tesis yenilemelerinden teknik işletmelere, çevredeki şantiyelerden sanayi bağlantılı bakım faaliyetlerine kadar farklı kaynakların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Akfırat’ın önemli özelliklerinden biri müstakil yapılaşmanın bölgedeki ağırlığıdır. Bunun somut örneklerinden Akfırat Evleri, Tepeören-Akfırat bölgesinde 140 dönümlük alanda 143 müstakil villadan oluşmaktadır. Projenin yapı sisteminde galvanizli hafif çelik taşıyıcı kullanıldığı da proje bilgilerinde belirtilmektedir.

Villa ve müstakil konut ağırlıklı alanlarda hurda oluşumu, yoğun apartman mahallelerinden farklı gelişir. Çok sayıda bağımsız bölümün aynı anda dönüşmesinden çok, tek yapı veya site bazlı yenilemeler dikkat çeker. Çatı, bahçe, dış cephe, elektrik tesisatı, klima sistemi, kapı-pencere, korkuluk ve mekanik tesisat işleri farklı dönemlerde metal hurda oluşturabilir.

Akfırat’taki bu yapı özellikle şu metalleri anlamlı hale getirir:

elektrik tesisatından çıkan hurda kablo ve bakır iletkenler,

klima ve mekanik tesisatlardan çıkan bakır boru ve alüminyum parçalar,

vana, bağlantı elemanı ve tesisat parçalarından çıkan sarı hurda,

pencere, doğrama ve çeşitli yapı elemanlarından çıkan alüminyum hurdası,

çelik kapı, korkuluk, profil, bahçe konstrüksiyonu ve sökümlerden çıkan demir hurdası,

paslanmaz ekipman ve bazı mimari uygulamalardan çıkabilen krom/paslanmaz çelik hurdası.

Dolayısıyla Akfırat’ta hurda değerlendirmesinde yalnızca ağırlığa değil, aynı tadilat içerisinden çıkan farklı metallerin ayrıştırılmasına dikkat edilmesi gerekir. Bakır kablonun demir profille veya pirinç tesisat parçalarının karışık metal içerisinde değerlendirilmesi, malzemenin gerçek niteliğinin görülmesini zorlaştırır.

Akfırat’ın yapısında hurda kablonun öne çıkmasının temel nedeni büyük bir kablo fabrikasının mahallede bulunması değil; konut, tesis, site ve teknik altyapı yenilemelerinin elektrik sistemleriyle doğrudan ilişkili olmasıdır.

Müstakil yapılarda elektrik tesisatı yalnızca iç mekân priz ve aydınlatma hatlarından ibaret değildir. Bahçe aydınlatmaları, çevre güvenlik sistemleri, otomatik kapılar, pompalar, klima sistemleri, dış mekân elektrik hatları ve çeşitli yardımcı tesisatlar da kullanılabilir. Zaman içinde yapılan kapasite artırımları veya komple yenilemeler, farklı kesit ve özelliklerde kabloların sökülmesine neden olabilir.

Akfırat’ta hurda kablo alımı açısından özellikle şu işler önem taşır:

Elektrik tadilatları: Eski hatların değiştirilmesi, pano yenilemeleri ve ilave elektrik hatları sırasında bakır iletkenli kablo çıkabilir.

Klima ve mekanik sistem değişimleri: Klima sistemlerinde kullanılan bakır borular, bağlantı parçaları ve dış ünite içerisindeki metal bileşenler ayrı hurda değerine sahiptir.

Site ve bahçe altyapısı: Aydınlatma, otomatik kapı, güvenlik ve dış saha elektrik tesisatlarının yenilenmesi kablo hurdası oluşturabilir.

Ticari veya kurumsal tesislerin bakım işleri: Daha büyük elektrik panoları, enerji hatları ve mekanik sistemlerde yapılan değişikliklerde konutlara kıyasla daha toplu metal çıkışı oluşabilir.

