Akpınar Hurdacı

Akpınar’da hurdacılığı değerlendirirken mahalleyi klasik bir sanayi bölgesi gibi ele almak doğru değildir. Sancaktepe’nin Samandıra kesiminde bulunan Akpınar; yoğun konut dokusu, mahalle içi ticari alanlar, depo ve imalata uygun iş yerleri ile Hasan Basri Caddesi üzerindeki büyük ölçekli kurumsal-teknik tesislerin bir arada bulunduğu karma bir yapıya sahiptir. Mahallenin Eyüp Sultan, Fatih ve Veysel Karani gibi yerleşimlerle çevrili olması, Aydos Ormanı ve Samandıra Göleti çevresindeki açık alanlarla temas etmesi de Akpınar’ı kesintisiz fabrika ve atölye dokusuna sahip sanayi mahallelerinden ayırır.

Bu nedenle Akpınar hurdacı aramalarında öne çıkan metal akışı yalnızca işletme hurdalarına bağlanamaz. Mahallede hurda kablo ve bakırın önemli kaynakları bina elektrik tesisatları ve ticari mekân düzenlemeleri olurken; demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metal hurdaları yapı yenilemeleri, dükkânlar, depolar, teknik tesisler ve dönemsel inşaat çalışmalarından ortaya çıkabilir. Akpınar için asıl belirleyici nokta, konut kaynaklı küçük ve orta ölçekli hurdalarla ticari veya kurumsal alanlardan çıkabilecek daha toplu metal miktarlarının aynı mahallede görülebilmesidir.

Sancaktepe Kaymakamlığı tarafından yayımlanan geçmiş mahalle verilerinde Akpınar’ın yüzölçümü yaklaşık 1,65 milyon metrekare olarak, 2019 nüfusu ise 21.749 kişi olarak verilmiştir. Daha güncel nüfus kaynakları mahallenin nüfusunun bunun üzerine çıktığını göstermektedir. Sayıların kendisinden çok, nispeten sınırlı bir alan içinde oluşmuş bu yerleşim yoğunluğu hurdacılık açısından önemlidir: çok sayıda konut, apartman altı iş yeri ve mahalle ölçeğindeki ticari kullanım; elektrik, sıhhi tesisat, doğrama, korkuluk ve mekanik tesisat yenilemelerinden düzenli olarak metal malzeme çıkma potansiyeli yaratır.

Akpınar’daki güncel ticari gayrimenkul arzı da mahallenin yalnızca konutlardan oluşmadığını gösteriyor. Bölgede dükkânların yanı sıra depo, antrepo, imalat veya üretim kullanımına uygun iş yerlerinin pazarlanması; küçük ve orta ölçekli ticari faaliyetlerin mahalle yapısında yer tuttuğuna işaret ediyor. Bu veriler Akpınar’ın büyük bir organize sanayi bölgesi olduğu anlamına gelmez; ancak çelik raf, profil, metal kapı, tesisat borusu, makine parçası, kablo ve farklı işletme ekipmanlarından kaynaklanan hurdaların konut bölgelerine göre daha çeşitli olabileceğini düşündürür.

Bu ayrım önemlidir. Akpınar’da büyük miktarda fabrikasyon üretim firesi bulunduğunu varsaymak gerçekçi olmaz. Buna karşılık dükkân boşaltmaları, depo düzenlemeleri, işletme taşınmaları, ekipman yenilemeleri ve bina tadilatları sırasında bir defada daha toplu miktarda demir, alüminyum veya kablo hurdası ortaya çıkması mümkündür.

Akpınar’ın İstanbul’daki birçok konut mahallesinden ayrıldığı en belirgin özelliklerden biri Hasan Basri Caddesi üzerindeki Ford Otosan Sancaktepe yerleşkesidir. Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.’nin Kamuyu Aydınlatma Platformu’ndaki merkez adresi Akpınar Mahallesi, Hasan Basri Caddesi No:2 olarak kayıtlıdır. Aynı bölge Ford Otosan’ın Sancaktepe Ar-Ge merkezi olarak kullanılmaktadır.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Ar-Ge merkezi bir otomobil üretim fabrikası değildir. Dolayısıyla Akpınar’daki hurda potansiyelini fabrika üretim firesi üzerinden anlatmak yanıltıcı olur. Bununla birlikte büyük mühendislik, ofis ve teknik tesislerde elektrik altyapısı, mekanik tesisat, iklimlendirme sistemleri, enerji dağıtımı, teknik test alanları ve bina bakım çalışmaları bulunur. Bu tip yerleşkelerde yenileme veya bakım dönemlerinde kablo, bakır, alüminyum profil, paslanmaz metal, çelik konstrüksiyon parçaları ve çeşitli teknik metallerin kontrollü biçimde ortaya çıkması mümkündür. Bu, tesisin büyüklüğü ve işlevinden hareketle yapılan bir değerlendirmedir; belirli bir hurda miktarı veya sürekli hurda çıkışı anlamına gelmez.

