Altınşehir Hurdacı

Başakşehir’in Altınşehir Mahallesi, hurdacılık açısından tek başına büyük sanayi tesislerinin yoğunlaştığı klasik bir üretim bölgesi değildir. Bölgenin metal hurda potansiyelini belirleyen asıl unsur; yoğun konut dokusu, yapı yenilemeleri ve tadilatlar ile mahallenin İstanbul’un önemli üretim merkezlerinden İkitelli Organize Sanayi Bölgesi’ne yakınlığıdır. Altınşehir’i hurdacılık açısından değerlendirirken bu iki yapıyı birbirinden ayırmak gerekir: mahalle içinden daha çok bina, tesisat, elektrik ve küçük işletme kaynaklı hurdalar çıkarken, çevredeki sanayi ve ticaret aksları daha çeşitli ve daha yüksek hacimli metal hareketliliği oluşturur.

Altınşehir’in ulaşım yapısı da bu hareketliliği destekler. Mahallenin önemli akslarından Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi ile Olimpiyat Yan Yol arasında bağlantı kurulması, ayrıca Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi’ni İSKİ arıtma yoluna bağlayan viyadük gibi yatırımlar Altınşehir ve Güvercintepe çevresindeki araç erişimini güçlendiren unsurlardır.

Bu nedenle Altınşehir hurdacı aramalarında karşılaşılan ihtiyaç yalnızca evlerden çıkan birkaç parça metalin alınması değildir. Elektrik tesisatı yenilemelerinden çıkan kablolar, bina tadilatlarından kalan demir ve alüminyum, iş yeri sökümlerinden oluşan metal ekipmanlar ve çevredeki üretim-ticaret kuşağıyla bağlantılı daha yüksek miktarlı hurdalar birbirinden farklı alım senaryoları oluşturur.

Altınşehir’i İkitelli Organize Sanayi Bölgesi’nin bir parçası gibi tanımlamak doğru değildir. Mahalle kendi içinde ağırlıklı olarak yerleşim karakteri taşırken, Başakşehir’in güney ve sanayi kesimleriyle güçlü bir ulaşım ilişkisine sahiptir. Bu özellik, Altınşehir’deki hurdacılığı İstanbul’un yalnızca konut ağırlıklı birçok mahallesinden ayırır.

İkitelli OSB’nin resmi verilerine göre bölgede 24 binden fazla faal firma bulunmaktadır. OSB bünyesindeki yapılanmada Metal-İş, İstanbul Dökümcüler, Pik Dökümcüler, Oto Tamircileri, Umum Hırdavatçılar ve Cila-Nikel-Madeni Eşya gibi doğrudan metal işleme veya metal kullanımının yoğun olduğu işletme kümeleri de yer almaktadır.

Bu sanayi çeşitliliği Altınşehir’de aynı yoğunlukta üretim yapıldığı anlamına gelmez. Buna karşılık mahallede faaliyet gösteren ustalar, taşeronlar, elektrikçiler, tesisatçılar, inşaat ekipleri ve ticari işletmelerin çevredeki sanayi ekosistemiyle ilişkisi düşünüldüğünde, Altınşehir’de ortaya çıkan metal hurdaların yalnızca evsel ölçekte değerlendirilmemesi gerekir.

Özellikle işletme veya şantiye kaynaklı hurdanın türü ve miktarı projeden projeye önemli ölçüde değişebilir. Bu nedenle bölgede yüksek tonajlı sanayi hurdasının sürekli çıktığını varsaymak yerine, Altınşehir’de konut ve ticari yapı kaynaklı hurdayı; yakın sanayi kuşağından kaynaklanan dönemsel işletme hurdasından ayırmak daha gerçekçi bir yaklaşımdır.

Altınşehir’de metal hurdalar içinde özellikle hurda kablo dikkat çekici bir gruptur. Bunun temel nedeni yalnızca konut sayısı değildir. Bina elektrik tesisatlarının yenilenmesi, dükkân ve iş yerlerinin yeniden düzenlenmesi, internet ve haberleşme altyapıları, klima ve elektrikli ekipman montajları ile tadilat çalışmaları farklı özelliklerde kabloların sökülmesine yol açabilir.

