Beşyol Hurdacı

Beşyol’un hurdacılık açısından karakteri, İstanbul’un büyük fabrika kümelerinin bulunduğu bölgelerinden farklıdır. Mahallenin metal hurda potansiyelini daha çok D100/E-5 ulaşım koridoru, eğitim yapıları, çeşitli sanayi ve ticari faaliyetler, işletme binaları ile mevcut yapı stokundaki yenileme çalışmaları birlikte şekillendirir. Küçükçekmece Belediyesi de Beşyol’u özellikle eğitim ve sanayi sektörlerinin yoğun bulunduğu bir mahalle olarak tanımlamakta; E-5 bağlantısındaki otopark projesini bu hareketliliğin oluşturduğu ihtiyaca bağlamaktadır.

Beşyol’un bir başka ayırt edici noktası İstanbul Aydın Üniversitesi’nin Florya Yerleşkesi’nin doğrudan Beşyol Mahallesi, İnönü Caddesi üzerinde bulunmasıdır. D100 üzerindeki Beşyol Metrobüs istasyonu ise ulaşım ağında Florya ile Sefaköy durakları arasında yer alır. Dolayısıyla Beşyol hurdacı aramalarının arkasındaki metal hareketliliğini yalnızca konutlardan çıkan birkaç parça demirle açıklamak doğru değildir. Elektrik altyapısı yenilemeleri, ticari bina tadilatları, eğitim yapılarının teknik sistemleri, cephe ve doğrama değişimleri, sanayi ve hizmet işletmelerinin ekipman yenilemeleri ile inşaat-söküm işleri birlikte değerlendirilmelidir.

Beşyol için metal hurda kaynaklarını değerlendirirken üç yapı özellikle öne çıkar: İnönü Caddesi ve eğitim yerleşkesi çevresi, D100–Beşyol Metrobüs koridoru ve mevcut yapı stokundaki yenileme potansiyeli.

Bu üç unsur, aynı mahallede farklı hurda gruplarının ortaya çıkmasını mümkün kılar. Elektrik ve haberleşme tesisatlarından kablo ve bakır; bina ve altyapı sökümlerinden demir-çelik; cephe, doğrama ve bölme sistemlerinden alüminyum; mekanik tesisatlardan bakır boru ve sarı; profesyonel mutfak, korkuluk veya bazı teknik uygulamalardan ise paslanmaz/krom grubu metal çıkabilir.

Bu dağılım nedeniyle Beşyol’u yalnızca “demir hurdasının yoğun olduğu bir yer” ya da yalnızca “esnaf hurdası çıkan bir mahalle” olarak tanımlamak eksik kalır.

Beşyol hurda kablo ve Beşyol bakır hurdası açısından mahallenin en önemli özelliği, konut kullanımının yanında ciddi bir eğitim ve işletme altyapısına sahip olmasıdır.

İstanbul Aydın Üniversitesi’nin Beşyol Mahallesi İnönü Caddesi üzerindeki yerleşkesi, bölgede büyük ölçekli eğitim yapılarının varlığını somutlaştırmaktadır. Böyle yapılar yalnızca aydınlatma kablolarından ibaret değildir; elektrik dağıtımı, veri ve haberleşme hatları, iklimlendirme sistemleri, teknik odalar ve bina içi elektrik tesisatları gibi çok sayıda metal içeren sistem kullanılır. Bu sistemlerde gerçekleştirilen kapsamlı tadilat veya modernizasyonlarda enerji kablosu, tesisat kablosu, bakır iletken, bakır boru ve bazı alüminyum iletken gruplarının ortaya çıkması mümkündür. Bu, Beşyol’un yapısından hareketle yapılan bir değerlendirmedir; belirli bir kurumda sürekli hurda çıktığı anlamına gelmez.

Aynı durum D100’a yakın işletme ve ticari yapılar için de geçerlidir. Bir iş yerinin fonksiyon değiştirmesi, katların yeniden bölünmesi, elektrik panolarının yenilenmesi, klima altyapısının değiştirilmesi veya eski tesisatın tamamen sökülmesi halinde kablo ve bakır hurdası, sıradan ev tadilatına göre daha çeşitli kalemler halinde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle Beşyol’da kablo hurdası değerlendirilirken sadece kilogram üzerinden tek kalem düşünmek yerine;

bakır iletkenli enerji kablosu,

ince ve kalın kesitli tesisat kablosu,

alüminyum iletkenli kablo,

soyulmuş veya izolasyonlu bakır kablo,

klima ve mekanik tesisattan çıkan bakır boru,

elektrik panosu ve bağlantı elemanlarından ayrılabilen bakır parçalar

birbirinden ayrılmalıdır.

