Ataköy Hurdacı

Ataköy’de hurdacılığı belirleyen temel unsur ağır sanayi ya da imalat tesislerinin yoğunluğu değildir. Bölgenin metal hurda potansiyeli; farklı dönemlerde inşa edilmiş büyük konut siteleri, apartmanların teknik altyapıları, alışveriş ve hizmet yapıları, oteller, iş yerleri, ulaşım tesisleri ve Marmara kıyısındaki marina çevresinde şekillenir. Bu nedenle Ataköy hurdacı aramalarında karşılaşılan hurda profili, bir sanayi bölgesindeki tonaj ağırlıklı fabrika hurdasından daha farklıdır: hurda kablo, bakır tesisat parçaları, alüminyum doğrama ve profiller, sarı musluk-vana grupları, paslanmaz/krom ekipmanlar, elektrik motorları ve çeşitli demir-çelik malzemeler öne çıkabilir.

Ataköy'ün yerleşim yapısı da bu farkı açıkça ortaya koyar. Bakırköy Belediyesi semti resmî olarak Ataköy 1. Kısım, Ataköy 2-5-6. Kısım, Ataköy 3-4-11. Kısım ve Ataköy 7-8-9-10. Kısım olmak üzere dört mahalle grubu üzerinden tanımlar. Belediyenin bölgeye ilişkin açıklamasında Ataköy sitelerinin 1960'lı yıllardan itibaren geliştiği, farklı kısımların yeşil alanlar, alışveriş merkezleri, sosyal ve kültürel tesislerle planlı bir yerleşim bütünü oluşturduğu belirtilmektedir.

Bu yapı, Ataköy’de metal hurdasının büyük ölçüde bina yenilemesi, tesisat değişimi, teknik bakım, mağaza renovasyonu ve ekipman değişimi gibi süreçlerle parça parça ortaya çıkmasına neden olur.

Ataköy tek dönemde oluşmuş homojen bir mahalle değildir. İlk yerleşim etaplarının geçmişi 1950'lerin ikinci yarısı ile 1960'lara kadar uzanırken bölgenin diğer kısımları daha sonraki yıllarda gelişmiştir. Ataköy I-II. Kısımların modern İstanbul'un erken toplu konut uygulamaları arasında bulunduğu ve ilk etapların 1960'ların başlarında tamamlandığı mimarlık kaynaklarında da görülmektedir.

Hurdacılık açısından bunun önemli bir sonucu vardır. Yaşı ilerlemiş yapılarda bina tamamen yıkılmasa dahi zaman içerisinde:

eski elektrik kablolarının değiştirilmesi,

elektrik panolarının yenilenmesi,

kalorifer ve mekanik tesisatların modernizasyonu,

klima sistemlerinin değiştirilmesi,

su tesisatındaki metal vana ve bağlantı elemanlarının sökülmesi,

pencere ve balkon doğramalarının yenilenmesi,

asansör, pompa ve hidrofor sistemlerinde ekipman değişimleri

gibi işler gerçekleşebilir.

Dolayısıyla Ataköy’deki hurda potansiyelini yalnızca “kentsel dönüşüm” üzerinden okumak doğru olmaz. Bölgede bina bazında dönüşüm veya yenilemeler bulunabilse de, metal hurdanın önemli bir kısmı mevcut yapının kullanım ömrü boyunca yapılan modernizasyonlardan doğabilir.

Ataköy’ün ekonomik ve yapısal karakterine bakıldığında, hurda kablo ile bakırın bölge için demir hurdası kadar dikkatle ele alınması gerekir.

Yoğun apartman ve site yerleşimleri çok sayıda bağımsız elektrik tesisatı yanında ortak alan sistemlerine de sahiptir. Bina ana besleme hatları, sayaç panoları, hidroforlar, pompalar, asansörler, otopark ve ortak alan aydınlatmaları, güvenlik sistemleri, jeneratör bağlantıları ve haberleşme altyapıları zaman içinde yenilenebilir. Bu tür çalışmaların sonucu olarak farklı kesitlerde bakır iletkenli enerji kabloları ortaya çıkabilir.

Konut içerisindeki tadilatlarda ise eski elektrik hatları, klima tesisatları ve bazı sıhhi tesisat uygulamaları bakır hurdasının diğer kaynaklarını oluşturur.

Ataköy’de hurda kablonun niteliği de tek tip değildir. Örneğin:

kalın enerji kabloları,

bina içi elektrik kabloları,

tesis ve pano bağlantı kabloları,

data ve haberleşme kabloları,

klima ve mekanik sistemlerden çıkan kablolar,

elektrik motoru ve pompa bağlantıları

aynı hurda sınıfında değerlendirilmez.

