Alibahadır Hurdacı

Alibahadır, Beykoz’un yoğun apartmanlaşmış merkez mahallelerinden farklı bir hurdacılık profiline sahiptir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Alibahadır’ı Beykoz’da kırsal yerleşik alan sınırı belirlenen mahalleler arasında saymaktadır. Aynı zamanda mahalle Riva Deresi çevresindeki planlama alanının içinde bulunur; belediye kaynaklarında tarımsal üretim potansiyeli, mesire ve spor kullanımları da öne çıkar. Bu nedenle Alibahadır’da metal hurda hareketliliğini büyük bir sanayi sitesinden çıkan sürekli üretim artıklarıyla değil; müstakil yapıların yenilenmesi, elektrik ve tesisat işleri, tarımsal kullanım alanları, arazi çevrelemeleri, küçük ölçekli işletmeler, sosyal tesisler ve dönemsel altyapı çalışmaları üzerinden değerlendirmek daha gerçekçidir.

Bu yapı Alibahadır hurdacı aramasının karakterini de değiştirir. Mahallede hurdanın tek bir ticaret veya sanayi noktasında yoğunlaşmasından çok farklı parsellerde ve farklı kaynaklardan oluşması beklenir. Özellikle hurda kablo, bakır, demir ve alüminyum açısından bina ve arazi bazlı söküm işleri önem kazanırken; sarı, krom ve paslanmaz metal gibi hurdalar daha sınırlı fakat değerli kalemler olarak ortaya çıkabilir.

Alibahadır’ın resmi olarak kırsal yerleşik alan sınırları belirlenmiş mahallelerden biri olması, metal hurdanın kaynağını anlamak açısından önemlidir. Burada yoğun ticaret blokları veya büyük ölçekli fabrika kümelenmeleri yerine konutların, bahçeli parsellerin, tarımsal kullanımın ve açık alanların etkisi daha belirgindir. Beykoz Belediyesi kaynakları da Alibahadır’ı sebze ve meyve yetiştiriciliği potansiyeli bulunan Beykoz köyleri arasında göstermektedir.

Bu nedenle Alibahadır’da karşılaşılması daha anlamlı metal hurdalar arasında şunlar bulunur:

Konut ve müştemilat yenilemelerinden çıkan demir profil, boru, sac ve çatı elemanları

Elektrik tesisatı değişimlerinden çıkan hurda kablo ve bakır iletkenler

Su ve tesisat işlerinden çıkabilen bakır boru, pirinç/sarı vana ve bağlantı parçaları

Bahçe ve arazi çevrelemelerinin yenilenmesinden çıkan demir, galvanizli profil, tel ve direkler

Kapı, pencere ve benzeri yapı elemanlarının değişiminden çıkan alüminyum profiller

Tarımsal kullanımda bulunan eski metal ekipman, motor veya pompa sistemlerinin yenilenmesi halinde ortaya çıkabilen demir, bakır ve alüminyum parçalar

Son gruptaki malzemelerin her parselde bulunduğu söylenemez. Ancak tarımsal niteliğin korunduğu bir mahallede, kullanılmayan veya yenilenen ekipmanların metal hurda kaynağı oluşturması, yoğun kent merkezindeki hurdacılık yapısına göre daha anlamlı bir olasılıktır.

Alibahadır’da hurda kabloyu yalnızca eski ev içi elektrik kablosu olarak değerlendirmek eksik kalır. Kırsal ve bahçeli yerleşim yapısında elektrik tesisatı çoğu zaman bina dışındaki kullanımlarla da ilişkilidir. Bahçe aydınlatmaları, müştemilatlar, dış mekan elektrik hatları, motor ve pompa bağlantıları veya arazi üzerindeki farklı yapıların beslemeleri yenilendiğinde çeşitli kesitlerde kablolar ortaya çıkabilir. Bunun miktarı parselden parsele değişir; dolayısıyla mahalle için sabit bir kablo hurdası hacminden söz etmek doğru olmaz. Alibahadır’ın kırsal niteliği bu değerlendirmeyi desteklemektedir.

