Davutpaşa Hurdacı

Davutpaşa’da metal hurda hareketini anlamak için bölgeyi yalnızca yoğun yapılaşmış bir Esenler mahallesi olarak değerlendirmek yeterli değildir. Davutpaşa Mahallesi ile Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsü, kampüs içindeki Yıldız Teknopark, Davutpaşa Caddesi ve Eski Londra Asfaltı çevresindeki ticari akslar birlikte düşünüldüğünde; konutlardan çıkan münferit hurdalarla teknik tesislerden, iş yerlerinden, yenileme çalışmalarından ve yakın çevredeki imalat faaliyetlerinden kaynaklanan metallerin bir arada görülebildiği farklı bir yapı ortaya çıkar.

Yıldız Teknik Üniversitesi, Davutpaşa Kampüsü’nün resmi adresini Davutpaşa Mahallesi, Davutpaşa Caddesi, Esenler olarak belirtmektedir. Kampüste Elektrik-Elektronik, İnşaat ve Kimya-Metalürji gibi teknik fakültelerin yanı sıra çok sayıda akademik ve idari yapı bulunmaktadır. Yıldız Teknopark da 2009 yılında Davutpaşa Kampüsü’nde faaliyete başlamış; elektronik, telekomünikasyon, enerji, savunma, inşaat ve farklı teknoloji alanlarında çalışan şirketleri kapsayan bir teknoloji ekosisteminin parçası haline gelmiştir.

Bu yapı Davutpaşa hurdacı aramalarının önemli bir bölümünün neden yalnızca klasik ev tadilatı hurdalarından ibaret değerlendirilemeyeceğini de açıklar. Bölgede özellikle hurda kablo, bakır, demir-çelik, alüminyum, sarı ve paslanmaz/krom hurdalarının kaynağı farklı işletme ve yapı tiplerine göre değişebilir.

Davutpaşa’nın metal hurda potansiyeli üç ayrı yerel kaynağın kesişmesiyle şekillenir: yoğun yerleşim alanları, büyük ölçekli üniversite-teknoloji tesisleri ve Davutpaşa aksının devamındaki ticari/imalat dokusu.

Mahallenin konut ve dükkân ağırlıklı kesimlerinde metal hurdalar çoğunlukla bina yenilemeleri, dükkân tadilatları, elektrik ve su tesisatı değişiklikleri, kepenk-sundurma yenilemeleri, doğrama sökümleri ve eski mekanik ekipmanların kaldırılması sırasında ortaya çıkar.

Buna karşılık YTÜ Davutpaşa Kampüsü ve Yıldız Teknopark tarafında daha büyük ve teknik altyapısı yoğun yapılar bulunur. Üniversitenin Elektrik-Elektronik, İnşaat ve Kimya-Metalürji gibi teknik birimlerinin Davutpaşa yerleşkesinde bulunması ve Teknopark’ın elektronik, telekomünikasyon, enerji ve benzeri sektörlere ev sahipliği yapması bölgenin klasik konut mahallesinden farklı bir tesis karakterine sahip olduğunu göstermektedir.

Bu durum tek başına belirli miktarda hurda çıktığı anlamına gelmez. Ancak büyük binalarda elektrik dağıtımının, data altyapısının, mekanik tesisatın, iklimlendirme sistemlerinin ve teknik donanımların zaman içerisinde yenilenmesi; özellikle kablo, bakır, alüminyum ve çeşitli demir-çelik parçalarının ortaya çıkabileceği anlamlı senaryolardır.

Davutpaşa için hurda kabloyu öne çıkaran temel unsur yalnızca konutların elektrik tesisatı değildir. Bölgedeki üniversite, teknopark, ofis, eğitim binası ve ticari işletme yoğunluğu nedeniyle elektrik ve haberleşme altyapısının çeşitliliği daha fazladır.

YTÜ Davutpaşa Kampüsü’nde Elektrik-Elektronik Fakültesi bulunurken Yıldız Teknopark’ın faaliyet alanları arasında elektronik ve telekomünikasyon da yer almaktadır. Bu bilgi doğrudan hurda miktarı vermez; fakat bölgedeki yapıların elektrik, otomasyon, haberleşme ve bilgi teknolojileri altyapısının neden dikkate değer olduğunu açıklayan önemli bir yerel göstergedir.

Davutpaşa’da metalik kablo hurdasının ortaya çıkabileceği başlıca işlemler arasında bina elektrik tesisatının yenilenmesi, pano ve dağıtım sistemlerinin değiştirilmesi, eski enerji hatlarının sökülmesi, iş yeri tadilatları, data odası düzenlemeleri, UPS ve teknik altyapı değişiklikleri ile üretim veya laboratuvar ekipmanlarının yenilenmesi sayılabilir.

