Kısıklı Hurdacı

Kısıklı, hurdacılık açısından Üsküdar’ın sanayi bölgelerinden farklı değerlendirilmesi gereken mahallelerinden biridir. Bölgede büyük ölçekli fabrika veya organize sanayi üretiminin belirleyici olduğu bir yapıdan çok; apartmanlar, siteler, müstakil yapılar, ticari birimler, eğitim ve sağlık yapıları ile bina yenileme faaliyetleri öne çıkar. Üsküdar Belediyesi’nin mahalle haritasında da Kısıklı’nın bir bölümünde yoğun konut ve site dokusu görülürken Büyük Çamlıca Tepesi çevresindeki geniş yeşil alanlar, mahallenin yapılaşmasının homojen olmadığını gösterir.

Bu nedenle Kısıklı hurdacı hizmetlerinde temel metal hurda kaynağını sürekli üretim yapan sanayi tesislerinden çok elektrik ve mekanik tesisat değişimleri, daire ve villa tadilatları, apartman ortak alanlarının yenilenmesi, çatı ve cephe işleri, iş yeri düzenlemeleri ve eski metal ekipmanların sökülmesi oluşturur. Hurda kablo ve bakır başta olmak üzere demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz krom hurdalarının mahalledeki yapı tipleriyle doğrudan ilişkili değerlendirilmesi gerekir.

Kısıklı’nın yerleşim karakteri, metal hurdanın hangi kanallardan ortaya çıktığını büyük ölçüde belirler. Belediye haritasında mahalle içerisinde çok sayıda site ve konut alanının yanında okullar, sağlık kuruluşları ve çeşitli kurumsal yapılar yer almaktadır. Büyük Çamlıca Tepesi ve çevresindeki koru niteliğindeki alanlar ise mahallenin önemli bir bölümünde ticari veya yoğun yapılaşmaya izin vermeyen farklı bir doku oluşturur.

Bu yapı nedeniyle Kısıklı’da bir hurdacı açısından önemli olan, yüksek miktarda üretim hurdası beklemekten ziyade farklı adreslerden çıkan metal hurdaları doğru sınıflandırabilmektir. Özellikle eski veya yenilenen yapılarda;

elektrik kabloları ve pano bağlantıları,

bakır tesisat boruları,

kalorifer ve mekanik tesisat parçaları,

demir korkuluk, kapı ve konstrüksiyonlar,

alüminyum doğrama ve profiller,

pirinç vana ve tesisat bağlantıları,

paslanmaz mutfak ve yapı ekipmanları

önemli metal hurda kalemleri haline gelebilir.

Mahallenin konut ağırlıklı karakteri aynı zamanda hurdanın çoğu zaman tek bir noktada fabrika ölçeğinde değil, bina, site, villa veya ticari işletme bazında parti halinde ortaya çıkmasına neden olur.

Kısıklı’da hurda kablo açısından en önemli kaynaklardan biri bina elektrik tesisatlarının yenilenmesidir. Eski kabloların değiştirilmesi, ana besleme hatlarının yenilenmesi, sayaç ve pano düzenlemeleri, jeneratör veya güç sistemlerinin değiştirilmesi ve kapsamlı iç mekân tadilatları sonucunda farklı kesitlerde bakır iletkenli kablolar çıkabilir.

Mahallede hem eski yapıların hem de daha yeni site ve konut projelerinin bulunması, hurda kablo oluşumunun tek bir yapı yaşına bağlanmasını zorlaştırır. Eski yapılarda komple tesisat değişimleri önemli olabilirken daha yeni yapılarda teknik sistem yenilemeleri, otomasyon uygulamaları veya bağımsız bölüm tadilatları kablo hurdası oluşturabilir.

Kısıklı’daki site ve büyük konut yapıları bakımından ortak alan elektrik tesisatları da ayrıca önem taşır. Otopark aydınlatması, hidrofor sistemleri, asansörler, yangın sistemleri, güvenlik altyapısı, bahçe aydınlatması ve bina enerji hatlarında yapılan yenilemeler sonucu tek bir daire tadilatından daha yüksek miktarda hurda kablo ortaya çıkabilir.