Hurda kabloda dış görünüş tek başına yeterli değildir. Kablonun bakır veya alüminyum iletkenli olması, damar kalınlığı, izolasyon oranı ve malzemenin karışık olup olmaması değerlendirmeyi değiştirir. Bu nedenle Akfırat’tan çıkan kabloların özellikle bakır kablo, alüminyum kablo ve karışık tesisat kablosu olarak ayrılması daha sağlıklı sonuç verir.

Akfırat’ın yerel karakterini belirleyen en belirgin tesislerden biri TOSFED İstanbul Park’tır. Tesisin resmi adresi Akfırat, Göçbeyli Bulvarı No:1 olarak verilmektedir.

Büyük ölçekli spor ve etkinlik tesisleri; elektrik altyapısı, aydınlatma sistemleri, bariyer ve çevre güvenlik elemanları, bakım atölyeleri, mekanik sistemler ve çeşitli teknik ekipmanlar barındırır. Bunların yenilenmesi veya bakımında metal çıktısı oluşması mümkündür. Ancak İstanbul Park’tan ne kadar veya hangi miktarda hurda çıktığına ilişkin kamuya açık güvenilir bir tonaj verisi bulunmadığından, tesisi yüksek miktarda hurda üreten bir kaynakmış gibi göstermek doğru olmaz.

Buradaki asıl önemli nokta şudur: Akfırat yalnızca villa ve kırsal karakterli yerleşimlerden oluşan bir mahalle değildir. İstanbul Park gibi büyük bir teknik tesisin bulunması, mahallenin bakım, altyapı ve ticari hareketlilik bakımından daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu gösterir.

Göçbeyli Bulvarı ve İstanbul Park çevresindeki hurda taleplerinde bu nedenle konut hurdalarından farklı olarak tesis bakımından çıkan demir konstrüksiyon, kablo, elektrik ekipmanı metalleri, alüminyum ve çeşitli teknik metal parçalar gündeme gelebilir.

Akfırat’ın hurdacılık açısından en önemli çevresel avantajlarından biri Tepeören sanayi bölgesine yakınlığıdır. İstanbul Tuzla Organize Sanayi Bölgesi’nin resmi kayıtlarında ABB Elektrik, metal ve metalurji firmaları, makine üreticileri, asansör üreticileri, döküm işletmeleri ve tesisat malzemesi şirketleri gibi çok farklı sanayi kolları görülmektedir.

İTOSB’nin güncel kariyer ilanlarında da alüminyum profil kesiminden metal üretimine, CNC punch ve lazer operasyonlarından döküm ve elektrik bakımına kadar çeşitli faaliyetler açıkça görülmektedir.

Bu bilgiler Akfırat’ın içinde aynı yoğunlukta sanayi bulunduğu anlamına gelmez. Tam tersine yerel içerik açısından önemli olan, Akfırat ile komşu Tepeören arasındaki farkı doğru kurmaktır.

Tepeören yönünde:

metal işleme,

makine ve ekipman,

elektrik-elektronik,

alüminyum işleme,

döküm,

tesisat,

endüstriyel bakım

gibi faaliyetlerin yoğunlaşması, Akfırat çevresindeki hurdacılık hareketinin yalnızca konut kaynaklı olmadığını gösterir.

Özellikle işletmelerde yapılan makine değişimleri, bakım faaliyetleri ve elektrik tesisatı yenilemelerinde bakır kablo, elektrik panosu metalleri, demir-çelik parçalar, paslanmaz çelik, alüminyum profil ve üretim artıkları ortaya çıkabilir.

Bununla birlikte Akfırat hurdacı içeriğinde Tepeören OSB hurdalarını doğrudan “Akfırat’tan çıkan hurda” olarak tanımlamak doğru değildir. Bölgenin hurdacılık potansiyelini güçlü kılan unsur, Akfırat’ın bu sanayi kuşağıyla fiziksel ve ekonomik temas halinde olmasıdır.

Akfırat’ta demir hurdasının kaynakları da bölgenin yapılaşmasına göre şekillenir. Büyük ve sürekli ağır sanayi üretiminden ziyade;

bina ve villa tadilatları,

çelik konstrüksiyon sökümleri,

bahçe kapıları ve korkuluklar,

tel ve çevre çitleri,

sundurma ve depo yapıları,

eski metal raf ve ekipmanlar,

şantiye artıkları,

tesis ve saha yenilemeleri

daha gerçekçi kaynaklardır.