Her kablo aynı değerde değerlendirilmez. İçindeki metal oranı, damar yapısı, bakır veya alüminyum iletken kullanılması, kablonun kalınlığı ve üzerindeki izolasyon miktarı sınıflandırmada belirleyicidir. Bu nedenle Davutpaşa hurda kablo alımı sırasında karışık kablo ile yüksek bakır oranına sahip enerji kablolarının aynı grup içinde değerlendirilmemesi önemlidir.

Özellikle işletme veya tesis yenilemelerinde kablonun diğer söküm metalleriyle karıştırılmadan ayrılması, malzemenin gerçek niteliğinin daha sağlıklı belirlenmesini sağlar.

Davutpaşa’da bakır söz konusu olduğunda ilk kaynak doğal olarak kablodur; ancak bölgedeki yapı ve işletme çeşitliliği bakır hurdasının farklı biçimlerde ortaya çıkmasına da olanak verir.

Bina ve iş yeri yenilemelerinde bakır tesisat boruları, elektrik baraları, pano bağlantıları, klima ve soğutma tesisatındaki bakır borular, motor ve pompa sargıları gibi metal parçalarla karşılaşılabilir. Teknik ekipmanı yoğun yapılarda eski motorların, kompresörlerin veya mekanik tesisat bileşenlerinin yenilenmesi de bakır içeren hurdalar oluşturabilir.

Bakırın sınıflandırılmasında temiz bakır, lama ve bara, boru, yanık veya oksitlenmiş bakır, bobin-sargı bakırı ve kablo içinden çıkan bakır gibi farklı grupların birbirine karıştırılmaması gerekir. Özellikle yüksek miktarlı tesis veya iş yeri sökümlerinde bu ayrım daha önemli hale gelir.

Davutpaşa’daki teknik tesis karakteri nedeniyle hurda kablo ile bakır hurdasının aynı saha içinde birlikte çıkması, sıradan bir konut tadilatına göre daha olası bir senaryodur. Bu bir tonaj iddiası değil; bölgedeki elektrik ve teknik altyapının niteliğine dayanan yerel bir değerlendirmedir.

Davutpaşa’da miktar bakımından daha hacimli metal gruplarından biri demir ve çelik olabilir. Bunun nedeni bu metallerin yalnızca üretim tesislerinde değil, hemen hemen bütün yapı ve işletme türlerinde kullanılmasıdır.

Dükkan veya iş yeri boşaltmalarında raf sistemleri, çelik dolaplar, makine şaseleri, çalışma tezgâhları, borular ve profiller; bina yenilemelerinde kapı, korkuluk, sundurma, çatı konstrüksiyonu ve çeşitli çelik taşıyıcılar; teknik tesislerde ise ekipman gövdeleri ve mekanik sistem parçaları demir hurdasına dönüşebilir.

Davutpaşa’yı bu açıdan farklılaştıran unsurlardan biri, mahallenin konut-ticaret dokusunun hemen yanında büyük bir kampüs ve teknoloji alanının bulunmasıdır. Bu nedenle Davutpaşa demir hurdası alımı, yalnızca eski bina demirleri üzerinden düşünülmemelidir; işletme demirbaşları ve teknik ekipman kaynaklı çelikler de ayrı bir kategori oluşturabilir.

Davutpaşa ismi günlük kullanımda yalnızca Esenler’deki mahalle sınırıyla algılanmayabilir. Davutpaşa Caddesi güneye doğru Zeytinburnu-Maltepe tarafındaki yoğun iş yeri dokusuyla bağlantı kurar. Harita ve iş yeri kayıtlarında Davutpaşa Caddesi’nin Maltepe Mahallesi kesiminde iş merkezleri ve ticari işletmeler görülmekte; bölgede imalathane niteliğindeki ticari taşınmazlar da bulunmaktadır.

Bu nedenle Davutpaşa çevresindeki metal hurda hareketini değerlendirirken yalnızca mahalle içindeki konutları dikkate almak eksik kalır. Yakın çevredeki küçük ve orta ölçekli imalat, teknik servis, atölye ve ticari işletmelerden kaynaklanan metal parçaları da bölgesel hareketliliği etkileyebilir.

