Fındıklı Hurdacı

Fındıklı’da hurdacılık profilini belirleyen temel unsur büyük ölçekli sanayi tesisleri değil; yüksek nüfuslu konut dokusu, farklı dönemlerde yapılmış apartmanlar, site tipi yerleşimler, cadde üzerindeki küçük işletmeler ve devam eden bina yenileme hareketidir. Bu nedenle Fındıklı hurdacı aramalarında öne çıkan metal grupları, organize sanayi bölgelerinde görülen üretim firesinden farklıdır. Mahallede hurda kablo, bakır tesisat malzemeleri, demir, alüminyum doğrama, sarı ve çeşitli bina ekipmanlarının daha anlamlı bir kaynak oluşturması beklenir.

Fındıklı’nın 2025 nüfusu 63.722 kişi olarak verilmektedir. Aynı mahallede 2007 nüfusunun 28.882 olması, yaklaşık yirmi yıllık süreçte nüfusun iki kattan fazla arttığını gösteriyor. Bu artış doğrudan hurda miktarı anlamına gelmese de konut yapısının büyümesi, yeni binaların eski yapı stokuna eklenmesi, daha fazla elektrik-mekanik tesisat bulunması ve tadilat faaliyetlerinin sürekliliği açısından önemlidir.

Fındıklı’yı Dudullu, DES veya doğrudan imalat sanayisinin yoğunlaştığı bölgelerle aynı şekilde değerlendirmek doğru olmaz. Mahalle E-5 kuzeyindeki yoğun konut kuşağının parçasıdır. Fındıklı’daki çeşitli parsellerin plan kayıtlarında konut veya ticaret+konut kullanımları görülmesi de bölgenin temel karakterini destekliyor.

Bu yapı, metal hurdanın daha parçalı fakat farklı kaynaklardan sürekli ortaya çıkmasına yol açar. Eski bir apartmanın komple yenilenmesinde bir defada yüksek miktarda demir ve tesisat hurdası çıkabilirken, günlük hareket daha çok daire tadilatları, elektrik işleri, kombi-radyatör değişimleri, mağaza ve dükkân düzenlemeleri, cephe yenilemeleri, çatı işleri veya küçük işletmelerin sökümlerinden oluşur.

Fındıklı’da bu nedenle özellikle şu metal grupları öne çıkar:

Bu dağılım sabit değildir. Örneğin komple bina yıkımında demir açık biçimde ağırlık kazanırken, elektrik altyapısı yenilenen bir apartmanda hurda kablo ve bakırın ekonomik önemi toplam ağırlığından çok daha yüksek olabilir.

Mahallenin hurda ekonomisi açısından en dikkat çekici malzemelerden biri kablodur. Bunun nedeni Fındıklı’da büyük kablo fabrikalarının bulunması değil, yoğun yapılaşmanın çok sayıda bağımsız elektrik tesisatı meydana getirmesidir.

Mahallede faaliyet gösteren işletme kayıtlarında elektrik tesisatı, pano montajı, elektrik arızası ve data kablolama gibi hizmetlerin yer alması; konut ve iş yerlerindeki tesisat bakımının aktif bir faaliyet olduğunu gösteriyor. Gazi Mustafa Kemal Caddesi çevresinde elektrik ve tesisat işletmelerinin bulunması da bu yerel yapıyı destekliyor.

Özellikle eski elektrik hatlarının yenilenmesinde farklı nitelikte kablolar birlikte çıkabilir. Bina kolon hattı, daire içi tesisat, elektrik panosu bağlantıları, internet ve haberleşme kabloları aynı hurda sınıfına gelişigüzel dahil edilmemelidir. Bakır iletkenli kabloyla alüminyum iletkenli kablonun değeri farklı olduğu gibi, kablonun içindeki metal oranı da sınıflandırmayı etkiler.

Fındıklı gibi apartman yoğunluğu yüksek bir bölgede kablo hurdasının başlıca kaynakları şunlardır:

Komple veya kısmi elektrik tesisatı yenilemeleri,

bina ana panosu ve sayaç bölümü çalışmaları,

daire ve dükkân tadilatları,

eski internet, telefon ve data hatlarının sökülmesi,

klima ve mekanik sistem değişiklikleri,

yeni inşaatlarda kalan kullanılmamış kablo parçaları,

bina yıkımlarından çıkan elektrik hatları.

