Aşık Veysel Hurdacı

Aşık Veysel Mahallesi’nde metal hurdacılığını değerlendirirken bölgeyi büyük sanayi tesislerinin yoğun olduğu klasik bir hurda üretim merkezi gibi ele almak doğru değildir. Ataşehir’in bu bölümünde hurda oluşumunu daha çok mevcut yapı stokunun yenilenmesi, bina ve daire tadilatları, elektrik-tesisat sökümleri, küçük işletmelerdeki değişiklikler ve önümüzdeki dönemde kentsel dönüşümün oluşturabileceği söküm faaliyetleri belirlemektedir.

Mahallenin hurdacılık açısından en dikkat çekici özelliği de tam olarak buradadır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Aşık Veysel ile komşu Mustafa Kemal Mahallesi’nin 1980’lerdeki ıslah imar planlarıyla gelişmiş, yoğun yapılaşmış bir bölge olduğunu; yeni planlama çalışmalarının ise daha güvenli yapılaşma ve kentsel dönüşüm koşulları oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor. 2026 yılında yürürlüğe giren uygulama imar planıyla birlikte özellikle ada bazlı dönüşümün teşvik edilmesi de bölgenin yapı yenileme potansiyelini daha önemli hale getiriyor.

Bu nedenle Aşık Veysel hurdacı aramalarında öne çıkabilecek malzemeler yalnızca günlük küçük metal hurdalar değildir. Eski binalardan, elektrik ve sıhhi tesisatlardan, dükkân tadilatlarından ve komple yapı sökümlerinden çıkabilecek kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metal grupları bölgenin gerçek yapısıyla daha doğrudan ilişkilidir.

Aşık Veysel ve Mustafa Kemal mahallelerinin imar konusu uzun yıllardır bölgenin önemli gündemlerinden biri oldu. İBB'nin planlama çalışmalarında iki mahalledeki yapılaşmanın geçmişte ıslah imar planları üzerinden geliştiği ve yeni plan kararlarının deprem riskine karşı dönüşümü kolaylaştırmayı amaçladığı açık şekilde ifade ediliyor. 2024 yılında revizyon nazım imar planı onaylandı; ardından uygulama planları üzerinde çalışıldı. Son olarak 17 Ocak 2026 tarihinde onaylanan uygulama imar planı yürürlüğe girdi ve 2026 Ağustos ayında mahallede planın uygulanmasına ilişkin bilgilendirme toplantıları gerçekleştirildi.

Bu gelişmeler doğrudan "şu kadar hurda çıkacaktır" şeklinde bir miktar tahmini yapmaya izin vermez. Ancak Aşık Veysel’de hurdacılık açısından önemli bir yön değişikliğine işaret eder: bölgede eski yapıların yenilenmesi veya parsellerin birleştirilerek daha kapsamlı projelerin yapılması halinde, tek tek daire tadilatlarından çıkan küçük metal miktarlarının yanında bina ölçeğinde söküm hurdaları da gündeme gelebilir.

Bir binanın yenilenmesi sırasında kalorifer tesisatından demir borulara, elektrik tesisatından bakır iletkenli kablolara, pencere ve balkon sistemlerinden alüminyum profillere, su tesisatındaki pirinç bağlantı parçalarından bina girişlerindeki paslanmaz elemanlara kadar birbirinden farklı metal grupları ortaya çıkabilir. Dolayısıyla Aşık Veysel’de hurda alımının karakteri, yalnızca kilogramlık evsel metal parçalarından değil, tadilat ve dönüşüm kaynaklı toplu sökümlerden de oluşabilecek bir yapıdadır.

Mahallede büyük metal üretim fabrikalarının bulunması beklenen temel hurda kaynağı değildir. Buna karşılık yoğun konut dokusu ve yenileme ihtiyacı, hurda kablo ile bakırı Aşık Veysel açısından daha anlamlı hale getirir.

Eski elektrik tesisatının yenilenmesi sırasında çıkan enerji kabloları, daire içi hatlar, bina kolon tesisatları, pano bağlantıları ve çeşitli elektrik uygulamalarından sökülen kablolar bakır içeriğine göre ayrı değerlendirilir. Bina tamamen boşaltılıyorsa yalnızca daire içleri değil; ortak alan tesisatları, sayaç-pano bağlantıları ve geçmiş yıllarda eklenmiş elektrik hatları da metal hurda oluşturabilir.