Konutlarda yapılan kapsamlı elektrik yenilemelerinde eski hatların çıkarılmasıyla enerji kabloları ortaya çıkabilir. Ticari alanlarda ise pano değişimleri, güç hattı düzenlemeleri, mağaza veya atölye tadilatları sonucunda daha kalın kesitli kablolar oluşabilir. İkitelli OSB çevresindeki elektrik-elektronik ve üretim faaliyetlerinin çeşitliliği de Başakşehir’in bu kesimindeki kablo hareketliliğini destekleyen daha geniş ekonomik çevrenin bir parçasıdır. İOSB’nin kendi çalışmalarında da elektrik-elektronik ve farklı üretim sektörlerinin bölgenin sanayi yapısında yer aldığı görülmektedir.

Ancak her kablonun değeri aynı değildir. Altınşehir’de hurda kablo alımında;

iletkenin bakır veya alüminyum olması,

kablonun damar kalınlığı,

izolasyon oranı,

tek damar veya çok damarlı yapı,

yanık veya müdahale görmüş olup olmaması,

tesisat, enerji, data veya farklı teknik uygulamalardan çıkması

ayrımı önem taşır.

Özellikle toplu tadilat, iş yeri boşaltma veya elektrik tesisatı yenileme işlerinden çıkan kabloların diğer metal hurdalarla karıştırılmadan ayrılması, malzemenin doğru sınıfta değerlendirilmesini kolaylaştırır.

Altınşehir’de hurda bakır yalnızca soyulmuş bakır tel şeklinde düşünülmemelidir. Elektrik tesisatlarından çıkan kabloların iç iletkenleri başlıca kaynaklardan biridir. Bunun yanında elektrik panolarındaki bakır parçalar, bazı eski tesisatlardan sökülen borular, klima ve soğutma sistemlerinin bakır boruları ile elektrik motoru ve çeşitli teknik ekipman içerisindeki bakır bileşenler de dönemsel olarak hurdaya çıkabilir.

Mahalledeki yapı yenilemeleri açısından bakırın önemi özellikle elektrik ve mekanik tesisat sökümlerinde artar. Bir dairenin yüzeysel tadilatı çok az metal hurda oluşturabilirken; elektrik, klima, mekanik tesisat ve bina ortak alanlarının yenilendiği çalışmalar farklı bakır gruplarının aynı projeden çıkmasına neden olabilir.

Bakır hurdasında malzemenin formu önemlidir. Soyulmuş bakır, izolasyonlu kablo, lama veya boru niteliğindeki bakırların birbirinden ayrılması gerekir. Çünkü görünüşte tamamı “bakır hurdası” olarak adlandırılsa da saflık ve üzerindeki yabancı malzeme oranı aynı değildir.

Altınşehir’de hurda potansiyelinin önemli bölümü mevcut yapı stokunun bakım, onarım ve yenilenmesi sırasında ortaya çıkar. Başakşehir Belediyesi bölgede ulaşım, çevre düzenlemesi ve mahalle ölçeğinde çeşitli yenileme yatırımları yürütmüş; Altınşehir için uygulama imar planları da uzun süredir mevcut yapılaşmanın gelişimini düzenlemektedir.

Özel yapılardaki tadilat ve sökümler açısından ise en yaygın metal grubu çoğu zaman demir hurdasıdır. Eski korkuluklar, kapılar, profil malzemeleri, çelik konstrüksiyon parçaları, bina çevresindeki metal elemanlar, dükkân kepenkleri, raf sistemleri ve çeşitli montaj profilleri demir hurdasına dönüşebilir.

Kapsamlı bir söküm veya yenilemede ortaya çıkan demirin küçük parçalar halinde dağınık bırakılması yerine türlerine göre toplanması hem yüklemeyi hem de tartımı kolaylaştırır. Özellikle profil, sac ve ağır demir parçalarının hafif metal hurdalarından ayrılması önemlidir.

Hurda alüminyum ise Altınşehir’in konut ağırlıklı yapısında farklı bir kaynak profiline sahiptir. Pencere ve doğrama sistemlerinin yenilenmesi, alüminyum cephe veya dükkân doğramalarının sökülmesi, reklam ve tabela konstrüksiyonları, bazı korkuluk sistemleri ve hafif metal profiller alüminyum hurdası oluşturabilir.

Alüminyumun demirle karışık tutulması, malzemenin doğru sınıflandırılmasını zorlaştırdığı için özellikle toplu tadilatlarda ayrı biriktirilmesi daha sağlıklı olur.