Özellikle kablonun bakır mı alüminyum mu olduğu, damar yapısı ve üzerindeki izolasyon oranı hurdanın sınıflandırılmasında önem taşır. Beşyol gibi bina teknik altyapısının öne çıktığı bir bölgede kabloların diğer demir hurdalarıyla karıştırılmadan ayrı toplanması daha doğru bir hurda tespiti yapılmasını sağlar.

İnönü Caddesi, İstanbul Aydın Üniversitesi’nin resmi adresinin de bulunduğu Beşyol’un önemli yerel akslarından biridir. Buradaki hurdacılık potansiyelinde dikkat edilmesi gereken nokta, metalin çoğu zaman binanın kaba yapısından değil binanın kullanım sırasında değiştirilen teknik ve mimari elemanlarından çıkmasıdır.

Bir eğitim, ofis veya ticari yapının tamamen yıkılması gerekmeden de metal hurda oluşabilir. Örneğin kullanım düzeninin değiştirilmesi sırasında eski elektrik kabloları ve tavalar; mekanik tesisat yenilenirken bakır borular, vanalar ve bağlantı parçaları; cephe veya pencere uygulamalarında alüminyum profiller; iç mekân düzenlemelerinde çelik konstrüksiyon ve metal bölme elemanları sökülebilir.

Bu nedenle Beşyol’daki hurda hareketliliğini yalnızca büyük yıkım projelerine bağlamak yanıltıcıdır. Tadilat ve teknik yenileme kaynaklı daha küçük fakat değerli metal partileri, özellikle kablo, bakır, sarı ve alüminyum açısından önemli olabilir.

Beşyol’da demir hurdasının en doğal kaynakları bina tadilatları, metal konstrüksiyonlar, korkuluk ve kapılar, işletme ekipmanları ile altyapı çalışmalarında kullanılan çelik elemanlardır.

Mahallenin D100 ile olan doğrudan ilişkisi burada ayrıca önem taşır. Beşyol Metrobüs durağı ve üst geçidi 2023–2024 döneminde kapsamlı biçimde yenilenmiş; eski üst geçit kaldırılarak 70 metre uzunluğunda ve 5 metre genişliğinde yeni üst geçit yapılmış, metrobüs peronu genişletilmiş ve D100 ile yan yol yaklaşık 450 metrelik kesimde yeniden düzenlenmiştir. Şehit Özgür Güven Caddesi tarafında da yol genişletmesi kapsamında istinat yapıları gerçekleştirilmiştir.

Bu proje, Beşyol’dan bugün hâlâ söz konusu çalışmaya ait hurda çıktığı anlamına gelmez. Ancak mahallenin büyük ölçekli ulaşım altyapısı ve çelik yapılarla doğrudan temas eden bir konumda olduğunu gösteren iyi bir yerel örnektir. Üst geçit, yol, istasyon ve benzeri altyapıların söküm veya yenileme aşamaları; demir-çelik profiller, korkuluklar, bağlantı parçaları ve elektrik altyapısına ait metal bileşenlerin yönetilmesini gerektirebilir.

Dolayısıyla Beşyol demir hurdası açısından konut içi küçük parçalar kadar yapısal çelik ve ticari/altyapısal metal kategorisi de dikkate alınmalıdır.

Beşyol’da alüminyumun en anlamlı kaynaklarından biri bina kabuğu ve iç mekân yenilemeleridir. Ticari veya kurumsal yapılarda;

alüminyum pencere ve kapı profilleri, cephe profilleri, bölme sistemleri, çeşitli doğramalar ve bazı elektrik tesisatı bileşenleri yenileme sırasında metal hurdasına dönüşebilir.

Özellikle D100 çevresindeki yapıların kullanım biçimlerinin değişmesi veya bir iş yerinin yeni kullanıcıya göre yeniden düzenlenmesi, yapının kendisi yıkılmadan önemli miktarda profil ve doğrama sökümü gerektirebilir.