Aynı durum ticari birimlerin tadilatlarında da geçerlidir. Dükkânın elektrik altyapısının değiştirilmesi, aydınlatma sisteminin yenilenmesi, klima veya havalandırma tesisatının sökülmesi, panoların değiştirilmesi gibi işler farklı kalınlıklarda kablo ve bakır parçalarının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Burada önemli nokta, bütün kabloların aynı hurda olarak değerlendirilmemesidir. İçindeki iletken miktarı, damar yapısı, izolasyon oranı ve kablonun türü birbirinden farklıdır. Bu nedenle Aşık Veysel’de bir bina veya iş yerinden çıkan kabloların karışık metal hurdasının içine atılması yerine ayrı tutulması, malzemenin doğru sınıflandırılması açısından önem taşır.

Bakır yalnızca elektrik kablosundan çıkmaz. Eski yapılarda kullanılan bakır borular, klima tesisatları ve çeşitli mekanik sistemlerdeki bakır parçalar da tadilat sırasında hurdaya ayrılabilir.

Özellikle kapsamlı daire veya iş yeri yenilemelerinde elektrikçi, tesisatçı ve klima ekiplerinin söktüğü bakırların farklı malzemelerle karıştırılmadan biriktirilmesi önemlidir. Temiz bakır boru, kablodan ayrılmış bakır ile izolasyonlu kablonun değerlendirme biçimleri birbirinden farklı olduğundan Aşık Veysel hurda bakır alımı yapılırken malzemenin yalnızca toplam ağırlığına değil, niteliğine de bakılması gerekir.

Aşık Veysel’de ağırlık açısından en hacimli metal gruplarından biri demir ve çelik hurdaları olabilir. Bunun temel nedeni sanayi üretiminden çok yapıların kendi metal aksamlarıdır.

Bina yenileme veya kapsamlı tadilatlarda eski demir kapılar, korkuluklar, pencere demirleri, çatı ve sundurma konstrüksiyonları, metal merdivenler, depo bölmeleri, çelik profiller, eski radyatörler ve çeşitli yapısal metal parçalar ortaya çıkabilir. Komple yıkım veya büyük ölçekli sökümlerde miktar doğal olarak daha da artabilir.

Bunun yanında dükkânların kapanması veya yeniden düzenlenmesi sırasında raf sistemleri, çelik tezgâhlar, kepenkler, metal bölmeler ve profil konstrüksiyonlar da Aşık Veysel hurda demir hareketliliğinin küçük fakat düzenli kaynaklarından biri olabilir.

Aşık Veysel'in hurdacılık profili açısından önemli ayrım burada ortaya çıkar: Demir hurdasının kaynağı büyük ölçüde üretim artığı değil, kullanım ömrü dolan veya yenileme sırasında sökülen sabit metal ekipmandır.

Mahallede eski yapıların ve ticari alanların yenilenmesi alüminyum açısından da önemlidir. Pencere doğramaları, balkon kapamaları, dükkân cephe profilleri, alüminyum kapılar, bazı korkuluk ve bölme sistemleri tadilatlarda toplu olarak sökülebilir.

Özellikle komple pencere değişimi yapılan apartmanlarda tek bir bağımsız bölümden çıkan miktar sınırlı olsa bile bina genelindeki çalışmalar alüminyum hurdasını daha anlamlı hale getirebilir.

Alüminyumun demirden ayrı tutulması burada önemlidir. Profil alüminyum, döküm alüminyum veya farklı alaşımlı parçaların karışık demir hurdası içerisinde toplanması sağlıklı bir sınıflandırma yapılmasını zorlaştırır.

Halk arasında sarı hurda olarak bilinen pirinç esaslı hurdalar Aşık Veysel’de özellikle bina tesisatıyla ilişkilidir. Eski musluklar, vanalar, bağlantı parçaları, batarya gövdeleri ve bazı tesisat elemanlarında pirinç bulunabilir.