Bakır ise yalnızca kablonun içindeki iletken olarak düşünülmemelidir. Eski su ve ısıtma tesisatlarında kullanılan bakır borular, klima ve soğutma sistemlerinin bakır hatları, bazı mekanik tesisat parçaları ve elektrik ekipmanlarından sökülen bakır bileşenler de Kısıklı’da karşılaşılabilecek değerli metal hurdalar arasındadır.

Hurda kablonun değeri belirlenirken kablonun dış görünüşünden ziyade iletken malzemesi, bakır oranı, kesiti, izolasyon yapısı ve karışık olup olmadığı önemlidir. Bu nedenle elektrik tesisatı sökümlerinde çıkan enerji kablosu, ince tesisat kablosu ve farklı özellikteki kabloların birbirinden ayrılması daha sağlıklı bir değerlendirme sağlar.

Kısıklı için yapı yenileme konusu yalnızca varsayımsal bir unsur değildir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin riskli yapılara ilişkin plan notu çalışmasında Kısıklı açıkça yer alan mahallelerden biridir. Ayrıca Bulgurlu ve Cumhuriyet mahallelerinin tamamı ile Kısıklı, Ferah ve Küçük Çamlıca’nın bazı kesimlerini kapsayan 1/5000 ölçekli nazım imar planı süreci son yıllarda yeniden ele alınmıştır. Plan 2025 yılında onaylanmış, itirazlara ilişkin süreç 2026 yılında da devam etmiştir.

Bu planlama süreçleri Kısıklı’nın tamamında aynı anda yıkım veya dönüşüm olduğu anlamına gelmez. Ancak bölgedeki yapı yenileme, güçlendirme, yeniden yapım ve mevcut bina stokunun dönüşümü konularının güncel bir şehircilik başlığı olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Bir yapının tamamen sökülmesi veya kapsamlı biçimde yenilenmesi halinde ortaya çıkabilecek metal hurdaların niteliği normal bir daire tadilatından farklılaşır. Bu tür işlerde;

Demir hurdası: kapılar, korkuluklar, çatı konstrüksiyonları, profiller, borular ve çeşitli yapısal metal elemanlardan,

Bakır ve kablo hurdası: elektrik tesisatı, ana kolon hatları, mekanik sistemler ve eski ekipmanlardan,

Alüminyum hurdası: pencere ve balkon doğramaları, cephe elemanları, profiller ve çeşitli kaplama sistemlerinden,

Sarı hurdası: vana, batarya, bağlantı parçası ve tesisat elemanlarından,

Krom/paslanmaz hurdası: korkuluk, mutfak ekipmanı, dekoratif eleman ve bazı ticari veya kurumsal tesisatlardan

çıkabilir.

Bu nedenle Kısıklı’da bina sökümü veya kapsamlı tadilat sırasında tüm metalleri tek bir hurda grubu olarak değerlendirmek yerine malzeme türlerine göre ayrıştırmak daha doğru olur.

Kısıklı’nın önemli farklarından biri yalnızca klasik apartman dokusuna sahip olmamasıdır. Resmî mahalle haritasında çok sayıda site ve villa tipi yerleşim görülmektedir. Dumankaya Sitesi, Çamlıca Evleri ve farklı konut siteleri bu yapı çeşitliliğinin örnekleri arasındadır. Büyük Çamlıca çevresinde ise daha seyrek yapılaşmış alanlar bulunmaktadır.

Villa ve site yenilemelerinde sıradan bir konut tadilatına göre farklı metal kalemleriyle karşılaşılabilir. Bahçe kapıları, metal çevre elemanları, dış mekân korkulukları, pergola veya sundurma konstrüksiyonları, havuz ve mekanik sistem bileşenleri, geniş çaplı klima sistemleri, alüminyum doğramalar ve elektrik altyapısı bunlara dahildir.

Özellikle eski alüminyum pencere ve kapı sistemlerinin yenilenmesi, Kısıklı’da profil alüminyum hurdasının önemli kaynaklarından biridir. Büyük konutlarda veya site bloklarında çok sayıda doğramanın aynı yenileme işi kapsamında sökülmesi durumunda alüminyum miktarı anlamlı seviyelere ulaşabilir.