Alüminyumun demirden ayrı tutulması önemlidir. Görünüş olarak benzer profillerin tek bir metal grubu kabul edilmesi yerine malzeme türünün ayrılması, Beşyol metal hurda alımında daha sağlıklı sınıflandırma yapılmasını sağlar.

Beşyol’daki sarı hurdası ağırlıklı olarak mekanik ve sıhhi tesisatla ilişkilendirilebilir. Pirinç esaslı vana, musluk parçaları, bağlantı elemanları ve çeşitli tesisat parçaları bina veya işletme yenilemeleri sırasında ortaya çıkabilir.

Krom ya da daha doğru ifadeyle paslanmaz çelik hurdası ise Beşyol’da demir kadar yaygın bir ana hurda grubu olarak düşünülmemelidir. Bununla birlikte profesyonel mutfak ekipmanları, paslanmaz korkuluklar, tezgâhlar, bazı teknik ekipmanlar ve ticari yapı uygulamaları söküldüğünde paslanmaz/krom grubu hurda oluşabilir.

Burada Beşyol’a özgü önemli ayrım şudur: mahallenin metal profili büyük bir metal işleme sanayi bölgesindeki gibi tonaj ağırlıklı paslanmaz üretim hurdalarından ziyade, bina ve işletme ekipmanlarının kullanım ömrü veya tadilatı sonucunda ortaya çıkan metal kalemlere daha yakındır.

Küçükçekmece Belediyesi kendi proje açıklamasında Beşyol’da eğitim ve sanayi sektörünün yoğun olduğunu açık biçimde belirtmektedir. Ancak kamuya açık kaynaklarda Beşyol Mahallesi özelinde hangi sanayi alt sektörünün kaç işletmeyle faaliyet gösterdiğini veya yıllık ne kadar metal hurda oluşturduğunu gösteren güvenilir bir mahalle istatistiği bulunmuyor.

Bu nedenle Beşyol için fabrika tonajları, üretim firesi miktarları veya belirli metal türlerinde yüksek tonaj iddiaları ortaya koymak doğru olmaz.

Daha sağlıklı yaklaşım; bölgedeki sanayi faaliyetlerinin yanında eğitim, ticaret, bina teknik tesisatları ve ulaşım altyapısının birlikte oluşturduğu karma metal hurda profilini esas almaktır. Beşyol’u örneğin büyük organize sanayi alanlarıyla aynı hurda yapısına sahipmiş gibi ele almak bölgenin gerçek karakterini yansıtmaz.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin Küçükçekmece’de riskli yapılara ilişkin 1/5000 ölçekli plan notu değişikliğinde Beşyol, düzenlemenin kapsadığı mahalleler arasında yer almaktadır.

Bu bilgi, Beşyol’daki her binanın dönüşeceği veya mahallede sürekli yıkım bulunduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Bununla birlikte mevcut yapı stokunun yenilenmesi açısından Beşyol’un planlama gündeminin dışında olmadığını göstermektedir.

Bir binanın kapsamlı biçimde yenilenmesi veya sökülmesi durumunda metal hurdalar yalnızca betonarme içindeki demirden oluşmaz. Sahada;

demir ve çelik konstrüksiyonlar,

elektrik kabloları,

bakır tesisat parçaları,

alüminyum doğramalar,

metal kapılar ve korkuluklar,

mekanik tesisat parçaları,

pirinç vana ve bağlantılar,

paslanmaz metal elemanlar

ayrı hurda grupları halinde ortaya çıkabilir.

Özellikle kablo ve bakır gibi demir dışı metallerin ağır demir hurdasının içine karıştırılmadan söküm aşamasında ayrılması, daha doğru metal sınıflandırması açısından önemlidir.

Beşyol’un en belirgin avantajlarından biri D100 koridoruna doğrudan bağlanan konumudur. Aynı zamanda Beşyol Metrobüs durağının Florya ve Sefaköy arasında bulunması, bölgenin günlük hareketliliğinin de yüksek olduğu bir ulaşım aksında yer aldığını göstermektedir.