Bakır hurdasının bir diğer kaynağı eski tesisatlardır. Müstakil yapıların tadilatlarında elektrik kablolarının yanı sıra bakır tesisat boruları, bağlantılar ve bazı mekanik sistem parçaları da sökülebilir. Bu tür malzemelerin demir hurdayla karışık değerlendirilmemesi önemlidir; çünkü bakır içeriği bulunan malzemeler metal sınıfına göre ayrıldığında daha sağlıklı biçimde değerlendirilir.

Alibahadır hurda kablo alımı açısından kablonun tek tip olmadığı da göz önünde tutulmalıdır. Elektrik tesisatından çıkan enerji kabloları, ince iletkenler, çok damarlı kablolar ve bakır oranı farklı kablo çeşitleri aynı nitelikte değildir. Sökümden çıkan kablonun metal göbek yapısına ve malzeme türüne göre ayrılması, karışık metal yığınlarının içinde bırakılmasından daha doğru sonuç verir.

Alibahadır’ın Riva Caddesi üzerindeki en belirgin kullanım noktalarından biri Alibahadır Mesire Alanıdır. Belediyenin tesis tanıtımında yürüyüş ve bisiklet parkurları, futbol ve basketbol sahaları, çocuk alanları, restoran ve otopark gibi işlevler sayılmaktadır. İBB Spor Envanteri de Mete Gazoz Okçuluk Alanı’nı aynı bölgede, Riva Caddesi üzerindeki Alibahadır Mesire Alanı içinde göstermektedir.

Böyle bir tesis dokusunda dönemsel bakım ve yenilemeler; aydınlatma tesisatı, elektrik kabloları, metal direk ve konstrüksiyonlar, korkuluklar, kapı sistemleri veya ticari mutfak ekipmanlarından metal sökümleri oluşturabilir. Nitekim belediye geçmişte Alibahadır Çok Amaçlı Etkinlik Alanı için aydınlatma yapım işi de yayımlamıştır. Bu durum mahalledeki hurda kablo potansiyelinin yalnızca konutlarla sınırlı düşünülmemesi gerektiğini gösterir; ancak belirli bir tesisten sürekli hurda çıktığı şeklinde yorumlanmamalıdır.

Alibahadır için yapılan değerlendirmede ulaşılan resmi kaynaklar mahalle içinde bir organize sanayi bölgesi veya yoğun fabrika kümelenmesinden çok kırsal yerleşim, tarım, rekreasyon ve ulaşım işlevlerini öne çıkarmaktadır. Dolayısıyla Alibahadır demir hurdası açısından tonajlı fabrika üretim artıklarını temel kaynak olarak göstermek bölgenin gerçek yapısıyla uyuşmaz.

Demir ve çelik hurdasının daha çok şu tür çalışmalarda ortaya çıkması beklenebilir:

Bahçe kapılarının ve parmaklıkların yenilenmesi, eski depo veya müştemilatların sökülmesi, çatı ve sundurma konstrüksiyonlarının değiştirilmesi, arazi çevreleme sistemlerinin yenilenmesi, kullanılmayan metal raf ve ekipmanların kaldırılması, tadilat sırasında çıkan demir borular ve profiller Alibahadır’ın yapı dokusuyla daha uyumlu hurda kaynaklarıdır.

Kırsal parsellerde birikmiş metal hurdada önemli bir başka özellik de malzemenin dağınık olabilmesidir. Şehir merkezindeki bir şantiyede hurda aynı noktada toplanabilirken Alibahadır’da bahçe, depo, yapı arkası veya arazi üzerindeki farklı noktalarda bulunabilir. Bu nedenle metalin türünün ve yaklaşık hacminin söküm ya da yükleme öncesinde belirlenmesi, özellikle hacimli demir hurdalarında önem taşır.

Alibahadır’daki konut ve yardımcı yapıların bakımında eski doğrama, kapı, pencere, çerçeve, profil ve çeşitli hafif konstrüksiyonların değişmesi alüminyum hurdası ortaya çıkarabilir. Bu kalemler demire göre daha hafif olduğu için büyük hacimli görünmesine rağmen ağırlığı daha düşük olabilir.

