Çamçeşme Hurdacı

Pendik’in Çamçeşme Mahallesi, hurdacılık açısından büyük fabrikaların veya ağır sanayi tesislerinin belirlediği bir bölge değildir. Mahallenin metal hurda potansiyelini daha çok yoğun apartman dokusu, bina yenilemeleri, elektrik ve tesisat çalışmaları, zemin kat ticari işletmeleri, metal doğrama işleri ve çevredeki sanayi-ticaret alanlarıyla kurulan bağlantılar şekillendirir.

Pendik Kaymakamlığının yayımladığı mahalle nüfus tablosunda Çamçeşme’nin 2018 nüfusu 30.379 kişi olarak yer alıyordu. Güncel yerleşim yapısı da mahallenin küçük ve seyrek bir konut alanı olmadığını gösteriyor. Bu ölçekteki yapılaşmada metal hurda tek bir büyük kaynaktan değil, çok sayıda apartman, dükkân, tadilat ve teknik uygulamadan parça parça ortaya çıkar.

Bu nedenle Çamçeşme hurdacı aramalarında karşılaşılan ihtiyaçları değerlendirirken bölgeyi bir sanayi mahallesi gibi ele almak doğru olmaz. Burada hurda kablo ve bakır başta olmak üzere demir, alüminyum, sarı ve krom hurdasının kaynağı çoğunlukla mevcut yapı stokunun yenilenmesi ve mahalle içindeki ticari-teknik faaliyetlerdir.

Çamçeşme’de metal hurda içinde en dikkat çekici gruplardan biri kablodur. Bunun nedeni yalnızca kablonun değerli metal içermesi değil, mahallenin yapı karakteridir.

Yoğun konut bölgelerinde daire, apartman ve iş yeri yenilemeleri sırasında eski elektrik tesisatlarının değiştirilmesi; sayaç panolarının yenilenmesi; bina ortak alanlarının elektrik altyapısının elden geçirilmesi; internet, güvenlik, kamera ve haberleşme sistemlerinin yeniden düzenlenmesi gibi işler yapılır. Bu çalışmaların önemli bölümünde çeşitli kesitlerde bakır iletkenli eski kablolar sökülebilir.

Çamçeşme’de bu nedenle:

tesisat yenilemelerinden çıkan enerji kabloları,

bina kolon hatlarından ve elektrik panolarından sökülen kablolar,

dükkân ve ofis tadilatlarında değiştirilen elektrik hatları,

kullanılmayan veya yeniden düzenlenen zayıf akım kabloları,

elektrik ve mekanik uygulamalar sırasında kalan kablo parçaları

metalik hurda açısından anlamlıdır.

Bakır da yalnızca kablonun içinden çıkmaz. Eski tesisat uygulamalarında kullanılan bakır borular, klima ve soğutma sistemlerinden sökülen bakır hatlar, elektrik panolarındaki bakır parçalar ve çeşitli teknik uygulamalardan kalan lama veya bağlantı elemanları Çamçeşme bakır hurdası içinde değerlendirilebilir.

Burada önemli nokta miktardır. Çamçeşme’de büyük bir üretim tesisinden tek seferde yüksek tonajlı bakır hurdası çıktığını varsaymak yerine, apartman ve işletme bazlı çok sayıda küçük ve orta ölçekli metal çıkışının birleştiği bir yapıdan söz etmek daha gerçekçidir.

Çamçeşme’nin hurdacılık potansiyelini belirleyen ikinci önemli unsur bina stokundaki yenileme hareketidir. İstanbul Büyükşehir Belediyesinin Pendik’te riskli yapılara ilişkin plan düzenlemelerinde Çamçeşme de kapsama alınan mahalleler arasında bulunuyor. Ayrıca mahallede geçmiş yıllarda parselasyon ve imar uygulamalarına ilişkin çalışmalar yapılmış olması, bölgenin yapılaşmasının zaman içinde yeniden düzenlendiğini gösteriyor.