Küçükçekmece Belediyesi’nin Beşyol’daki eğitim ve sanayi yoğunluğunun oluşturduğu ihtiyaca karşı E-5 bağlantısı yakınında 120 araçlık açık otopark yapmış olması da bölgedeki araç ve kullanım baskısına ilişkin somut bir yerel göstergedir.

Bu nedenle Beşyol’da özellikle işletme, şantiye veya kapsamlı tadilat kaynaklı metal hurdalarda yalnızca “kaç kilometre mesafede?” sorusu yeterli değildir. Yükleme yapılacak binanın konumu, D100 yan yoluna bağlantısı, saha içi araç erişimi ve hurdanın tek seferde mi yoksa etaplar halinde mi çıkarıldığı operasyon planını etkiler.

Örneğin birkaç çuval kablo hurdasının alınmasıyla uzun demir profiller veya büyük miktarda sökülmüş metal ekipmanın yüklenmesi aynı saha organizasyonunu gerektirmez.

Beşyol’un karma yapıdaki hurda profilinde en sık karşılaşılabilecek sorunlardan biri farklı metallerin tek yük haline getirilmesidir.

Bir tadilat sahasında demir profil, alüminyum doğrama, bakır kablo, pirinç vana ve paslanmaz parça aynı alanda çıkabilir. Bunların tamamını “metal hurda” adı altında karıştırmak yerine kaynakta ayrıştırmak daha doğru sonuç verir.

Özellikle şu ayrımlar Beşyol’daki bina ve işletme hurdalarında önemlidir:

Kablo ile demir ayrılmalı: elektrik kablolarının demir konstrüksiyon içine karıştırılması kablonun niteliğinin tespitini zorlaştırır.

Bakır boru ile sarı parçalar ayrılmalı: tesisat sökümlerinde bakır borularla pirinç vanalar aynı sistemden çıksa bile farklı metal sınıflarıdır.

Alüminyum profil demirden ayrılmalı: pencere ve cephe sökümlerinde iki metal türü aynı yük içinde bulunabilir.

Paslanmaz parçalar sıradan demir kabul edilmemeli: ticari ekipman ve korkuluk sökümlerinde malzeme türünün kontrol edilmesi gerekir.

Bu ayrım özellikle Beşyol’daki teknik tesisat ve tadilat kaynaklı hurdalarda, hurdanın gerçek metal bileşiminin doğru tespit edilmesini kolaylaştırır.

Beşyol’un yerel yapısı dikkate alındığında Beşyol hurdacı, Beşyol hurda kablo alımı, Beşyol bakır hurdası, Beşyol demir hurdası, Beşyol alüminyum hurdası, Beşyol sarı hurdası ve Küçükçekmece Beşyol metal hurda alımı gibi aramalar birbirinden farklı ihtiyaçları ifade edebilir.

İnönü Caddesi ve çevresindeki kurumsal veya ticari yapıların elektrik-mekanik yenilemelerinde kablo ve bakır daha fazla önem kazanırken; yapı sökümlerinde demir, alüminyum ve tesisat metalleri birlikte ortaya çıkabilir. D100 çevresindeki ulaşım ve işletme yapısı ise Beşyol’u yalnızca küçük konut hurdalarının bulunduğu bir mahalle olmaktan çıkararak ticari ve altyapısal metal hareketliliğinin de dikkate alınması gereken bir noktaya dönüştürür. Bu değerlendirme, belediyenin Beşyol için belirttiği eğitim-sanayi yoğunluğu, İstanbul Aydın Üniversitesi’nin mahalledeki yerleşkesi ve D100 üzerindeki ulaşım altyapısı birlikte ele alınarak yapılabilir.

Sonuç olarak Beşyol’un hurdacılık potansiyelini belirleyen temel özellik tek bir büyük hurda kaynağı değil, farklı kullanım biçimlerinin küçük bir bölgede üst üste gelmesidir. Eğitim yapıları ve teknik tesisatlar kablo-bakır grubunu; bina ve işletme yenilemeleri demir, alüminyum ve sarıyı; D100 ve çevresindeki altyapı ise daha ağır metal kalemlerini gündeme getirir. Bu nedenle Beşyol’da metal hurda değerlendirmesi yapılırken hurdanın hangi yapıdan veya faaliyetten çıktığını bilmek, yalnızca toplam ağırlığı bilmekten daha anlamlıdır.