Sac parçaları, profil ve boru artıkları, kesim parçaları, makine bileşenleri, alüminyum profiller, paslanmaz parçalar ve elektrik kabloları bu işletme tiplerinden çıkabilecek metal hurdalar arasındadır. Ancak Davutpaşa’nın kendisini büyük bir ağır sanayi merkezi olarak tanımlamak doğru olmaz; burada daha çok yoğun kent dokusu ile teknik-ticari faaliyetlerin birbirine yakınlığı önemlidir.

Davutpaşa’da alüminyum hurdasının anlamlı kaynaklarından biri bina kabuğu ve iç mekân uygulamalarıdır. Eski pencere ve kapı doğramaları, cephe profilleri, bölme sistemleri, alüminyum levhalar, kablo tavaları ve bazı havalandırma bileşenleri yenileme sırasında hurdaya ayrılabilir.

Ofis ve ticari alanlarda iç mekânın yeniden düzenlenmesi, mağaza veya iş yerlerinin kullanıcı değiştirmesi ve teknik binaların tadilatı bu tür malzemelerin ortaya çıkabildiği dönemlerdir.

Alüminyumun demirle karıştırılmaması özellikle önemlidir. Görünüş olarak benzer büyüklükte iki metal parçasının birim ağırlığı ve hurda sınıfı birbirinden oldukça farklı olabilir. Profil, levha, döküm ve karışık alüminyumun ayrı tutulması daha sağlıklı bir sınıflandırma sağlar.

Sarı olarak adlandırılan pirinç hurdası Davutpaşa’da genellikle büyük konstrüksiyonlardan değil, tesisat ve mekanik bağlantı parçalarından çıkar.

Eski binaların veya ticari tesislerin sıhhi tesisat yenilemelerinde vana, musluk, rakor, bağlantı elemanı ve çeşitli armatür parçaları sarı hurda oluşturabilir. Merkezi ısıtma, mekanik tesisat ve su tesisatı bulunan büyük yapılarda da pirinç esaslı parçalar kullanılabilir.

Bu nedenle Davutpaşa’da sarı hurda miktarı demir kadar hacimli olmayabilir; buna karşılık metal türünün doğru ayrılması ekonomik açıdan önemlidir. Sarının demir bağlantı parçalarıyla veya krom kaplı farklı metallerle karışık verilmesi, malzemenin niteliğinin belirlenmesini zorlaştırır.

Davutpaşa için krom ve paslanmaz çelik hurdası özellikle ticari mutfaklar, teknik tesisler, laboratuvar uygulamaları, paslanmaz korkuluklar, tezgâhlar ve çeşitli makine parçaları bakımından anlamlıdır.

Üniversite ve teknopark çevresindeki teknik kullanım alanlarının yanı sıra mahalledeki ticari işletmelerde de paslanmaz ekipman bulunabilir. Bununla birlikte her parlak metal parçasını krom veya paslanmaz olarak değerlendirmek doğru değildir. Nikel oranı ve alaşım türü değişen paslanmaz çelikler ile krom kaplı sıradan çelik birbirinden farklı malzemelerdir.

Bu nedenle özellikle işletme sökümlerinde paslanmaz parçaların demir hurdasından ayrı tutulması gerekir.

Esenler genelinde riskli yapı ve kentsel dönüşüm çalışmaları belediyenin resmi çalışma alanları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte eldeki kaynaklara dayanarak Davutpaşa Mahallesi’nin tamamını kapsayan tek bir büyük dönüşüm projesinden söz etmek doğru değildir.

Mahalle ölçeğinde yapı yenilenmesine ihtiyaç bulunduğunu gösteren somut örnekler de vardır. Esenler Belediyesi, 2022 yılında Davutpaşa Mahallesi 56. Sokak’taki bir yapının taşıyıcı elemanlarındaki deformasyon nedeniyle tehlike arz ettiğini belirten metruk yapı duyurusu yayımlamıştır. Bu tek örnek mahalledeki bütün yapı stokunu temsil etmez; ancak bireysel bina yenilemelerinin ve sökümlerin Davutpaşa’da gerçek bir metal hurda kaynağı olabileceğini gösterir.

Eski yapıların yenilenmesi sırasında demir kapılar ve korkuluklar, çelik konstrüksiyon parçaları, alüminyum doğramalar, elektrik kabloları, bakır tesisat, pirinç vanalar ve çeşitli metal bağlantı elemanları aynı projeden birlikte çıkabilir.

Bu tür sahalarda metallerin yıkım malzemesine karışmadan önce ayrılması, özellikle bakır, kablo, alüminyum ve sarı gibi daha değerli metal gruplarının kaybolmasını önler.

Davutpaşa’yı anlatırken Yıldız Teknik Üniversitesi ve Teknopark varlığını “çok miktarda sanayi hurdası çıkan bir alan” şeklinde yorumlamak hatalı olur.