Pendik genelinde kentsel dönüşümün ölçeği de küçümsenmeyecek düzeydedir. Anadolu Ajansının 2023 tarihli haberinde ilçede önceki on yıllık dönemde kentsel dönüşüm kapsamında yaklaşık 5 bin binanın yıkıldığı aktarılmıştır. Bu rakam Çamçeşme’ye ait değildir; dolayısıyla mahalleye aynı ölçekte bir yıkım sayısı atfetmek doğru olmaz. Ancak Çamçeşme’nin de riskli yapılara yönelik planlama kapsamına girmesi, bina yenilemelerinin metal hurda açısından anlamlı bir kaynak olduğunu gösterir.

Bir apartmanın kapsamlı tadilatı veya yıkımı sırasında yalnızca demir donatı düşünülmemelidir. Söküm niteliğine göre;

Demir ve çelik: korkuluklar, çatı konstrüksiyonları, kapılar, bina girişleri, depolama rafları, eski su tesisatı parçaları ve çeşitli taşıyıcı olmayan metal elemanlardan çıkabilir.

Bakır ve kablo: elektrik tesisatı, pano bağlantıları, klima tesisatları ve mekanik sistemlerin sökümünde yoğunlaşabilir.

Alüminyum: eski doğramalar, cephe elemanları, pencere profilleri, kapılar, dükkân vitrinleri ve bazı havalandırma uygulamalarından gelebilir.

Sarı hurda: pirinç vana, musluk, bağlantı parçaları ve tesisat elemanlarında görülebilir.

Krom ve paslanmaz: mutfak, işletme ekipmanı, korkuluk, tezgâh ve çeşitli dekoratif veya teknik uygulamalardan çıkabilir.

Dolayısıyla Çamçeşme’de bir bina yenilemesinden çıkan metalin tamamını tek sınıf “inşaat hurdası” olarak değerlendirmek yerine bakır, kablo, alüminyum, sarı ve paslanmaz gibi metallerin demirden ayrılması önem taşır.

Çamçeşme yalnızca iç sokaklardan oluşan kapalı bir konut alanı değildir. Aydınlı Caddesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2025 ana arter listesinde Çamçeşme bölümüyle birlikte yer alıyor. Sağlık Bakanlığına bağlı Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ulaşım bilgilerinde de Çamçeşme’den Aydınlı Yolu Caddesi üzerinden ulaşım tarif ediliyor. Bu veriler, aksın mahalle için önemli bir ulaşım omurgası olduğunu destekliyor.

Ana ulaşım aksları çevresindeki yoğun ticari kullanımın hurdacılık açısından önemi, yalnızca araç erişimi değildir. Dükkânların el değiştirmesi ve yenilenmesi sırasında vitrin profilleri, kepenk sistemleri, reklam konstrüksiyonları, kablo tesisatı, elektrik panoları, klima hatları, raf ve metal tezgâh parçaları ortaya çıkabilir.

Özellikle işletme tadilatlarında metal çeşitliliği konut tadilatına göre daha yüksek olabilir. Bir dükkânın sökümünde aynı anda alüminyum profil, demir konstrüksiyon, bakır kablo, klima bakırı ve paslanmaz metal parçaları oluşması mümkündür.

Mahalledeki Marmara Caddesi de yerel hareket açısından dikkate değer bir aks durumundadır. Çamçeşme Parkı bu cadde üzerinde bulunuyor ve belediyenin bölgedeki kamusal alan yatırımları burada yoğunlaşıyor. 2025 belediye kayıtlarında Çamçeşme Parkı ile Misakı Milli Caddesi’ndeki Metro Meydan ve Park Projesine ilişkin çalışmalar görülüyor.

Kamusal projelerin doğrudan ne kadar metal hurdası oluşturduğuna ilişkin yayımlanmış bir veri bulunmadığından miktar vermek doğru değildir. Bununla birlikte çevre düzenleme, eski donatıların sökülmesi, korkuluk ve konstrüksiyon değişiklikleri gibi işler dönemsel metal çıkışları oluşturabilecek uygulamalardır.

Çamçeşme’nin yerel hurdacılık yapısında önemli bir ayrım yapmak gerekir: mahalle içinde büyük ölçekli sanayi yoğunluğu bulunduğunu söylemek doğru değildir. Bölgenin asıl karakteri yerleşim ve mahalle ticaretidir.