Altınşehir’de sarı hurda, demir veya kablo kadar hacimli olmayabilir; ancak kilogram değeri açısından ayrı değerlendirilmesi gereken metal gruplarındandır.

Pirinç esaslı sarı hurdalar özellikle;

musluk ve batarya parçaları, vana ve bağlantı elemanları, bazı sıhhi tesisat ekipmanları, rekorlar ve çeşitli mekanik bağlantı parçalarından çıkabilir.

Bu nedenle daire, bina veya ticari işletmelerde gerçekleştirilen tesisat yenilemeleri sarı hurdasının en anlamlı kaynaklarından biridir.

Sökülen tesisat parçalarının demir bağlantılar, plastik parçalar veya diğer metallerle birlikte yığın haline getirilmesi yerine ayrıştırılması, sarının gerçek miktarının belirlenmesini kolaylaştırır.

Krom hurdası olarak günlük kullanımda adlandırılan paslanmaz çelik parçalar, Altınşehir’de konutlardan çok ticari işletme, mutfak ve özel imalat sökümlerinde önem kazanabilir.

Paslanmaz tezgâhlar, raflar, mutfak ekipmanları, korkuluklar, bazı dekoratif metal uygulamalar ve işletme ekipmanlarının yenilenmesi sonucunda paslanmaz metal hurdası ortaya çıkabilir. Altınşehir’in İkitelli OSB’deki madeni eşya ve mutfak ekipmanı odaklı sanayi kümelerine yakın olması da bölgede çalışan işletme ve montaj ekiplerinin bu tür malzemelerle karşılaşma olasılığını artıran çevresel bir etkendir. İOSB’nin resmi kooperatif listesinde Mutfakçılar Sanayi ile Cila-Nikel-Madeni Eşya gibi doğrudan bu alanlarla ilişkili kümeler bulunmaktadır.

Bununla birlikte mahalle içinde sürekli yüksek miktarda krom hurdası çıktığı söylenemez. Bu metalin Altınşehir’deki kaynağı daha çok belirli işletme sökümleri ve proje bazlı yenilemelerdir.

Bir dükkânın kapanması, başka bir işletmeye dönüştürülmesi veya kapsamlı biçimde yenilenmesi sırasında tek tip hurda çıkmaz.

Elektrik tesisatından kablo ve bakır; kepenk, raf ve taşıyıcı sistemlerden demir; vitrin ve doğramalardan alüminyum; mekanik tesisattan sarı; mutfak veya özel donanımdan paslanmaz metal çıkabilir.

Bu durum özellikle Altınşehir gibi yerleşim ile ticari faaliyetlerin iç içe geçtiği mahallelerde önemlidir. Tek bir iş yeri sökümünde farklı metal sınıfları oluşabildiğinden, bütün malzemenin “karışık hurda” olarak görülmesi doğru değildir.

Özellikle Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi ve çevresindeki ana ulaşım akslarında araç erişiminin gelişmiş olması, mahalle içerisindeki ticari ve yapı kaynaklı metal hurdaların yükleme planlaması açısından önem taşır. Belediyenin Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi’ni Olimpiyat Yan Yol ve İSKİ arıtma yolu yönleriyle bağlayan projeleri, bu aksın Altınşehir’in ulaşım sistemindeki önemini göstermektedir.

Altınşehir’in yerel hurda yapısını anlamak için İkitelli OSB bağlantısını doğru ölçekte değerlendirmek gerekir.

İkitelli OSB, çok sayıda küçük ve orta ölçekli işletmenin yer aldığı, farklı üretim dallarının aynı bölgede toplandığı büyük bir sanayi ekosistemidir. Resmî OSB kaynaklarında metal işleri, döküm, oto tamiri, hırdavat, mutfak ekipmanı ve madeni eşya gibi metal kullanımının yüksek olduğu iş kollarının ayrı işletme kümeleri halinde bulunduğu görülmektedir.

Bunun Altınşehir açısından sonucu, mahallenin bir “sanayi hurdası üretim merkezi” olması değildir. Asıl fark, sanayi bölgesinde çalışan işletmeler, taşeronlar ve ustalarla konut-ticaret bölgesi arasındaki ekonomik geçişin daha güçlü olmasıdır.

Bu nedenle Altınşehir’de zaman zaman;

elektrik ve pano işlerinden çıkan kablolar,

imalat veya montajdan kalan metal profiller,

işletme ekipmanı yenilemelerinden çıkan demir ve paslanmazlar,

klima ve teknik tesisatlardan bakır,

tabela ve doğrama işlerinden alüminyum,

makine veya tesis bakımından kalan çeşitli metal parçalar

gibi konut mahallesinde daha seyrek görülen hurda gruplarıyla da karşılaşılabilir.