Özellikle toplu miktarlarda kablo çıktığında, bakır iletkenli kablo ile alüminyum iletkenli kablonun ayrılması önem taşır. İzolasyon oranı, iletken kesiti ve kablonun karışık olup olmaması da hurda niteliğini doğrudan etkiler.

Ataköy’de sadece konutlar değil, büyük ticari yapılar ve hizmet tesisleri de bulunduğundan klima ve mekanik sistemler dikkate değer bir metal kaynağı oluşturur.

Klima dış üniteleri ve mekanik tesisatlardan;

bakır boru,

bakır kablo,

alüminyum serpantin,

demir gövde,

elektrik motoru,

kompresör ve çeşitli metal bağlantılar

çıkabilir.

Özellikle büyük bir cihazın komple değiştirilmesiyle yalnızca tek bir metal değil, ayrıştırılması gereken birkaç farklı metal grubu aynı anda ortaya çıkar. Bu nedenle Ataköy'deki ticari ve site kaynaklı hurdalarda malzemenin türüne göre ayrılması, karışık hurda olarak değerlendirilmesinden daha sağlıklı sonuç verir.

Ataköy 1. Kısım, semtin diğer bölümlerinden farklı olarak Bakırköy sahili, büyük ölçekli ticari tesisler ve marina çevresiyle doğrudan ilişkilidir. Galleria Ataköy'ün adresi Ataköy 1. Kısım ve Rauf Orbay Caddesi üzerinde gösterilmektedir.

Büyük ticari yapılarda metal hurdanın kaynağı çoğu zaman bina yıkımı değil, mağaza değişimleri ve teknik yenilemelerdir. Bir mağaza veya işletmenin yeniden düzenlenmesi sırasında alüminyum profil, metal raf ve konstrüksiyon, elektrik kablosu, klima ekipmanı, paslanmaz parçalar, demir profiller ve metal dekorasyon elemanları çıkabilir.

Büyük yapıların merkezi mekanik sistemlerinde gerçekleştirilen bakım ve değişiklikler de bakır, kablo, motor ve demir hurdası bakımından önemlidir.

Bu nedenle Ataköy sahil kesiminde hurdacılık, yalnızca konutlardan gelen küçük miktarlı malzemelerden ibaret değildir; ticari tesislerin teknik işletme faaliyetlerinden daha toplu metal çıkışları da oluşabilir.

Ataköy'ü İstanbul'daki birçok konut semtinden ayıran en belirgin özelliklerden biri Ataköy Marina ve marina çevresindeki denizcilik faaliyetleridir.

Türkiye Çevre Eğitim Vakfı'nın Mavi Bayrak verilerinde Ataköy Marina'nın büyük yatları barındırabilecek ölçekte altyapıya sahip olduğu belirtilmektedir. Bu durum Ataköy'de denizcilik sektörüyle ilişkili teknik bakım ve ekipman değişimlerinin de metal hurda açısından dikkate alınması gerektiğini gösterir.

Tekne ve marina kaynaklı metal hurdalarında, sıradan konut hurdalarından farklı olarak şu malzemelerle karşılaşılabilir:

Paslanmaz çelik: Deniz ortamına dayanımı nedeniyle korkuluk, bağlantı elemanı ve çeşitli ekipmanlarda kullanılabilir.

Pirinç ve bronz esaslı parçalar: Vana, bağlantı ve denizcilik ekipmanlarında bulunabilir.

Bakır ve kablo: Tekne elektrik tesisatı, enerji bağlantıları ve teknik sistemlerden çıkabilir.

Alüminyum: Hafif konstrüksiyonlar, profiller ve çeşitli denizcilik parçalarında kullanılabilir.

Demir ve çelik: Makine ekipmanı, destek elemanları ve teknik parçalardan ortaya çıkabilir.

Burada önemli nokta, Ataköy Marina'nın bulunmasının bölgeyi bir tersane veya ağır sanayi merkezi haline getirmediğidir. Ancak marina, Ataköy'ün metal hurda çeşitliliğine denizcilik kökenli paslanmaz, sarı metal, alüminyum ve bakır parçalar ekleyen özel bir yerel unsurdur.

Ataköy'ün orta kesimlerindeki planlı konut yerleşimleri, bölgenin en karakteristik dokularından biridir. Bu alanlarda hurda oluşumu çoğunlukla fabrika veya atölyeden değil; apartman, site, konut ve bunlara hizmet veren teknik sistemlerden gelir.

