Burhaniye Hurdacı

Üsküdar’ın Burhaniye Mahallesi, metal hurda açısından sanayi üretiminin belirleyici olduğu bir bölgeden çok konut yenilemeleri, bina tesisatları, parsel bazlı dönüşüm, bakım-onarım çalışmaları ve yerel ticari kullanımların öne çıktığı bir yerleşim alanıdır. Mahallenin Küplüce, Beylerbeyi, Kuzguncuk, Küçük Çamlıca ve Kısıklı çevresindeki konumu; ayrıca Burhaniye Metrobüs durağı ve ana ulaşım bağlantıları, bölgenin hem yoğun yerleşim dokusuyla hem de Üsküdar’ın önemli ulaşım akslarıyla ilişkili olduğunu gösterir. İBB’nin ana arter kayıtlarında Üsküdar-Ümraniye TEM Bağlantı Yolu’nun Burhaniye kesimi ve Eski Kısıklı Caddesi de yer almaktadır.

Bu nedenle “Burhaniye hurdacı” aramasında bölgenin gerçek hurda profilini değerlendirirken büyük fabrika üretim artıklarından ziyade apartmanların elektrik ve mekanik tesisatlarından çıkan hurda kablo ve bakır, bina yenilemelerindeki demir ve alüminyum, sıhhi tesisat ve iç mekân sökümlerindeki sarı hurdası, mutfak ve bina donanımlarındaki krom/paslanmaz hurdası daha anlamlıdır. Belediye kayıtlarında farklı yıllarda Burhaniye’de riskli veya tehlike arz eden yapılarla ilgili yıkım ve tahliye süreçlerinin görülmesi de yapı yenilemesinin mahallede metal hurda oluşumunu açıklayan somut kaynaklardan biri olduğunu gösterir.

Burhaniye’nin hurdacılık karakterini anlamak için mahalleyi bir sanayi bölgesi gibi değerlendirmemek gerekir. Yerel kaynaklar Burhaniye’de konut projeleri, kamu ve sosyal tesisler, semt pazarı ve yoğun yerleşim kullanımını gösterirken mahalle içinde büyük ölçekli bir organize sanayi bölgesi veya ağır üretim odağına işaret etmemektedir. Bu tablo, metal hurda akışının daha çok binaların ekonomik ömrü, tadilat döngüsü ve tesisat değişimleriyle bağlantılı olduğunu düşündürür. Bu değerlendirme, mahallenin bilinen yerleşim yapısından çıkarılan bir sonuçtur.

Burhaniye’de 2022 yılında tamamlandığı belirtilen Burhaniye Konutları gibi yeni konut uygulamaları bulunurken, belediye kayıtlarında eski yapıların riskli veya tehlikeli hale gelmesine ilişkin ayrı örnekler de vardır. Dolayısıyla mahallede aynı anda hem eski bina stokundan kaynaklanan söküm hurdaları hem de yeni veya yenilenen yapılardaki tesisat uygulamalarından kalan metal parçalar görülebilir.

Bir apartmanın komple yıkılması şart değildir. Daire tadilatı, çatı yenilemesi, elektrik panosunun değiştirilmesi, kolon hatlarının yenilenmesi, mutfak ve banyo sökümü, pencere değişimi, ortak alan tadilatı veya asansör modernizasyonu gibi işler de tek başına farklı metal hurda türlerinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Burhaniye gibi yerleşim ağırlıklı mahallelerde hurdacılık hareketliliğinin önemli bölümü bu küçük ve orta ölçekli işlerin toplamından oluşur.

Burhaniye hurda kablo ve Burhaniye bakır hurdası aramalarının bölgenin yapısıyla güçlü bir bağlantısı vardır. Bunun temel nedeni, mahallede metal üretim tesislerinin değil elektrik altyapısına sahip çok sayıda konut ve hizmet yapısının bulunmasıdır.

Eski bir binanın elektrik tesisatı yenilendiğinde daire içi kablolar, kolon hatları, pano bağlantıları ve çeşitli enerji hatlarından sökülmüş kablolar çıkabilir. Dairelerin kapsamlı tadilatında ise elektrik sistemi çoğu zaman mutfak, banyo, klima ve yüksek güç tüketen cihazlara uygun biçimde yeniden düzenlenir. Bu çalışmalar sonucunda farklı kesit ve özelliklerde bakır iletkenli hurda kablolar oluşabilir.

Bakır yalnızca kablonun içinde bulunmaz. Klima ve soğutma tesisatlarından çıkan bakır borular, elektrik panolarındaki bakır parçalar, bazı motor ve pompa sistemlerindeki sargılar ile bina teknik ekipmanları da bakır hurdası kaynağı olabilir. Bu nedenle Burhaniye’de bakır hurdasının kaynağını yalnızca “eski elektrik kablosu” şeklinde düşünmek eksik olur.