Villa ve site çevre düzenlemelerinde sökülen demir bahçe kapıları, parmaklıklar ve korkuluklar da mahalledeki demir hurdasının sanayi üretiminden değil, doğrudan mevcut yapı stokundan çıktığını gösteren tipik örneklerdir.

Kısıklı yalnızca iç kesimlerdeki konut sokaklarından oluşmaz. Alemdağ Caddesi, Kısıklı’nın Ümraniye yönü ile Üsküdar-Altunizade aksı arasındaki bağlantısında önemli bir koridordur. Resmî mahalle haritasında Alemdağ Caddesi, Kısıklı Caddesi, Bulgurlu Caddesi ve Çamlıca-Ümraniye bağlantı yolları bölgenin ana ulaşım omurgaları arasında görülmektedir.

Ana cadde ve bağlantı yolları çevresindeki iş yerlerinde gerçekleştirilen mağaza, ofis, restoran veya hizmet işletmesi yenilemeleri konutlardan farklı hurda türleri oluşturabilir. Asma tavan içlerinden çıkan kablolar, elektrik panoları, alüminyum vitrin profilleri, paslanmaz ekipmanlar, demir raf ve konstrüksiyonlar bu gruptadır.

Kısıklı’daki ticari hurdacılık potansiyeli bu nedenle büyük sanayi işletmelerinden değil, çok sayıda küçük ve orta ölçekli tadilat ile işletme yenilemesinin birikimli etkisinden kaynaklanır.

Kısıklı, M5 Üsküdar-Sultanbeyli Metro Hattı üzerinde doğrudan istasyona sahip bir mahalledir. M5 hattı Kısıklı’yı Üsküdar, Altunizade, Bulgurlu, Ümraniye ve Anadolu Yakası’nın doğusundaki birçok yerleşimle bağlar.

Metro bağlantısı bölgenin insan hareketliliğini artırsa da metal hurdanın taşınması doğal olarak karayolu üzerinden gerçekleştirilir. Hurdacılık açısından daha kritik olan unsur, Kısıklı’nın Alemdağ Caddesi, Kısıklı Caddesi ve yakın bağlantı yollarıyla ana ulaşım sistemine erişebilmesidir.

Bununla birlikte Büyük Çamlıca’ya doğru yükselen topoğrafya ve iç kesimlerdeki konut sokakları, büyük araçlarla gelişigüzel toplama yerine adresin önceden değerlendirilmesini önemli hale getirir. Belediye haritasındaki yoğun küçük sokak ağı da Kısıklı’nın her noktasında aynı araç erişiminin bulunmadığını düşündürmektedir. Bu nedenle özellikle yüksek miktarlı sökümlerde hurdanın bulunduğu bina, araç yanaşma imkânı ve yükleme noktası birlikte değerlendirilmelidir.

Kısıklı’nın yapısına bakıldığında her metal türünün aynı düzeyde potansiyele sahip olmadığı görülür.

Elektrik tesisatı yenilemeleri, bina ortak alanları, iş yeri tadilatları, güvenlik ve otomasyon sistemleri nedeniyle Kısıklı açısından en önemli hurda gruplarından biridir. Bakır iletkenli ve alüminyum iletkenli kablolar ayrı değerlendirilmelidir.

Tesisat boruları, klima hatları, mekanik ekipmanlar ve elektrik sistemlerinden çıkabilir. Kablodan ayrılmış bakır, boru bakırı ve karışık bakır parçaların kalite sınıfları birbirinden farklıdır.

Bina tadilatları, eski kapı ve korkuluklar, bahçe demirleri, profiller, çatı elemanları ve çeşitli konstrüksiyonlardan çıkar. Kısıklı’da demir hurdasının kaynağı çoğunlukla yapı ve mülk yenilemeleridir.

Özellikle pencere-doğrama değişimleri, alüminyum profiller, cephe parçaları ve bazı ticari dekorasyon sökümlerinde önem kazanır. Site ve villa yenilemeleri bu metal açısından dikkat çekicidir.