Bu nedenle özellikle şu metal grupları önem kazanır:

Elektrik tesisatı, eski kablolar, klima boruları, bazı mekanik tesisatlar, motor sargıları ve çeşitli teknik ekipmanlardan çıkabilir.

Pirinç esaslı musluk, vana, batarya, rekor ve sıhhi tesisat parçaları özellikle mutfak ve banyo yenilemelerinde ortaya çıkabilir. Yaşlı yapı stokunun bulunduğu kısımlarda tesisat yenilemeleri bu metal grubunun doğal kaynaklarından biridir.

Pencere ve balkon doğramaları, kapılar, profiller, panjur sistemleri, çeşitli cephe ve dekorasyon elemanları alüminyum hurdasının başlıca kaynakları arasındadır.

Kapı, korkuluk, profil, tesisat taşıyıcısı, kazan veya mekanik ekipman gövdeleri, eski raf ve konstrüksiyonlar gibi çok farklı noktalardan çıkabilir.

Bu kısımlarda bulunan A Plus gibi büyük ticari yapılar da konut dokusuna farklı bir hurda kaynağı eklemektedir. A Plus'ın Ataköy 2-5-6. Kısım, Adnan Kahveci Bulvarı üzerinde yer aldığı yatırımcı kuruluşun proje bilgilerinde belirtilmektedir. Mağaza ve ortak alan yenilemeleri bakımından ticari binalar, konutlardan farklı olarak kablo, alüminyum profil, paslanmaz ekipman ve metal konstrüksiyon gibi malzemelerin toplu şekilde çıkabildiği noktalardır.

Ataköy 7-8-9-10. Kısım, Ataköy'ün kuzeye ve D-100/E-5 ulaşım koridoruna yaklaşan bölümüdür. Airport Outlet Center'ın Çobançeşme E-5 Yan Yol Caddesi üzerindeki bu mahallede bulunması, bölgedeki konut karakterine belirgin bir ticari kullanım katmaktadır.

Bu kesimde mağazalar, iş yerleri ve büyük binaların periyodik yenilenmeleri nedeniyle özellikle:

elektrik ve data kabloları,

alüminyum mağaza doğramaları,

metal raf ve profiller,

paslanmaz ekipman,

klima ve havalandırma sistemleri,

motor ve kompresörler,

demir konstrüksiyon parçaları

gibi hurdalar önem kazanabilir.

Dolayısıyla 7-8-9-10. Kısım'daki metal hurda profili, Ataköy'ün yalnızca iç kesimlerindeki konut ağırlıklı alanlara göre daha fazla ticari tesis hurdası barındırabilir.

Hurda piyasasında “krom” olarak ifade edilen malzemelerin önemli bölümü paslanmaz çelik ürünlerdir. Ataköy gibi konut, alışveriş, yeme-içme, konaklama ve marina kullanımlarının bir arada bulunduğu bir bölgede paslanmaz hurdası belirli uygulamalarda özellikle anlamlıdır.

Restoran ve ticari mutfaklarda tezgâhlar, evyeler, raflar ve bazı endüstriyel mutfak ekipmanları; binalarda korkuluk ve dekoratif elemanlar; marinada ise deniz ortamına dayanıklı çeşitli ekipmanlar bu grubun kaynakları arasındadır.

Paslanmaz malzemenin sıradan demirle karıştırılmaması özellikle önemlidir. Görünüm olarak benzer olabilen metal parçaların alaşım özelliğine göre değerlendirilmesi gerekir.

Sanayi bölgelerinde hurda hacmini genellikle sac, profil, makine ve üretim firesi gibi demir-çelik malzemeler belirleyebilir. Ataköy'de ise tablo daha dengelidir.

Bölgenin planlı konut ve hizmet ağırlıklı karakteri nedeniyle demir hurdası;

tadilatlardan çıkan profiller,

kapılar ve korkuluklar,

eski mekanik ekipmanlar,

çelik konstrüksiyon parçaları,

tesisat destekleri,

mağaza ekipmanları,

bina teknik sistemleri

üzerinden oluşur.

Buna karşılık tonajı demire göre düşük olsa bile bakır, kablo, sarı ve paslanmaz hurdanın ekonomik önemi daha yüksek olabilir. Bu nedenle Ataköy'deki bir hurda partisinin yalnızca toplam ağırlığına bakmak yerine metal türlerinin ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir.