Buna karşılık doğu yönündeki Kavakpınar çevresinde metal işletmeleri ve sanayi kullanımları bulunmaktadır. Örneğin Koruma Sanayi Sitesi’nde metal sektöründe faaliyet gösteren işletmeler kayıtlıdır. Pendik Belediyesi de Çamçeşme ve Kavakpınar çevresinde imar uygulamaları yürütmüş ve bölgenin ulaşım bağlantılarını geliştiren çalışmalar gerçekleştirmiştir.

Bu komşuluk Çamçeşme açısından iki nedenle önemlidir. Birincisi, mahalle sanayi üretiminin merkezi olmasa da metal işleme, bakım, montaj ve teknik hizmet veren çevre işletmeleriyle aynı kentsel sistem içinde yer alır. İkincisi, sanayi bölgelerine ve ana yol bağlantılarına yakın olmak özellikle daha ağır demir, profil ve konstrüksiyon hurdalarının araçla alınmasını kolaylaştırabilir.

Bu nedenle Çamçeşme’deki metal hurda profilini “sanayi hurdası ağırlıklı” olarak tanımlamak yerine konut ve ticaret kaynaklı hurdanın, yakın çevredeki sanayi ve ulaşım ağıyla temas ettiği bir mahalle modeli olarak değerlendirmek daha isabetlidir.

Çamçeşme’nin apartman ve dükkân ağırlıklı dokusu nedeniyle alüminyum, bölgede anlamlı metal gruplarından biridir.

Özellikle eski pencere sistemlerinin değiştirilmesi sırasında çıkan alüminyum doğramalar önemli olabilir. Benzer şekilde dükkân cepheleri, vitrin profilleri, sürgülü sistemler, alüminyum kapılar, çeşitli cephe uygulamaları ve tabela konstrüksiyonları yenilendiğinde metal hurda ortaya çıkar.

Alüminyum profillerin demir parçalarla karıştırılmadan ayrılması gerekir. Profilin üzerinde cam, plastik, conta veya başka bağlantı elemanları bulunması değerlendirmeyi etkileyebileceğinden, sökümden çıkan malzemenin niteliğine göre sınıflandırılması daha sağlıklı olur.

Çamçeşme’de demir hurdasının kaynağı değerlendirilirken fabrika üretim firesi yerine yapı ve işletme sökümleri öne çıkar.

Apartmanlarda;

demir kapı ve korkuluklar,

balkon veya merdiven konstrüksiyonları,

eski çatı metal aksamları,

depo ve bodrumlardaki metal raflar,

tesisat boruları,

tadilatta sökülen profil ve sac parçaları

demir hurdası oluşturabilir.

Dükkânlarda ise kepenk, raf, tabela taşıyıcısı, tezgâh iskeleti ve bölme konstrüksiyonları daha belirgin hale gelir. Daha kapsamlı yıkım işlerinde yapıdan çıkan çelik ve demir miktarı doğal olarak artabilir.

Çamçeşme’de demir hurdası alımı bu nedenle tek tip değildir; birkaç parçalık bina ekipmanından komple işletme veya yapı sökümünden çıkan daha hacimli metallere kadar farklı ölçeklerde gerçekleşebilir.

Bakır, kablo ve demir kadar hacimli olmamakla birlikte sarı ve krom hurdaları Çamçeşme’de özellikle tesisat ve ticari işletme yenilemelerinde önem kazanabilir.

Sarı olarak adlandırılan pirinç esaslı hurdalar vana, bağlantı rekoru, musluk ve çeşitli sıhhi tesisat parçalarında ortaya çıkabilir. Apartmanların ortak tesisatındaki yenilemeler veya dairelerin kapsamlı tadilatları bu metal grubunun tipik kaynaklarıdır.

Krom ve paslanmaz hurdası ise restoran, kafe, gıda işletmesi veya profesyonel mutfak ekipmanlarının yenilenmesi; paslanmaz korkuluk ve dekoratif metal uygulamalarının sökülmesi gibi durumlarda daha anlamlı hale gelir. Burada miktardan çok metalin doğru ayrılması önemlidir; paslanmaz çeliğin sıradan demir hurdasıyla karıştırılması malzemenin sınıfını belirsizleştirir.