Bu potansiyelin proje ve işletme bazında değiştiğini özellikle belirtmek gerekir; Altınşehir için doğrulanmış düzenli sanayi hurdası tonajı bulunmadığından yüksek hacimlere ilişkin tahmini rakam vermek doğru olmaz.

Altınşehir’de bir apartman tadilatından çıkan 300 kilogram karışık metal ile bir işletme sökümünden çıkan aynı ağırlıktaki malzemenin bileşimi aynı olmayabilir.

Apartmanlarda demir, alüminyum ve elektrik kablosu ağırlık kazanabilirken; işletmelerde paslanmaz, kalın enerji kablosu, pano parçaları veya özel metal ekipmanlar bulunabilir. Klima ve mekanik tesisat sökümlerinde ise bakır ve sarı oranı artabilir.

Bu nedenle hurda değerlendirmesinde yalnızca toplam ağırlık değil;

metal türü, saflığı, malzemenin üzerindeki yabancı parçalar, sökülmüş veya bütün halde bulunması ve farklı metallerin birbirinden ayrılıp ayrılmadığı önem taşır.

Özellikle Altınşehir’de bina veya dükkân tadilatı yapanların kablo, bakır, sarı, alüminyum ve paslanmazı demir yığınının içine karıştırmaması daha doğru bir sınıflandırma sağlar.

Mahallenin mevcut yapısı ve çevresindeki ekonomik faaliyetler birlikte değerlendirildiğinde Altınşehir’de metal hurda potansiyeli üç ana kaynaktan beslenir.

Konut ve bina yenilemeleri:
Demir profil ve korkuluklar, alüminyum doğramalar, elektrik kabloları, bakır tesisat parçaları ve sarı bağlantı elemanları.

Dükkân ve ticari alan değişimleri:
Kepenk, raf, tabela konstrüksiyonu, elektrik hattı, pano, kablo, alüminyum profil, paslanmaz ekipman ve çeşitli metal donanımlar.

İkitelli sanayi kuşağıyla bağlantılı işletme ve ustalık faaliyetleri:
Üretim veya montajdan kalan metal parçalar, kalın kesitli kablolar, bakır, demir, çelik, paslanmaz ve alüminyum gibi daha çeşitli malzemeler.

Bu yapı nedeniyle Altınşehir hurda kablo, Altınşehir bakır hurdası, Altınşehir demir hurdası, Altınşehir alüminyum hurdası ve işletme sökümlerinde sarı ile krom hurdası bölge açısından anlamlı arama ve hizmet başlıklarıdır.

Altınşehir’de hurdacılık faaliyetini yalnızca mahalle sınırları içinde değerlendirmek bölgenin gerçek yapısını eksik bırakır. Bir tarafta yoğun yerleşim ve bina yenilemeleri, diğer tarafta İkitelli OSB gibi İstanbul ölçeğinde büyük bir sanayi merkezi bulunur. Bunların arasında Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi, Olimpiyat Yan Yol bağlantısı ve Güvercintepe yönündeki ulaşım ağı yer alır.

Dolayısıyla Altınşehir’de metal hurdanın karakteri, yalnızca eski ev eşyalarından veya tek tip inşaat hurdasından oluşmaz. Elektrik tesisatı yenilemesinden çıkan birkaç torba kablodan apartman tadilatındaki demir ve alüminyuma; dükkân sökümündeki karma metal ekipmanlardan işletme kaynaklı daha yüksek miktarlı bakır, kablo ve paslanmaz hurdasına kadar farklı ölçeklerde ihtiyaçlar görülebilir.

Altınşehir’i hurdacılık açısından farklılaştıran temel nokta da budur: mahalle, yoğun konut dokusu ile Başakşehir’in büyük sanayi ve ticaret kuşağı arasında yer alan bir geçiş alanıdır. Bu nedenle Altınşehir hurdacı hizmetinde malzemenin nereden çıktığını bilmek, metal türlerini doğru ayırmak ve özellikle kablo, bakır, sarı, alüminyum ile paslanmazı demir hurdasından ayrı değerlendirmek bölgenin hurda yapısına en uygun yaklaşımı oluşturur.