Bu nedenle Akpınar’ın metal hurda profili değerlendirilirken Hasan Basri Caddesi çevresindeki kurumsal ve teknik kullanım, mahalle içindeki sıradan konut tadilatlarından ayrı düşünülmelidir.

Akpınar için metal hurdalar içinde en anlamlı başlıklardan biri hurda kablo alımıdır. Bunun temel nedeni mahalledeki konut yoğunluğu ile ticari ve teknik yapıların birlikte bulunmasıdır.

Apartmanlarda daire yenilemeleri, kolon hattı ve sayaç bağlantılarının değiştirilmesi, eski elektrik tesisatlarının yenilenmesi, dükkânlarda elektrik gücünün artırılması veya dekorasyon çalışmalarının yapılması sırasında farklı kesitlerde kablolar sökülebilir. Depo ve iş yerlerinde ise aydınlatma hatları, pano bağlantıları, makine besleme kabloları ve enerji dağıtım hatları konutlara kıyasla daha kalın kesitli olabilir. Büyük teknik tesislerde de enerji ve bina altyapısı nedeniyle kablo çeşitliliği daha yüksek olabilir.

Bu yüzden Akpınar hurda kablo denildiğinde tek bir malzemeden söz edilmez. İçerisindeki iletken oranı, bakır veya alüminyum olması, kablonun kesiti, izolasyon kalınlığı ve kablonun temiz ya da karışık durumda bulunması değerlemeyi doğrudan etkiler. Bakır oranı yüksek enerji kablosuyla ince haberleşme kablosunun aynı sınıfta değerlendirilmemesi gerekir.

Özellikle elektrik tesisatı yenilemelerinde kabloların başka metal parçalarla karıştırılmadan ayrılması önem taşır. Bakır kablo, alüminyum iletkenli kablo ve tesisattan çıkan temiz bakır parçalarının ayrı tutulması, malzemenin gerçek niteliğinin daha kolay belirlenmesini sağlar.

Akpınar bakır hurdası yalnızca kablo içinden çıkan iletkenlerden oluşmaz. Mahallenin yapılaşma karakteri dikkate alındığında eski tesisatlardan çıkan bakır borular, klima ve mekanik sistemlerde kullanılan bakır hatlar, elektrik panolarındaki bakır bağlantılar ve çeşitli teknik ekipmanlardan sökülen temiz bakır parçaları da potansiyel kaynaklardır.

Özellikle eski bir dairenin veya iş yerinin kapsamlı yenilenmesinde elektrik ve mekanik tesisatın aynı anda değiştirilmesi, kablo ile boru tipi bakır hurdasının birlikte ortaya çıkmasına neden olabilir. Ticari mekânlarda klima sistemlerinin sökülmesi veya değiştirilmesi de bakır boru ve bağlantı parçalarını gündeme getirebilir.

Akpınar’da bakır açısından dikkat edilmesi gereken nokta miktardan çok malzeme sınıfıdır. Soyulmuş temiz bakır, boru bakırı, lama veya levha niteliğindeki bakır ile izolasyonlu kablo aynı şekilde değerlendirilmez. Karışık halde bulunan malzemenin önce türüne göre ayrılması daha doğru bir sınıflandırma sağlar.

Akpınar’da hacim açısından öne çıkabilecek metal gruplarından biri demir ve çeliktir. Konut yenilemelerinden demir kapılar, korkuluklar, pencere parmaklıkları, profil parçaları ve çeşitli konstrüksiyon elemanları çıkabilir. Yapı tadilatlarında kesilmiş profil, boru ve demir parçaları da hurdaya dönüşebilir.