Metalik hurdada yalnızca malzemenin türü değil, bulunduğu noktadan çıkarılması da önemlidir. Çamçeşme yoğun yapılaşmış bir mahalle olduğundan özellikle dar iç sokaklarda, apartman önlerinde veya yoğun ticaret noktalarında büyük araçla çalışma koşulları ana arterlerden farklıdır.

Aydınlı Caddesi’nin ana arter niteliği taşıması ve mahalle çevresindeki bağlantı yolları daha geniş ölçekli taşımalar açısından avantaj sağlarken, iç sokaklarda malzemenin bina içerisinden çıkarılması, yükleme noktası ve araç yaklaşımı ayrıca değerlendirilmelidir.

Pendik Belediyesi tarafından açıklanan ulaşım yatırımlarından biri olan yaklaşık 9 kilometrelik Velibaba–Tersane bağlantı güzergâhının Esenler, Güllübağlar ve Çamçeşme’den geçerek Kavakpınar TEM bağlantısına ulaşması da bölgenin kuzey ve doğu yönündeki karayolu bağlantılarının geliştirilmekte olduğunu gösteriyor.

Bu ulaşım özelliği özellikle demir profil, metal konstrüksiyon ve toplu söküm malzemesi gibi hacimli hurdalarda önem kazanır.

Mahallenin hurdası genellikle farklı metalleri aynı tadilat veya söküm işinde bir araya getirdiği için en önemli konu malzemenin karıştırılmamasıdır.

Örneğin bir dükkân yenilemesinde çıkan alüminyum vitrin profilleri, demir kepenk parçaları ve bakır kablolar aynı yığında tutulduğunda her bir metalin niteliği ayrı ayrı görülemez. Benzer şekilde bir bina tesisatı sökülürken bakır boru ile pirinç vanaların veya kablo ile sıradan demirin ayrılması gerekir.

Özellikle şu ayrımlar Çamçeşme’de sık karşılaşılabilecek söküm senaryolarında önemlidir:

Soyulmamış kablo ile temiz bakır aynı değildir. Kablonun metal oranı ve türü ayrı değerlendirilir.

Bu ayrım özellikle bina ve dükkân tadilatlarında, metal değeri yüksek küçük parçaların düşük değerli demir yığını içinde kaybolmasını önler.

Çamçeşme’nin metal hurdacılık karakteri birkaç temel unsurun birleşiminden oluşuyor: yüksek nüfuslu ve yoğun apartman dokusu, Aydınlı Caddesi gibi önemli ulaşım aksları, mahalle içindeki ticari işletmeler, devam eden yapı ve kamusal alan yenilemeleri ile Kavakpınar yönündeki sanayi bağlantısı.

Bu nedenle bölgede öne çıkan hurdaların kaynağı birbirinden farklıdır:

Hurda kablo ve bakır, elektrik tesisatı, klima sistemleri ve bina-teknik yenilemelerinde;

Demir ve çelik, bina sökümleri, korkuluk, kepenk, profil, konstrüksiyon ve işletme ekipmanlarında;

Alüminyum, pencere-doğrama, vitrin ve cephe uygulamalarında;

Sarı hurda, sıhhi tesisat ve vana gruplarında;

Krom ve paslanmaz, ticari mutfak, korkuluk ve işletme ekipmanlarında daha fazla önem taşır.

Dolayısıyla Çamçeşme hurdacı hizmetinin yerel karşılığı, büyük sanayi tesislerinden çıkan üretim hurdasını toplamaktan çok, yoğun şehir dokusu içinde dağınık halde oluşan değerli ve hacimli metalleri doğru sınıflandırarak değerlendirmektir. Özellikle bina veya iş yeri yenilemesi söz konusu olduğunda kablo, bakır, alüminyum ve sarı gibi metallerin demirden ayrı tutulması, Çamçeşme’deki metal hurdanın gerçek niteliğinin ortaya çıkarılmasını sağlar.