Müstakil yapılarda bahçe ve çevre düzenlemelerinin apartman bölgelerine göre daha geniş alan kaplaması; profil, tel çit, ferforje, metal kapı ve çeşitli dış mekân konstrüksiyonlarının da hurda akışına katılmasına neden olabilir.

Demirin bakır veya sarı kadar yüksek birim değerli olmaması, özellikle hacimli malzemelerde yerinden yükleme ve araç erişimini önemli hale getirir.

Akfırat, birbirine çok yakın apartman sokaklarından oluşan kompakt bir kent mahallesi değildir. Medeniyet Bulvarı, Fatih Sultan Mehmet Bulvarı, Süleymaniye Bulvarı, Akfırat Caddesi ve Göçbeyli Bulvarı gibi farklı akslara yayılan yerleşim ve tesisler bulunmaktadır. Tuzla Belediyesi Akfırat Orman Parkı için Medeniyet Bulvarı’nı, kamp alanı için Fatih Sultan Mehmet Bulvarı’nı, Sosyal Tesisler Parkı için ise Süleymaniye Bulvarı’nı adres olarak göstermektedir.

İETT güzergâhlarında da Akfırat, Akfırat Parkı, Akfırat Muhtarlığı ve Akfırat Caddesi gibi mahalle içi noktaların ardından Tepeören yönüne devam eden bir ulaşım hattı görülmektedir.

Bu da metal hurda toplama açısından mahalle içinde tek bir merkezden söz etmek yerine dağınık adreslerden yerinde alım modelinin daha anlamlı olduğunu gösterir.

Özellikle uzun profil, demir konstrüksiyon, klima ünitesi, kablo partisi veya sökülmüş tesisat malzemesi gibi yüklerde sadece hurdanın cinsi değil;

aracın adrese yaklaşabilmesi,

malzemenin bina veya bahçe içerisindeki konumu,

yükleme gereksinimi,

miktar ve hacim,

metal türlerinin birbirinden ayrılmış olup olmadığı

operasyonun planlanmasında önem taşır.

Akfırat’taki metal hurda değerlendirmesinde bakır ve demir kadar yüksek hacimde olmasa da alüminyum, sarı ve paslanmaz çelik de göz ardı edilmemelidir.

Villa ve tesislerde pencere-doğrama değişiklikleri, cephe uygulamaları, çeşitli profiller, klima sistemleri ve hafif konstrüksiyonlardan alüminyum çıkabilir. Yakındaki İTOSB’de alüminyum profil ve alüminyum hammaddeyle çalışan işletmelerin bulunması da bölgenin çevresindeki teknik faaliyetlerde alüminyumun önemli bir metal olduğunu göstermektedir.

Pirinç esaslı sarı hurdalar özellikle eski tesisatlarda bulunan vana, musluk, bağlantı parçası ve çeşitli mekanik ekipmanlardan çıkabilir. Bir villa veya tesis yenilemesinde miktarı demir kadar büyük olmayabilir; ancak karışık hurda içerisinde bırakılmaması gereken değerli metal gruplarındandır.

Paslanmaz çelik; korkuluklarda, mutfak veya teknik tesis ekipmanlarında, çeşitli bağlantı parçalarında ve ticari tesis uygulamalarında görülebilir. Paslanmaz malzemenin sıradan demirle karıştırılması yerine alaşım niteliğine göre ayrılması önemlidir.

Akfırat tamamen durağan bir yerleşim değildir. Tuzla Belediyesi, Akfırat Mahallesi’ndeki mevcut bir mesire alanının Akfırat Kent Ormanı projesi kapsamında yürüyüş yolları, dinlenme ve rekreasyon alanlarıyla yeniden düzenlendiğini belirtmektedir.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi kayıtlarında ise Akfırat Mahallesi 9100 ada 20 parselin bir bölümüne ilişkin afet lojistik merkezi plan çalışması gündeme gelmiştir. Bu kayıt bir tesisin tamamlandığını değil, alanla ilgili planlama sürecinin bulunduğunu göstermektedir.