Bakır açısından da benzer şekilde fabrika firesinden ziyade bina ve tesisat kaynaklı hurda daha karakteristiktir. Soyulmuş bakır kablo, boru, lama veya farklı bakır parçaların kabloyla karıştırılmadan ayrılması, malzemenin doğru değerlendirilmesi bakımından önem taşır.

Fındıklı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Maltepe’de riskli yapılara ilişkin plan notu değişikliğinin kapsadığı mahalleler arasında sayılıyor. Bu bilgi her binanın dönüşeceği anlamına gelmez; ancak mahallede yapı yenilemesinin planlama açısından güncel ve gerçek bir konu olduğunu gösterir.

Bina yenilemesi hurdacılık bakımından sıradan bir daire tadilatından farklıdır. Yapının kapsamına göre aynı noktadan birden fazla metal grubunun birlikte çıkması mümkündür.

Eski korkuluklar, demir kapılar, profiller, çatı elemanları ve çeşitli konstrüksiyon parçaları hurda demir oluşturabilir. Pencere sistemleri ve küpeştelerde alüminyum, elektrik hatlarında bakır kablo, su ve ısıtma sistemlerinde bakır, pirinç veya demir esaslı parçalar bulunabilir. Eski vanalar ve armatürlerde ise sarı hurda olarak değerlendirilen pirinç parçalar görülebilir.

Yeni binaya geçiş sırasında sadece kaba yapı sökümü değil; önceki binadaki asansör ekipmanları, hidrofor sistemleri, elektrik panoları, metal yangın merdivenleri, radyatörler, tesisat boruları ve ortak alan donanımları da metal hurda kaynağıdır.

Bu nedenle Fındıklı’da bina sökümünden çıkan hurdaya yalnızca “demir hurdası” olarak bakmak, değerli metal gruplarının birbirine karışmasına neden olabilir.

Fındıklı yalnızca geleneksel dört-beş katlı apartman dokusundan oluşmuyor. Mahallede büyük site ölçeğinde konut projeleri de bulunuyor. Örneğin Başıbüyük Yolu üzerindeki Kentplus Centrium Park&Tower için dört blok ve yaklaşık 800 dairelik bir yapıdan söz ediliyor; yerleşimin 2015 sonlarında kullanılmaya başlandığı belirtiliyor.

Büyük konut sitelerinde metal hurda hareketi, tek apartmana kıyasla farklı kaynaklardan oluşabilir. Ortak elektrik panoları, otopark donanımları, hidrofor sistemleri, havalandırma ekipmanları, yangın tesisatı, peyzaj alanlarındaki metal uygulamalar ve ortak alan bakım çalışmaları dönemsel hurda meydana getirir.

Burada önemli olan miktardan çok çeşitliliktir. Aynı bakım çalışmasında demir profil, elektrik kablosu, alüminyum parça ve pirinç vana gibi farklı metaller çıkabilir. Bunların şantiye veya bakım alanında ayrılması, karışık metal olarak yüklenmesine göre daha sağlıklı bir değerlendirmeye imkân verir.

Fındıklı’nın metal hurda hareketi yalnızca konutların arasında gerçekleşmez. Atatürk Caddesi, Gazi Mustafa Kemal Caddesi, Hancıoğlu Caddesi ve Evren Caddesi çevresi konut ile küçük ticari işletmelerin iç içe geçtiği akslar oluşturur. Güncel işletme kayıtlarında bu çevrede elektrik, sıhhi tesisat, inşaat, yapı-hırdavat ve oto servis faaliyetlerine rastlanması, mahallenin sadece yatakhane niteliğinde bir konut alanı olmadığını gösteriyor.

Bu işletme yapısında sanayi ölçeğinde üretim hurdası beklemek yerine küçük ve orta hacimli metal çıkışları daha anlamlıdır. Tesisatçıdan pirinç vana ve metal boru parçaları, elektrik işinden kablo, yapı işinden profil ve alüminyum, oto bakım faaliyetinden çeşitli demir veya alüminyum parçalar ortaya çıkabilir.

Evren Caddesi’nde pazar günü semt pazarı kurulması ise farklı bir yerel ayrıntıdır. Pazarın kendisini önemli bir hurda kaynağı olarak görmek doğru değildir; buna karşılık yoğunluk nedeniyle araçla hurda alma planlamasında pazar gününün ve cadde erişiminin hesaba katılması gerekir.