Mahallede depo ve imalata uygun ticari alanların bulunması, demir hurdasının kaynaklarını genişletir. Depo rafları, çelik çalışma tezgâhları, metal dolaplar, taşıyıcı profiller, yükleme alanlarında kullanılan metal elemanlar veya kullanım dışı ekipman parçaları zaman zaman daha toplu demir hurdası oluşturabilir. Güncel iş yeri ilanlarında Akpınar’da yüzlerce metrekarelik atölye, depo ve imalathane kullanımına uygun alanların bulunması bu ticari karakterin halen görülebildiğini gösteriyor.

Ancak Akpınar için “sanayi hurdası ağırlıklı mahalle” tanımlaması yine de fazla genelleyici olur. Demir hurdasının önemli bölümü bina, dükkân ve depo dönüşümleri gibi dönemsel işlemlerden kaynaklanabilecek niteliktedir.

Mahallenin konut ve ticari yapı stoku düşünüldüğünde alüminyum doğrama ve profil hurdaları önemli bir başka gruptur. Pencere ve balkon sistemlerinin değiştirilmesi, dükkân cephelerinin yenilenmesi, vitrin sistemlerinin sökülmesi ve çeşitli iç mimari uygulamalar sonucunda alüminyum profiller çıkabilir.

Ticari ve kurumsal yapılarda alüminyumun kullanım alanı daha da genişler. Bölme sistemleri, cephe elemanları, havalandırma ekipmanlarının bazı parçaları ve çeşitli teknik profiller söküm veya yenilemeler sırasında metal hurdasına dönüşebilir.

Alüminyumun demirle karıştırılmaması önemlidir. Profil alüminyum, levha, döküm alüminyum ve kablo içerisindeki alüminyum iletkenler farklı niteliklere sahiptir. Özellikle iş yeri sökümlerinde çok sayıda metal türünün aynı anda çıkması nedeniyle ayrıştırma, Akpınar’daki toplu alımlarda daha önemli hale gelir.

Akpınar gibi konut yoğunluğunun yüksek olduğu bir mahallede sarı hurda, özellikle bina tesisatlarıyla ilişkilidir. Pirinç vanalar, bağlantı elemanları, armatür parçaları ve çeşitli mekanik tesisat ekipmanları tadilatlar sırasında sökülebilir.

Bu metal grubu genellikle demir kadar hacimli değildir; ancak ayrı tutulduğunda daha doğru değerlendirilir. Özellikle kapsamlı tesisat yenilemelerinde sökülen vanaların, bakır boruların ve demir tesisat parçalarının tek yığın haline getirilmemesi gerekir.

Ticari alanlardaki mekanik tesisatlarda da benzer pirinç bağlantı elemanları bulunabilir. Bu nedenle Akpınar sarı hurda alımı, yalnızca sanayi işletmeleriyle değil mahalledeki bina yenilemeleriyle de doğrudan ilişkilidir.

Akpınar’da krom veya paslanmaz çelik hurdasının demir ve kablo kadar yaygın olduğunu varsaymak doğru değildir. Buna karşılık ticari işletmeler, kurumsal yapılar ve bazı bina uygulamaları bu grupta malzeme oluşturabilir.

Paslanmaz korkuluklar, mutfak ekipmanlarının metal bölümleri, tezgâhlar, dekoratif uygulamalar, teknik dolaplar veya mekanik sistem parçaları kullanım dışı kaldığında paslanmaz hurda ortaya çıkabilir. Özellikle işletme yenilemelerinde krom görünümlü malzeme ile gerçek paslanmaz çeliğin birbirinden ayrılması gerekir; yüzey görünümü tek başına metalin sınıfını belirlemez.

Akpınar’da bu nedenle krom hurda alımı daha çok proje veya işletme bazlı, demir ve kablo hurdası ise daha geniş bir kaynak tabanına sahip olarak değerlendirilebilir.

Akpınar’ın yapı dokusunun tamamen durağan olmadığına ilişkin somut örneklerden biri Bilim Caddesi’dir. Sancaktepe Belediyesi, Akpınar Mahalle Evi’ni Bilim Caddesi üzerinde 5.560 metrekarelik alanda tamamlamıştır. Aynı cadde üzerinde belediyeye ait başka sosyal ve sportif tesisler de bulunmaktadır.