YTÜ Davutpaşa Kampüsü tarihi Davutpaşa Kışlası’nı da içeren büyük bir eğitim yerleşkesidir; Yıldız Teknopark ise Davutpaşa’da 2009’dan beri faaliyet göstermektedir. Teknoparkın açıklanan faaliyet alanları elektronik, yazılım, telekomünikasyon, enerji, savunma, kimya, inşaat ve başka teknoloji sektörlerini kapsar.

Buradaki hurdacılık açısından kritik fark üretim tonajından ziyade teknik altyapı yoğunluğudur. Ofis ve Ar-Ge binalarında data kabloları, enerji kabloları, panolar, iklimlendirme altyapısı, metal kablo taşıma sistemleri ve çeşitli teknik ekipmanlar bulunmaktadır. Bunların bakım, modernizasyon veya söküm dönemleri, Davutpaşa’da kablo ve çeşitli metal hurdalarının ortaya çıkabileceği spesifik kaynaklardan biridir.

Davutpaşa’nın yerleşim karakteri de hurda toplama biçimini etkiler. Mahalle içindeki konut ve dükkân çevreleri ile büyük kampüs/iş yeri sahalarının yükleme şartları aynı değildir.

Dar yerleşim sokaklarında az miktarlı ancak farklı türlerde metal bulunabilirken; iş yeri, bina şantiyesi veya teknik tesis sökümlerinde toplu ve araçla alınması gereken daha hacimli malzeme ortaya çıkabilir. Bu nedenle yükleme alanı, hurdanın bulunduğu kat, bina girişi, araç yanaşma imkânı ve metalin parça büyüklüğü operasyonun planlanmasında önem taşır.

Davutpaşa Kampüsü'nün Davutpaşa Caddesi üzerinde bulunması ve toplu ulaşımda YTÜ-Davutpaşa istasyonuyla erişilebilir olması bölgenin güçlü bir ulaşım aksı üzerinde bulunduğunu gösterir. Ancak hurda nakli açısından asıl mesele toplu taşıma değil, yoğun şehir dokusunda araç ve yükleme organizasyonunun önceden yapılmasıdır.

Bölgedeki karma kullanım nedeniyle aynı adresten farklı metal türlerinin birlikte çıkması sık karşılaşılabilecek bir durumdur. Özellikle tadilat veya iş yeri boşaltmalarında malzemelerin tek yığın haline getirilmesi yerine bakır, kablo, alüminyum, sarı, paslanmaz ve demirin ayrı tutulması daha doğru sonuç verir.

Hurda kabloların elektrik kablosu, ince data kablosu veya alüminyum iletkenli kablo olup olmadığı; bakırın boru, lama, tel veya bobin formunda bulunması; paslanmaz çeliğin sıradan demirden ayrılması değerlendirmeyi doğrudan etkiler.

Büyük miktarlı metal sökümlerinde ise parçaların kesilip taşınabilir hale getirilmesi, metal olmayan parçaların mümkün olduğu ölçüde ayrılması ve malzemenin yükleme alanına hazırlanması süreci kolaylaştırır.

Davutpaşa’nın hurdacılık açısından ayırt edici özelliği tek bir büyük sanayi koluna bağımlı olması değildir. Bölge; yoğun konut dokusu, mahalle esnafı, iş yerleri, YTÜ Davutpaşa Kampüsü, Yıldız Teknopark ve Davutpaşa Caddesi üzerinden yakın ticari-imalat alanlarıyla kurduğu bağlantının aynı coğrafyada buluştuğu bir yapıya sahiptir.

Bu nedenle Davutpaşa’da;

hurda kablo ve bakır, elektrik ve teknik tesis yenilemelerinde;

demir ve çelik, bina tadilatları, işletme ekipmanları ve metal konstrüksiyonlarda;

alüminyum, doğrama, profil, cephe ve teknik uygulamalarda;

sarı, tesisat armatürleri ve bağlantı elemanlarında;

krom/paslanmaz, ticari ve teknik ekipmanlarda

daha anlamlı hale gelir.

Davutpaşa hurdacı hizmeti aranırken önemli olan yalnızca malzemenin ağırlığı değil, hurdanın hangi yerel faaliyet sonucunda ortaya çıktığının ve hangi metal sınıfına ait olduğunun doğru belirlenmesidir. Bölgenin konut, eğitim, teknoloji ve ticaret işlevlerini birlikte taşıyan yapısı, Davutpaşa’yı çevredeki yalnızca konut ağırlıklı mahallelerden bu yönüyle ayırır.