Mahallede belgelenmiş riskli yapı ve yıkım süreçleri de bu noktada önemlidir. Oğuzhan Sokak, Akabe Camii Sokak ve Kanuni Sultan Süleyman çevresine ilişkin belediye kayıtları farklı tarihlerde yapıların tahliyesi veya yıkılması yönünde işlemler bulunduğunu gösteriyor. Bu tür yapıların sökümünde elektrik tesisatının ayrılması, Burhaniye’de hurda kablo ve bakırın ortaya çıkabileceği en somut senaryolardan biridir.

Bölgeden çıkan her kablo aynı sınıfta değerlendirilmez. Binadan sökülen kalın enerji kablosu ile ince tesisat kablosu, data kablosu veya karışık bağlantı kablosunun metal içeriği aynı değildir. Kablonun:

iletkeninin bakır veya alüminyum olması,

iletken oranı,

kablo kesiti,

izolasyon miktarı,

tek damar veya çok damarlı yapısı,

temiz ya da karışık durumda bulunması

hurdanın sınıflandırılmasını doğrudan etkiler.

Bu nedenle özellikle apartman, tadilat veya elektrik işi sonrasında oluşan kabloların diğer demir ve karışık metallerden ayrı tutulması, Burhaniye’de metal hurdaların doğru değerlendirilmesini kolaylaştırır.

Burhaniye’de demir hurdasının önemli kaynaklarından biri bina sökümleri ve kapsamlı tadilatlardır. Belediye kayıtlarında Oğuzhan Sokak’taki bir yapı için 2021 yılında yıkım gerekliliği belirtilmiş; aynı yıl Akabe Camii Sokak ve Kanuni Sultan Süleyman Sokak’taki yapılarla ilgili de riskli veya tehlike arz eden yapı süreçleri yayımlanmıştır. Adalet Sokak’ta bulunan bir yapıyla ilgili duyuru ise 2023 tarihini taşımaktadır. Bunlar mahalledeki bütün dönüşüm faaliyetlerini göstermez; ancak parsel bazında yapı yenilenmesinin gerçek bir metal hurda kaynağı olduğunu ortaya koyan somut örneklerdir.

Yıkım veya kapsamlı tadilat sırasında ortaya çıkabilecek demirli malzemeler arasında:

inşaat demiri ve çelik parçalar,

demir kapı ve korkuluklar,

çatı konstrüksiyonları,

eski radyatörler,

çelik profiller,

tesisat askı ve taşıyıcıları,

metal depo ve kabinler,

asansör sistemlerindeki çelik parçalar

bulunabilir.

Büyük yıkımlarda demir miktarı doğal olarak daha yüksek olabilirken, Burhaniye’de gündelik hurdacılık hareketinin yalnızca komple bina yıkımlarından oluşmasını beklemek doğru olmaz. Daire, dükkân veya apartman ortak alanlarının tadilatında da daha küçük fakat düzenli miktarlarda demir ve çelik hurdası çıkabilir.

Konut ağırlıklı bölgelerde alüminyum hurdası, demirden sonra en görünür söküm metallerinden biri olabilir. Burhaniye açısından özellikle eski pencere ve balkon doğramalarının değiştirilmesi önemlidir. Alüminyum pencere profilleri, balkon kapama sistemleri, cephe ve dekorasyon profilleri, çeşitli menfezler ve bazı dükkân doğramaları tadilat sırasında hurdaya ayrılabilir.

Yeni bir pencere sistemi kurulurken eski alüminyum doğramaların toplu olarak çıkması, tek bir daire veya apartmanda anlamlı miktarda alüminyum hurdası oluşturabilir. İş yeri tadilatlarında ise vitrin çerçeveleri, alüminyum profiller ve çeşitli metal dekorasyon elemanları bu gruba eklenebilir.

Alüminyumun demirle karıştırılmaması önemlidir. Aynı şantiyeden çıkan pencere profilleri, çelik bağlantılar, kablo ve pirinç tesisat parçalarının ayrı tutulması, metal türlerinin daha sağlıklı sınıflandırılmasını sağlar.

Burhaniye’de sarı hurdası açısından en anlamlı kaynaklar konut ve bina tesisatlarıdır. Pirinç esaslı malzemeler özellikle:

vana ve bağlantı elemanlarında,

eski musluk ve bataryalarda,

bazı sayaç ve tesisat parçalarında,

kapı donanımlarında,

çeşitli makine ve mekanik bağlantılarda

karşımıza çıkabilir.