Bu tür yatırımlar bölgedeki inşaat ve altyapı faaliyetlerinin tamamen sona ermediğini gösterir. Yapım ve yenileme süreçlerinde demir-çelik, kablo, alüminyum ve çeşitli tesisat metalleri ortaya çıkabilir. Ancak proje bazında gerçek hurda miktarı bilinmediği sürece tonaj tahmini yapmak doğru değildir.

Akfırat’taki metal hurdalar aynı noktadan ve aynı biçimde çıkmadığı için toplu değerlendirme yerine kaynağa göre ayrıştırma daha anlamlıdır.

Bir villa tadilatında aynı anda eski elektrik kablosu, bakır klima borusu, pirinç vana, alüminyum doğrama ve demir korkuluk çıkabilir. Teknik bir tesiste ise kablo, pano parçaları, motor metalleri ve konstrüksiyon hurdaları birlikte bulunabilir. Şantiyelerde profil ve demir ağırlığı artarken elektrik işi tamamlandığında kablo parça ve kesimleri ortaya çıkabilir.

Bu nedenle Akfırat metal hurda alımı yapılırken başlıca ayrım şu şekilde kurulabilir:

Kablo → bakır iletkenli, alüminyum iletkenli ve karışık kablolar
Bakır → boru, lama, tel, tesisat bakırı ve diğer bakır parçalar
Demir → profil, konstrüksiyon, sac, korkuluk ve makine parçaları
Alüminyum → profil, doğrama, levha ve çeşitli yapı parçaları
Sarı → vana, musluk, rakor ve pirinç bağlantı parçaları
Krom/paslanmaz → paslanmaz konstrüksiyon ve ekipman parçaları

Bu ayrım özellikle farklı metallerin tek bir yığın içerisinde bulunduğu tadilat ve tesis sökümlerinde önem kazanır.

Akfırat’ı Tuzla’nın merkez mahalleleriyle veya doğrudan organize sanayi bölgeleriyle aynı şekilde değerlendirmek yanıltıcıdır. Bölgenin metal hurda potansiyeli üç farklı yapıdan beslenmektedir:

Müstakil konut ve site dokusu, elektrik-mekanik tesisat, klima, doğrama, bahçe konstrüksiyonu ve yapı yenilemelerinden hurda oluşturur.

İstanbul Park ve diğer büyük tesisler, Akfırat’a konut bölgesinden farklı bir teknik altyapı karakteri kazandırır. TOSFED İstanbul Park’ın doğrudan Akfırat’taki Göçbeyli Bulvarı üzerinde yer aldığı resmi tesis bilgilerinde görülmektedir.

Tepeören ve İstanbul Tuzla OSB yakınlığı ise elektrik, metal, makine, döküm ve alüminyum gibi sektörlerle güçlü bir çevresel sanayi bağlantısı meydana getirir. OSB’nin Tepeören’de olduğu gözden kaçırılmadan bu yakınlık, Akfırat çevresindeki metal hurda hareketinin anlaşılmasında önemli bir faktördür.

Bu nedenle Akfırat hurdacı ihtiyacında tek bir hurda grubuna odaklanmak yerine adresin niteliğine bakmak daha doğrudur. Akfırat hurda kablo ve bakır alımı özellikle elektrik ve mekanik yenilemelerde önem kazanırken; demir hurdası yapı ve saha sökümlerinde, alüminyum doğrama ve teknik uygulamalarda, sarı ve krom hurdaları ise tesisat ve ekipman değişimlerinde öne çıkmaktadır.

Akfırat’ın asıl farkı yüksek nüfuslu bir kent mahallesi veya kesintisiz sanayi bölgesi olmasında değil; villa yerleşimlerinin, geniş açık alanların, büyük ölçekli teknik tesislerin ve Tepeören sanayi kuşağının birbirine yakın bulunduğu özel bir Tuzla bölgesi olmasındadır. Metal hurda alımının yapısı da tam olarak bu karma yerleşim biçimine göre şekillenmektedir.