Bu malzemelerin miktarı demir kadar yüksek olmayabilir; ancak metalin niteliği nedeniyle ayrı bir hurda grubu olarak değerlendirilmesi gerekir. Özellikle bina veya çok sayıda dairenin aynı anda yenilendiği çalışmalar sırasında tesisat ekiplerinden çıkan sarı parçaların demir, krom ve diğer bağlantı elemanlarıyla karıştırılmaması daha doğru sonuç verir.

Aşık Veysel’de krom veya paslanmaz çelik hurdasının kaynağını ağır sanayide aramak yerine bina ve işletme ekipmanlarında aramak daha gerçekçidir.

Bina girişlerindeki paslanmaz korkuluklar, merdiven küpeşteleri, bazı kapı sistemleri, mutfak ekipmanları, tezgâhlar, evye ve benzeri paslanmaz parçalar yenileme sırasında hurdaya çıkabilir. Ticari birimlerde yapılan kapsamlı dekorasyon değişikliklerinde de paslanmaz çelik konstrüksiyon ve ekipmanlara rastlanabilir.

Paslanmaz çelik ile krom kaplamalı sıradan demirin birbirinden farklı olması nedeniyle malzemenin cinsinin yerinde kontrol edilmesi önemlidir. Görünüş olarak benzer metallerin tamamının aynı sınıfa konulması hatalı değerlendirmeye yol açabilir.

Aşık Veysel’de hurda alımını yalnızca hangi metalin çıktığı üzerinden değerlendirmek yeterli değildir. Mahallenin yol yapısı ve araç erişimi de özellikle ağır veya hacimli hurdaların alınmasında önem taşır.

3001, 3004 ve 3061 caddeleri Aşık Veysel çevresindeki ulaşım düzenlemelerinde doğrudan gündeme gelen akslardır. Ataşehir Belediyesi ile İBB'nin yaptığı ulaşım çalışmalarında bu yolların Örnek Mahallesi tarafındaki Şehit Cahar Dudayev Caddesi ile kesişimi için geometrik düzenlemeler ele alınmış; ayrıca 3004 Caddesi ile Begonya Sokak arasındaki ulaşım bağlantıları da değerlendirilmiştir.

Bu ayrıntı hurdacılık açısından önemlidir çünkü Aşık Veysel gibi yoğun yerleşim dokusuna sahip mahallelerde bir binadan birkaç tonluk demir sökümü yapılması ile birkaç çuval kablo alınması aynı lojistik organizasyonu gerektirmez.

Büyük metal parçalarının bulunduğu şantiyelerde aracın yaklaşabileceği nokta, yükleme yapılabilecek alan, bina girişinin konumu ve metalin önceden sökülüp sökülmediği önem kazanır. Daha küçük tadilat hurdalarında ise malzemenin apartman içerisinde, bodrumda veya dükkânda bulunması yükleme biçimini değiştirebilir.

Bu yüzden Aşık Veysel hurda alımı için en sağlıklı yaklaşım, hurdanın türü kadar bulunduğu yer ve yaklaşık hacminin de önceden değerlendirilmesidir.

2026 itibarıyla bölgeyi diğer birçok Ataşehir mahallesinden ayıran en güncel konulardan biri imar sürecidir. Belediye tarafından Ağustos 2026'da yapılan bilgilendirmede yürürlükteki uygulama imar planının özellikle ada bazında ve toplu dönüşümü teşvik ettiği açıklandı. Belediye ayrıca itiraz bulunmayan kesimlerde gerekli şartların sağlanması durumunda ruhsat başvurusu yapılabilecek aşamaya gelindiğini belirtiyor.

Bu durum kısa sürede bütün mahallenin şantiyeye dönüşeceği anlamına gelmez. Dönüşümün zamanı; mülkiyet yapısı, maliklerin anlaşması, proje ve ruhsat süreçleri gibi birçok etkene bağlıdır. Bununla birlikte hurdacılık bakımından bölgenin orta ve uzun vadeli potansiyelini anlamak için önemli bir göstergedir.

Ada veya bina bazında dönüşüm gerçekleştiğinde tek bir yapıda dahi birbirinden farklı metal grupları aynı anda ortaya çıkabilir: elektrik tesisatından kablo ve bakır, su ve mekanik tesisattan bakır ile sarı, yapı elemanlarından demir ve çelik, cephe ve pencerelerden alüminyum, ortak alanlardan paslanmaz çelik parçalar sökülebilir.