Bir bina tadilatında miktar olarak demir kadar büyük bir sarı hurdası çıkmayabilir; buna karşılık farklı metal türlerinin ayrıştırıldığı bir söküm işinde sarı parçaların demirin içine karışmadan toplanması önemlidir. Özellikle Burhaniye’de banyo, mutfak ve tesisat yenilemelerinin olduğu daireler bu metal grubunun doğal kaynağıdır.

Burhaniye’de ağır sanayi tipi paslanmaz üretim hurdası beklemek yerine bina, mutfak ve ticari donanım kaynaklı krom/paslanmaz hurdalara odaklanmak daha gerçekçidir.

Apartman girişlerindeki paslanmaz korkuluk ve küpeşteler, bazı asansör kabin kaplamaları, mutfak ekipmanları, tezgâh parçaları, davlumbazlar, raflar ve çeşitli iş yeri ekipmanları yenileme sırasında metal hurdasına dönüşebilir.

Mahallede Kanuni Sultan Süleyman çevresinde belediye kayıtlarında yer alan haftalık semt pazarı ve çeşitli kamusal kullanımlar, Burhaniye’nin yalnızca konutlardan ibaret olmadığını gösterir. Bununla birlikte bu ticari hareketi sanayi ölçeğinde paslanmaz hurda üretimi şeklinde değerlendirmek doğru olmaz; bölgede daha çok küçük işletme, hizmet alanı ve bina içi ekipman değişimlerinden kaynaklanan malzeme beklenir.

Burhaniye’de mikro ölçekte öne çıkan alanlardan biri Kanuni Sultan Süleyman çevresidir. Üsküdar Belediyesi, Burhaniye semt pazarının cumartesi günleri bu bölgede kurulduğunu belirtiyor. Aynı bölge belediyenin geçmiş yapı kayıtlarında riskli veya tehlike arz eden bir yapıyla da karşımıza çıkıyor.

Bu iki özellik farklı hurda kaynaklarını bir araya getirir. Yerleşim dokusundaki bina bakım ve yenilemeleri demir, kablo, bakır, alüminyum ve tesisat metalleri oluşturabilirken, cadde üzerindeki ticari kullanımlar zaman zaman raf, tente konstrüksiyonu, metal doğrama veya iş yeri ekipmanı gibi daha küçük ticari metal hurdalarının çıkmasına neden olabilir.

Buradaki temel nokta, Kanuni Sultan Süleyman adını yalnızca bir yerel anahtar kelime olarak kullanmak değil; bölgenin konut + yerel ticaret + yapı yenilemesi kesişiminde bulunmasının hurdacılık açısından anlamlı olmasıdır.

Burhaniye’nin metal hurda potansiyelini yalnızca genel İstanbul dönüşüm eğilimlerine bağlamak yerine mahalle içindeki somut örneklere bakmak daha açıklayıcıdır.

Belediye belgelerinde Oğuzhan Sokak’taki bir yapının 2021 yılında tehlike arz ettiği ve yıkılması gerektiği belirtilmiştir. Akabe Camii Sokak’ta yine 2021 yılında riskli yapının tahliye ve yıkımına ilişkin resmi bildirim bulunurken, Adalet Sokak’ta 2023 yılında bir yapıyla ilgili statik rapor ve belediye duyurusu yayımlanmıştır.

Bu kayıtları “Burhaniye’nin tamamı dönüşüm alanıdır” şeklinde yorumlamak doğru değildir. Buna karşılık mahallede bina bazlı yenilenmenin teorik değil, belgelenmiş bir süreç olduğunu göstermeleri önemlidir. Hurdacılık açısından bunun anlamı; eski elektrik tesisatı, metal doğrama, çelik konstrüksiyon, radyatör, boru, korkuluk ve benzeri malzemelerin dönem dönem toplu olarak ortaya çıkabilmesidir.

Burhaniye’nin farklılaşan özelliklerinden biri, yoğun konut dokusunun hemen yanında İstanbul’un güçlü ulaşım sistemlerinden birinin bulunmasıdır. Burhaniye Metrobüs durağı mahalle sınırları içinde yer alırken İBB’nin ana arter listesinde Üsküdar-Ümraniye TEM Bağlantı Yolu’nun Burhaniye bölümü ve Eski Kısıklı Caddesi kayıtlıdır.

Bu konum, özellikle toplu metal hurdalarının mahalleden çıkarılmasında çevre akslara bağlantı bakımından avantaj sağlar. Ancak Burhaniye’de bir hurda alımının lojistiği yalnızca ana yollara yakınlığa göre planlanamaz. Malzemenin apartman bodrumunda, dairede, bina önünde veya aktif bir tadilat alanında bulunması; toplam ağırlığı, parça boyları ve yükleme imkânları araç ve ekip planını değiştirebilir.