Bahçeli ve açık alanlı parsellerde kullanılan hafif metal sistemlerin yenilenmesi de alüminyum profil hurdasının kaynakları arasına girebilir. Ancak mahallede belirli bir alüminyum imalat sanayisinin varlığına ilişkin güvenilir veri bulunmadığından Alibahadır’ın alüminyum hurda potansiyelini üretim artıklarıyla değil, ağırlıklı olarak kullanım ömrünü tamamlayan yapı elemanları üzerinden değerlendirmek daha doğru olur.

Sarı hurda olarak değerlendirilen pirinç esaslı metal parçalar Alibahadır’da demir kadar hacimli olmayabilir; fakat tesisat yenilemelerinde dikkat edilmesi gereken gruplardandır. Vana, musluk, bağlantı elemanı ve çeşitli mekanik parçalar demirle birlikte söküldüğünde kolayca karışık hurdaya dönüşebilir.

Özellikle eski yapıların su tesisatları veya mekanik ekipmanları yenilenirken sarı parçaların, bakır boruların ve demir bağlantıların ayrı tutulması daha sağlıklı bir metal sınıflandırması sağlar. Bu durum Alibahadır bakır hurdası ve sarı hurda alımında küçük miktarların dahi ayrı değerlendirilmesini anlamlı hale getirir.

Krom veya paslanmaz çelik, Alibahadır’da demir ve kablo kadar yaygın bir hurda türü olarak düşünülmemelidir. Bununla birlikte Riva Caddesi üzerindeki mesire alanında restoran ve sosyal tesis kullanımının bulunması, profesyonel mutfak, tezgâh, korkuluk veya benzeri paslanmaz metal ekipmanların bakım ve değişimlerinde bu tür hurdaların ortaya çıkabileceği anlamına gelir. Belediyenin Kemankeş Restoran’ı Alibahadır Mesire Alanı, Riva Caddesi üzerinde göstermesi bölgedeki bu ticari kullanımı doğrulamaktadır.

Burada önemli nokta, tek bir restoran veya tesisten hareketle Alibahadır genelinde yoğun krom hurdası bulunduğunu varsaymamaktır. Krom ve paslanmaz, bölgede daha çok dönemsel ve proje bazlı karşılaşılabilecek metal grupları olarak değerlendirilmelidir.

İBB’nin ana arter kayıtlarında Riva Caddesi’nin Alibahadır bölümüne yer verilmektedir. Beykoz Belediyesi tarafından yayımlanan yol düzenlemelerinde de Alibahadır Köy İçi Caddesi ile Alibahadır Caddesi, Riva yönündeki güzergâhla birlikte anılmaktadır. Dolayısıyla mahallenin dağınık kırsal yerleşim yapısında Riva Caddesi ve devamındaki ana bağlantılar, farklı parsellerden çıkan metal hurdaların araçla alınması bakımından doğal ulaşım omurgasını oluşturur.

Bu nokta özellikle hacimli demir hurdasında önemlidir. Birkaç torba kablonun taşınmasıyla eski demir kapı, uzun profil, metal konstrüksiyon veya sökülmüş ekipmanın yüklenmesi aynı lojistik ihtiyacı doğurmaz. Köy içindeki daha dar bağlantılarda araç yaklaşımı ve yükleme noktası ayrıca değerlendirilirken ana akslara yakın parsellerde toplama daha farklı planlanabilir.

Bölgenin geçmiş yol bakım kayıtlarında Ali Bahadır Köy Yolu üzerinde kaldırım ve yol çalışmaları da görülmektedir. Bu kayıt bugün devam eden bir çalışma anlamına gelmez; ancak mahallenin kırsal yol ağı üzerinde dönem dönem altyapı ve bakım faaliyetlerinin gerçekleştirildiğini göstermesi açısından dikkate değerdir.

Alibahadır yalnızca kendi köy içi yapısıyla değil, Riva Deresi çevresindeki daha geniş planlama bölgesiyle de ilişkilidir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 tarihli duyurusunda Riva Deresi Çevresi 1. Etap kapsamında Riva, Alibahadır, Paşamandıra, Göllü, Öğümce ve Bozhane birlikte ele alınmaktadır.