Bu nedenle Aşık Veysel’de dönüşüm kaynaklı hurdayı yalnızca "yıkım demiri" şeklinde görmek doğru değildir. Değerli metallerin yıkım öncesindeki kontrollü söküm aşamasında ayrıştırılması, metal hurdalarının birbirine karışmasını önleyebilir.

Mahallenin hurdacılık yapısı çok sayıda küçük ve orta ölçekli tadilat işine açık olduğundan, metalin kaynağında ayrılması özellikle önem taşır.

Örneğin aynı daire yenilemesinde demir radyatörler, alüminyum doğramalar, bakır kablolar, pirinç vanalar ve paslanmaz mutfak parçaları çıkabilir. Bunların tamamının tek yığın haline getirilmesi yerine metal cinsine göre ayrılması daha sağlıklı sınıflandırma sağlar.

Benzer şekilde bir dükkân tadilatında sökülen çelik kepenk ile elektrik kablolarının, alüminyum cephe profilleri ile paslanmaz tezgâhların ayrı tutulması gerekir. Böylece malzemenin türü daha kolay belirlenebilir ve karışık hurda nedeniyle değer kaybı yaşanmasının önüne geçilebilir.

Aşık Veysel’in genel görünümü değerlendirildiğinde hurda oluşum kaynakları üç ana grupta yoğunlaşır: mevcut binalardaki yenilemeler, ticari alanlardaki tadilatlar ve imar sürecine bağlı daha kapsamlı yapı dönüşümleri.

Bu yapı, mahalleyi organize sanayi bölgelerinden önemli ölçüde ayırır. Burada düzenli üretim yapan fabrikalardan her hafta aynı tip metal firesinin çıkmasından çok; bir apartmanda elektrik tesisatının yenilenmesi, başka bir binada pencere sistemlerinin değiştirilmesi, bir dükkânda dekorasyon yapılması veya bir yapının dönüşüm için sökülmesi gibi proje bazlı hurda hareketleri beklenir.

Dolayısıyla Aşık Veysel’de metal hurdacılığı için en anlamlı gruplar; hurda kablo, bakır, demir ve çelik, alüminyum, sarı/pirinç ile krom-paslanmaz hurdalarıdır. Bunlara ek olarak yapılan işin niteliğine göre galvanizli sac, çelik profil, radyatör ve çeşitli metal tesisat parçaları da ortaya çıkabilir.

Aşık Veysel küçük ölçekte fakat yoğun yapılaşmış bir mahalledir ve Mustafa Kemal Mahallesi ile birlikte uzun yıllardır ortak bir imar planlama sürecinin parçasıdır. Mahallenin geçmişteki yapılaşma biçimi, bugün yürürlükte bulunan yeni plan ve ada bazlı dönüşüm yaklaşımı birlikte değerlendirildiğinde burada hurdacılığın geleceğini belirleyecek ana unsurun bina ve tesisat yenilenmesi olduğu görülür.

Bu nedenle Aşık Veysel hurdacı ihtiyacını ağır sanayi hurdası üzerinden değil; mahallenin gerçek fiziksel yapısı üzerinden okumak gerekir. Hurda kablo ve bakır elektrik-tesisat yenilemelerinde; demir ve çelik bina sökümlerinde; alüminyum pencere ve cephe değişikliklerinde; sarı eski tesisat elemanlarında; krom ve paslanmaz ise bina ile işletme ekipmanlarında öne çıkar.

3001, 3004 ve 3061 caddeleri çevresindeki ulaşım düzenlemeleri de mahallenin araç erişimi ve yükleme organizasyonu açısından dikkate alınması gereken mikro ölçekteki yerel unsurlardır.

Sonuç olarak Aşık Veysel’de metal hurda potansiyelini belirleyen temel unsur fabrika üretimi değil; yoğun yerleşim dokusunun yenilenmesi, elektrik ve mekanik tesisat değişiklikleri, ticari tadilatlar ve giderek daha somut hale gelen kentsel dönüşüm sürecidir. Bu yapı, özellikle kablo ve bakır başta olmak üzere demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metal hurdalarının mahalledeki hurdacılık faaliyetlerinde öne çıkmasını sağlar.