Örneğin birkaç çuval ayrıştırılmış bakır veya kablo ile komple bir apartman tadilatından çıkan demir doğrama ve radyatörlerin alınması aynı operasyon değildir. Burhaniye gibi konut dokusu güçlü bölgelerde adres bazlı yükleme koşullarının önceden belirlenmesi, yalnızca mesafeye göre yapılan planlamadan daha önemlidir.

Mahallenin mevcut yapısına göre metal hurda profili genel olarak şöyle değerlendirilebilir:

Bu dağılım kesin tonaj verisi değildir. Burhaniye için mahalle bazında yayımlanmış metal hurda tonajları bulunmadığından, tablo bölgenin belgelenmiş yapı yenilemeleri ve yerleşim ağırlıklı kullanım biçimi üzerinden yapılan ölçülü bir değerlendirmedir.

Bir tadilat alanından aynı anda demir profil, kablo, bakır boru, alüminyum pencere, pirinç vana ve paslanmaz mutfak parçası çıkabilir. Bunların tamamını “karışık metal” olarak tek grupta toplamak malzemenin gerçek niteliğini görünmez hale getirir.

Özellikle bakır kablo, temiz bakır, sarı ve alüminyumun demir hurdasından ayrılması önemlidir. Aynı şekilde paslanmaz çelik ile sıradan demirin birbirine karıştırılması da sınıflandırmayı güçleştirir.

Burhaniye’de apartman tadilatları ve parsel bazlı bina yenilemeleri düşünüldüğünde, hurdanın çıktığı anda metal türüne göre ayrılması en pratik yöntemdir. Büyük sökümlerde ise malzemelerin bina katlarından veya ortak alanlardan çıkarılma biçimi de toplama sürecinin önemli bir parçasıdır.

Burhaniye’de hurdacılık ihtiyacını büyük sanayi tesislerinin düzenli üretim hurdaları üzerinden açıklamak bölgenin karakteriyle örtüşmez. Mahalle için daha gerçekçi senaryo; apartman, site, daire, küçük işletme, bina yönetimi, elektrikçi, tesisatçı, tadilat ekibi ve yıkım işi yapan yüklenicilerden çıkan metal hurdaların yerinden alınmasıdır.

Özellikle şu aramalar Burhaniye’nin yapısıyla doğal biçimde ilişkilidir:

Burhaniye hurdacı

Burhaniye hurda kablo alımı

Burhaniye bakır hurdası

Burhaniye demir hurdası

Burhaniye sarı hurdası

Burhaniye krom hurdası

Burhaniye alüminyum hurdası

Üsküdar Burhaniye metal hurda alımı

Bu sorguların ortak noktası, mahalledeki metal hurdaların çoğunun üretim bandından değil mevcut yapıların ve tesisatların yenilenmesinden kaynaklanmasıdır. Burhaniye’yi İstanbul’daki sanayi yoğun ilçelerden ayıran temel hurdacılık özelliği de budur.

Burhaniye’de metal hurdacılığı belirleyen üç ana unsur öne çıkmaktadır: yoğun konut dokusu, bina bazlı yenileme ve güçlü ulaşım bağlantıları. Belediyenin farklı yıllardaki yapı duyuruları Oğuzhan Sokak, Akabe Camii Sokak, Kanuni Sultan Süleyman ve Adalet Sokak gibi noktalarda yapı güvenliği ve yıkım süreçlerinin yaşandığını gösterirken, Burhaniye Konutları gibi tamamlanan projeler de bölgedeki yapı stokunun yenilenmeye devam ettiğini ortaya koymaktadır.

Bu yerel yapı içinde hurda kablo ve bakır, elektrik ve mekanik tesisat yenilemeleri nedeniyle özel önem taşır. Demir ve çelik bina sökümlerinde; alüminyum pencere ve doğrama değişimlerinde; sarı hurdası sıhhi tesisat ve armatürlerde; krom/paslanmaz ise mutfak, asansör, korkuluk ve ticari ekipman yenilemelerinde ortaya çıkabilir.

Dolayısıyla Burhaniye’de metal hurda alımını doğru değerlendirmek, yalnızca “hangi metal alınır?” sorusuna değil, o metalin mahallede hangi yapı ve faaliyetlerden çıktığını anlamaya bağlıdır. Burhaniye’nin hurdacılık açısından gerçek karakteri büyük endüstriyel üretimden değil, Üsküdar’ın yerleşik konut dokusu içinde süren yenileme, bakım ve dönüşüm hareketlerinden oluşmaktadır.