Fındıklı’yı İstanbul’un düz yerleşimlerinden ayıran önemli özelliklerden biri topoğrafyasıdır. İBB planlama çalışmalarında Fındıklı ile Başıbüyük, Maltepe’nin E-5 kuzeyindeki yüksek eğimli mahalleleri arasında gösteriliyor ve yükseltinin bazı kesimlerde 200 metreye kadar ulaştığı belirtiliyor. Çamaşırcı Deresi de Fındıklı’dan aşağıya doğru uzanan önemli coğrafi unsurlardan biri.

Bu özellik hurdacılık açısından doğrudan önem taşır. Ağır demir parçalarının, radyatörlerin veya toplu metal hurdaların dik ve dar ara sokaklardan çıkarılmasıyla ana caddeye yakın bir noktadan yüklenmesi aynı operasyon değildir. Özellikle yüksek ağırlıklı hurdalarda aracın yanaşabileceği nokta, bina girişinin konumu ve malzemenin hangi katta bulunduğu önceden bilinmelidir.

Fındıklı’nın ulaşım omurgasında Başıbüyük Yolu, Atatürk Caddesi, Hancıoğlu Caddesi ve Çınar Caddesi gibi bağlantılar yer alıyor. İBB UKOME güzergâh kayıtları bu aksların birbirleriyle ve Kayışdağı-Dudullu yönüyle bağlantısını açık biçimde gösteriyor.

Bu nedenle Fındıklı hurda alımı açısından ana ulaşım akslarına yakın işletme ve şantiyeler ile iç kesimlerdeki eğimli sokaklardaki konutlardan yapılan alımların lojistiği aynı değildir.

Mahallenin yapısı özellikle “karışık tadilat hurdası” oluşmasına elverişlidir. Bir daire veya bina tadilatından aynı anda demir, alüminyum, kablo, bakır boru ve pirinç tesisat parçaları çıkabilir.

Bu tür malzemelerde en önemli konu, farklı metal gruplarının tek yığın haline getirilmemesidir. Örneğin alüminyum pencere profillerinin demir konstrüksiyona, pirinç vanaların tesisat demirine, bakır kabloların diğer kablolara karıştırılması hurdaların ayrı ayrı değerlendirilmesini zorlaştırır.

Özellikle aşağıdaki ayrımlar Fındıklı’daki tadilat ve söküm işlerinde önemlidir:

Bakır kablo ile alüminyum kablo: Görünüşte benzer tesisat kablolarının iletken metalleri farklı olabilir.

Sarı ile bakır: Musluk, vana ve bağlantı parçalarından çıkan pirinç malzeme bakır değildir.

Alüminyum doğrama ile demir profil: Pencere, kapı ve cephe parçalarının mıknatısla veya malzeme bilgisiyle ayrılması gerekir.

Paslanmaz ile sıradan demir: Mutfak, korkuluk veya işletme ekipmanlarından çıkan krom/paslanmaz parçalar demir hurdasıyla aynı şekilde değerlendirilmez.

Fındıklı’nın metal hurda potansiyelini tek kelimeyle “sanayi” üzerinden açıklamak yanıltıcı olur. Bölgenin asıl karakteri yüksek nüfuslu konut mahallesi + cadde ticareti + bina yenilemesi + site ve apartman bakım faaliyetleri birleşimidir.

Bu nedenle mahallede yüzlerce tonluk fabrika firesinden çok, farklı büyüklüklerde ve farklı zamanlarda oluşan metal çıkışları belirleyicidir. Bir gün birkaç dairelik tadilattan kablo ve alüminyum çıkarken, başka bir noktada komple bina yenilemesi nedeniyle yüksek miktarda demir, tesisat malzemesi ve kablo hurdası ortaya çıkabilir.

Fındıklı’nın Başıbüyük Yolu ve Kayışdağı yönündeki bağlantıları, Atatürk–Hancıoğlu–Çınar hattı, Gazi Mustafa Kemal ve Evren caddeleri çevresindeki ticari hareketlilik ile eğimli iç sokakları birlikte değerlendirildiğinde, hurdacılık faaliyetinde malzemenin türü kadar bulunduğu nokta ve yükleme koşulları da önem kazanır.

Bu yerel yapı içinde özellikle Fındıklı hurda kablo alımı, bakır hurdası, demir hurdası, alüminyum, sarı ve krom hurdası taleplerinin; apartman yenilemeleri, elektrik ve tesisat çalışmaları, dükkân tadilatları, site bakımları ve bina dönüşümleriyle ilişkilendirilmesi bölgenin gerçek hurda profilini daha doğru yansıtır.