Ataköy'ün ulaşım yapısında son yıllardaki önemli değişikliklerden biri M9 Ataköy-Olimpiyat Metro Hattı'dır. Metro İstanbul'un güncel hat bilgisinde Ataköy'den başlayan güzergâhta Yenibosna ve Çobançeşme'nin yanı sıra Doğu Sanayi ve İkitelli Sanayi gibi istasyonlar da bulunmaktadır. Ataköy istasyonunda Marmaray bağlantısı da bulunmaktadır.

Hurdacılık bakımından burada bir ayrım yapmak gerekir: Ataköy sanayi bölgelerine ulaşım açısından bağlanmış olsa da, bu durum semtin kendi hurda üretim karakterini değiştirmez. Ataköy'ün metali büyük ölçüde üretim firesinden değil, yerleşim ve hizmet sektöründeki kullanım ömrünü tamamlayan metal ekipmanlardan gelir.

Bu özellik Ataköy'ü İkitelli gibi üretim ve atölye kaynaklı hurdanın yoğun olduğu bölgelerden temel olarak ayırır.

Ataköy'ün yerleşim biçimi geniş fabrika sahalarından çok apartmanlar, bloklar, site yolları, otoparklar ve ortak kullanım alanlarından oluştuğu için metal hurdanın toplanma biçimi de farklıdır.

Özellikle büyük miktarda malzeme çıktığında;

malzemenin hangi bloktan alınacağı, yükleme noktasına nasıl indirileceği, araç yaklaşımının mümkün olup olmadığı, site veya bina yönetimiyle giriş düzeninin nasıl sağlanacağı ve farklı metallerin önceden ayrılıp ayrılmadığı operasyonu doğrudan etkileyebilir.

Örneğin aynı tadilattan çıkan:

tek karışık yığın halinde bırakılması yerine ayrı tutulması, malzemenin daha doğru sınıflandırılmasını sağlar.

Büyük ticari tesislerde ise yükleme alanı, teknik servis bölümü ve çalışma saatleri gibi konular daha belirleyici olabilir. Bu nedenle Ataköy’de hurda alımı, çoğu zaman sanayi sitesindeki açık saha yüklemesinden çok adres ve yapı tipine göre planlanan bir toplama operasyonudur.

“Ataköy hurda fiyatları” veya “Ataköy bakır hurdası” gibi aramalarda tek bir rakam üzerinden değerlendirme yapmak sağlıklı değildir. Aynı adresten çıkan metal grubunun içerisinde bile farklı kalite ve alaşımlar bulunabilir.

Örneğin kabloda iletkenin bakır veya alüminyum olması ve izolasyon oranı; bakırda malzemenin temizliği ve üzerinde başka metal bulunup bulunmaması; alüminyumda profil, levha veya karışık malzeme olması; sarıda tesisat parçasının üzerindeki yabancı malzemeler; paslanmazda ise alaşım türü sonucu etkiler.

Bu durum Ataköy için özellikle önemlidir çünkü bölgedeki hurdalar çoğunlukla tek tip üretim firesinden değil, tadilat ve teknik ekipman sökümlerinden gelen karma metal gruplarından oluşur.

Ataköy, klasik anlamda fabrika ve üretim hurdasının yoğunlaştığı bir sanayi semti değildir. Bölgenin metalik hurda yapısını özgün kılan; birkaç farklı döneme ait büyük konut yerleşimlerinin, alışveriş ve hizmet tesislerinin, ulaşım altyapısının ve Marmara kıyısındaki marina faaliyetlerinin aynı semtte buluşmasıdır.

Bu nedenle Ataköy'de öne çıkan metal hurdaları tek bir kategoriyle sınırlamak doğru değildir.

Eski ve yeni konut bloklarında hurda kablo, bakır, sarı, alüminyum ve demir; alışveriş ve ticari yapılarda kablo, alüminyum profil, klima ekipmanı, paslanmaz ve metal konstrüksiyon; marina çevresinde ise paslanmaz, bakır, sarı/bronzu esaslı parçalar ve alüminyum daha anlamlı hale gelebilir.

Ataköy 1. Kısım'ın sahil ve marina-ticaret karakteri, 2-5-6 ile 3-4-11. Kısımların yerleşik site dokusu ve 7-8-9-10. Kısım'ın D-100/Çobançeşme aksıyla kurduğu ilişki aynı semt içerisinde dahi farklı hurda kaynakları oluşturur.

Bu nedenle Ataköy hurdacı hizmetlerinde en doğru yaklaşım; bölgeyi tek tip bir yerleşim olarak görmek yerine hurdanın çıktığı yapı, kullanım biçimi ve metal türüne göre değerlendirmektir.