Tek bir kamu projesinden hareketle mahalle genelinde yüksek inşaat hacmi olduğu sonucu çıkarılamaz. Bununla birlikte bu tür yeni yapı ve tesisler, Akpınar’da zaman zaman inşaat, elektrik ve mekanik tesisat kaynaklı metal hareketi bulunduğunu gösteren somut yerel örneklerdir. Yeni yapılarda montaj sırasında ortaya çıkan profil ve kablo parçaları ile eski yapıların yenilenmesinden çıkan söküm hurdaları birbirinden farklı karakter taşır.

Bilim Caddesi ve Hasan Basri Caddesi bu bakımdan Akpınar’ın yalnızca konut iç sokaklarından oluşmadığını gösteren iki anlamlı aks durumundadır.

Mahallenin Samandıra içerisindeki konumu ve ana ulaşım koridorlarına yakınlığı, özellikle hacimli metal hurdalarında yerinden alımı önemli hale getirir. Güncel ticari ilanlarda Akpınar’daki bazı büyük iş yerlerinin otoyol bağlantısı ve yükleme imkânları öne çıkarılarak pazarlanması, bölgenin depo ve lojistik kullanıma elverişli kesimlerinin bulunduğunu da gösteriyor.

Bununla birlikte mahalle içindeki her nokta aynı değildir. Apartmanların yoğun olduğu iç kesimlerde birkaç çuval kablo veya sökülmüş tesisat malzemesi söz konusu olabilirken, depo ve iş yerlerinde profil, raf sistemi veya ekipman sökümlerinden çok daha hacimli metal çıkabilir. Hurdanın alınacağı aracın ve yükleme yönteminin malzemenin bulunduğu yapıya göre belirlenmesi bu nedenle önem taşır.

Özellikle demir profil, uzun boru, büyük metal raf veya toplu iş yeri sökümü gibi durumlarda toplam ağırlık kadar malzemenin bulunduğu kat, araç yaklaşma imkânı ve yükleme alanı da operasyonu belirler.

Akpınar’ın gerçek yerel yapısı üzerinden bir sıralama yapıldığında, mahalledeki metal hurda potansiyelini şu şekilde okumak daha isabetlidir:

Hurda kablo ve bakır, yoğun konut dokusu, dükkânlar ve Hasan Basri Caddesi çevresindeki teknik-kurumsal yapılar nedeniyle en anlamlı gruplardan biridir.

Demir ve çelik, yapı tadilatları ile depo, dükkân ve iş yeri ekipmanlarından kaynaklanabilecek hacimli hurda grubudur.

Alüminyum, özellikle pencere-doğrama değişimleri, mağaza cepheleri, profiller ve çeşitli yapı uygulamalarıyla bağlantılıdır.

Sarı ve pirinç, ağırlıklı olarak su ve mekanik tesisatlardaki vana, bağlantı ve armatür parçalarından çıkar.

Krom ve paslanmaz çelik ise mahalle genelinde sürekli ve yüksek hacimli bir kaynak olmaktan çok işletme, tesis veya özel söküm çalışmalarında ortaya çıkabilecek daha seçici bir metal grubudur.

Bu dağılım, Akpınar’ı ağır üretim sanayisinin yoğun olduğu bölgelerden belirgin biçimde ayırır.

Akpınar’da tek bir adresten dahi birkaç farklı metal sınıfı çıkabilir. Bir iş yeri tadilatında bakır kablo, alüminyum profil, demir raf ve pirinç tesisat parçaları aynı anda bulunabilir. Bir apartman yenilemesinde ise demir korkuluklarla elektrik kabloları ve bakır tesisat boruları birlikte sökülebilir.

Bu nedenle Sancaktepe Akpınar hurda alımı açısından bütün metalleri tek kalem olarak görmek yerine malzemeyi mümkün olduğunca türüne göre ayırmak gerekir. Özellikle bakır, kablo, alüminyum ve sarı hurdaların demirle karışması, malzemenin niteliğinin belirlenmesini zorlaştırır.

Akpınar’ın hurdacılık açısından temel karakteri de burada ortaya çıkar: mahalle, tek bir büyük sanayi kolunun ürettiği homojen hurdadan çok, konut yenilemeleri, dükkân ve depo kullanımları, teknik tesisler ve dönemsel yapı çalışmalarından kaynaklanan çeşitli metal hurdaların aynı bölgede bir araya geldiği karma bir yapıya sahiptir. Bu nedenle Akpınar hurdacı hizmetinin bölgenin gerçek koşullarına uygun şekilde ele alınması, özellikle hurda kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metallerin kaynağına ve sınıfına göre değerlendirilmesini gerektirir.