Pirinç olarak da bilinen sarı metal; vana, musluk, batarya, tesisat bağlantıları ve çeşitli mekanik parçalar içinde bulunabilir. Büyük kapsamlı tesisat yenilemelerinde ayrı toplanması önemlidir.

Paslanmaz korkuluklar, mutfak ekipmanları, dekoratif parçalar ve bazı ticari tesisatlarda karşılaşılır. Özellikle restoran, kurumsal mutfak veya kapsamlı yapı yenilemelerinde sıradan konut tadilatlarına göre daha fazla çıkabilir.

Mahallenin fiziksel yapısı bu konuda belirgin bir farklılık yaratır. Büyük Çamlıca Tepesi ve geniş yeşil alanların bulunduğu kesimlerde yapı yoğunluğu doğal olarak daha düşüktür. Buna karşılık Alemdağ Caddesi çevresi, Bulgurlu yönündeki yerleşim dokusu ve yoğun site-apartman alanlarında yapı kaynaklı metal hurda oluşması daha olasıdır. Belediye haritası bu dağılımı açık biçimde göstermektedir.

Dolayısıyla “Kısıklı hurdacı” aramasını yalnızca mahalle adına indirgemek doğru değildir. Aynı mahalle içerisinde bile hurdanın kaynağı; bir noktada villa tadilatı, başka bir noktada apartman yenilemesi, ana cadde üzerinde ise ticari işletme sökümü olabilir.

Bu farklılık, hurdanın cinsini ve toplama yöntemini doğrudan etkiler.

Tek bir evden çıkan birkaç metal eşyanın aksine, Kısıklı’da toplu metal hurda açısından daha dikkat çekici durumlar genellikle kapsamlı işlerden doğar. Bir apartmanın elektrik tesisatının tamamen yenilenmesi, bir sitenin ortak alan bakım çalışması, çok sayıda alüminyum doğramanın değiştirilmesi, villa renovasyonu, iş yeri kapanışı veya kapsamlı bina tadilatı bunlara örnektir.

Aynı şekilde yıkım veya yeniden yapım öncesinde binadaki kullanılabilir metallerin ayrıştırılması; kablo, bakır, alüminyum, sarı ve demirin birbirine karışmasını önleyebilir. Özellikle bakır ve kablo gibi daha değerli metal gruplarının demir hurdasıyla birlikte değerlendirilmesi sağlıklı değildir.

Kısıklı’da yerinde hurda değerlendirmesinde bu nedenle yalnızca toplam ağırlığın değil, metal çeşidinin ve ayrıştırma durumunun da dikkate alınması gerekir.

Kısıklı, Dudullu veya İMES gibi sanayi merkezleriyle aynı hurda profiline sahip değildir. Burada hurdacılık faaliyetini belirleyen unsurlar yoğun üretim bantları ve fabrika firesi değil; yerleşik konut stoku, site ve villa yapıları, tadilatlar, tesisat yenilemeleri, ticari işletmeler ve zaman zaman dönüşüm kaynaklı sökümlerdir.

Ayrıca Büyük Çamlıca çevresindeki topoğrafya, iç sokak yapısı ve mahalleyi çevreleyen yoğun ana arterler, hurda alımının lojistik tarafını da önemli hale getirir. Küçük bir bakır veya kablo partisinin alınmasıyla, bina yenilemesinden çıkan yüklü miktarda demir ve alüminyumun taşınması aynı şekilde planlanamaz.

Bu nedenle Kısıklı’da metal hurda değerlendirilirken doğru yaklaşım; hurdanın nereden çıktığını, hangi metal grubuna ait olduğunu, miktarını, bulunduğu kat veya alanı ve yükleme koşullarını birlikte değerlendirmektir.

Kısıklı’nın gerçek hurdacılık potansiyeli de tam olarak burada ortaya çıkar: sanayi üretimine dayalı sürekli hurda yerine, mahallenin yoğun ve çeşitli yapı stokundan kaynaklanan hurda kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metal akışı öne çıkar. Bu yapı, Kısıklı hurdacı hizmetlerinin bölgenin bina, site ve ulaşım özelliklerine göre planlanmasını gerekli kılar.

Formun Üstü

Formun Altı