Planlama kararlarının kendisi doğrudan hurda oluştuğu anlamına gelmez. Ancak ilerleyen dönemde gerçekleşebilecek altyapı düzenlemeleri, yapı yenilemeleri veya tesis çalışmalarında sökülen elektrik hatları, metal borular, korkuluklar, profiller ve diğer metal ekipmanlar dönemsel hurda kaynakları oluşturabilir. Bu nedenle Alibahadır’ın hurdacılık potansiyelini yalnızca mevcut konut stokuna bakarak değil, çevresindeki Riva koridorunun gelişimiyle birlikte takip etmek gerekir.

Mahallenin yerel yapısı dikkate alındığında metal hurdanın potansiyel kaynakları oldukça farklı gruplara dağılır. Müstakil konut sahipleri ve yapı tadilatı yapanlar elektrik kablosu, bakır tesisat, alüminyum doğrama ve demir profil çıkarabilir. Elektrikçiler ile tesisatçılar kablo, bakır boru ve sarı bağlantı parçalarıyla karşılaşabilir. Tarımsal alanlarda çalışanlar kullanımdan çıkan metal ekipman, tel, profil veya mekanik parçalar biriktirebilir. Sosyal tesis ve işletme bakımlarında paslanmaz, alüminyum, demir ve elektrik kablosu ortaya çıkabilir.

Bu dağılım Alibahadır’ı klasik anlamda “sanayi hurdasının yoğun olduğu” mahallelerden ayırır. Buradaki temel özellik çok farklı noktalarda oluşan, türü ve miktarı yapılan işe göre değişen metal hurdaların yerinden toplanması ihtiyacıdır. Resmi kaynakların bölgeyi kırsal, tarımsal ve rekreasyon ağırlıklı göstermesi de bu değerlendirmeyi desteklemektedir.

Bir bahçe veya tadilat alanında söküm yapıldığında kablo, bakır, demir, sarı ve alüminyum aynı yığın içinde bırakılabilir. Oysa Alibahadır’da sık karşılaşılması muhtemel yapı ve tesisat kaynaklı hurdalarda metal türlerini baştan ayırmak değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Örneğin elektrik tesisatından çıkan kablolar demir konstrüksiyonlardan; bakır borular pirinç bağlantılardan; alüminyum profiller çelik profillerden ayrı tutulabilir. Hacimli demir parçalarının da küçük ve değerli demir dışı metallerin üzerine yığılmaması, söküm sonrasında malzeme kontrolünü kolaylaştırır.

Özellikle Alibahadır hurda kablo alan yer, Alibahadır bakır hurdası alımı, Alibahadır demir hurdası, Alibahadır alüminyum hurdası gibi aramalarda malzemenin yalnızca “hurda” olarak değil, kendi metal sınıfına göre değerlendirilmesi önemlidir.

Alibahadır’ın metal hurdacılığı açısından en belirgin özelliği büyük fabrika veya sanayi siteleri değil; İstanbul içinde kırsal kimliğini koruyan bir Beykoz mahallesi olmasıdır. Kırsal yerleşik alan statüsü, tarımsal üretim potansiyeli, Riva Caddesi bağlantısı, Alibahadır Mesire Alanı ve Riva Deresi çevresindeki planlama süreci birlikte değerlendirildiğinde bölgede hurdanın dağınık, dönemsel ve yapı/tesisat ağırlıklı oluşması daha olasıdır.

Bu yapı içinde hurda kablo ve bakır; elektrik ile tesisat yenilemelerinde öne çıkarken, demir daha çok bahçe, yapı, müştemilat ve arazi üzerindeki metal sistemlerden gelir. Alüminyum yapı elemanlarının değişiminde; sarı hurda tesisat sökümlerinde; krom ve paslanmaz ise daha çok sosyal tesis ve işletme ekipmanlarının dönemsel yenilenmesinde anlam kazanır.

Bu nedenle Alibahadır hurdacı hizmetini doğru tanımlayan yaklaşım, mahalleyi herhangi bir Beykoz semti gibi ele almak değil; köy içi yerleşimi, Riva hattını, tarımsal parselleri ve açık alan kullanımını dikkate alarak her metal hurdasını çıktığı kaynağa göre değerlendirmektir.