Madenler Hurdacı

Madenler’de metal hurda oluşumunu belirleyen temel unsur büyük ölçekli fabrika üretiminden çok, yoğunlaşmış konut dokusu, siteler, apartmanlar, cadde üzeri ticari birimler, yapı yenilemeleri ve bölgenin Ümraniye–Çekmeköy geçişindeki ulaşım konumudur. Bu nedenle Madenler hurdacı ihtiyacında karşılaşılan malzemeler arasında hurda kablo, bakır, demir ve alüminyum özellikle öne çıkarken; sarı, krom ve farklı metal tesisat parçaları da bina ve işletme yenilemelerine bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir.

Madenler Mahallesi, Ümraniye sınırları içerisinde yer alır. Mahallenin İdealist Kent Caddesi gibi yerleşim aksları ile Kemerdere Köprülü Kavşağı, Madenler toplu taşıma durağı ve Necip Fazıl Metro çevresiyle kurduğu bağlantı, bölgenin yalnız kendi içindeki konutlardan değil çevredeki hareketli şehir dokusundan da etkilenmesini sağlar. Güncel İETT güzergâhlarında Necip Fazıl Metro–Kemerdere Köprülü Kavşağı–Madenler–Çamlık hattının birbirini takip etmesi, Madenler’in Ümraniye ile Çekmeköy arasındaki geçiş konumunu açık biçimde gösterir.

Madenler’i değerlendirirken yakın çevredeki Dudullu sanayi alanlarıyla mahallenin kendi yapısını birbirine karıştırmamak gerekir. Dudullu Organize Sanayi Bölgesi aynı ilçe sınırlarında faaliyet gösteren önemli bir üretim bölgesidir; ancak Madenler doğrudan OSB niteliğinde bir mahalle değildir.

Bu ayrım hurdacılık açısından önemlidir. Dudullu OSB'de üretim artıkları, makine parçaları, metal levhalar ve seri imalat kaynaklı hurdalar belirgin olabilirken Madenler’de hurdanın daha büyük kısmının şu kaynaklardan çıkması beklenir:

Dolayısıyla Madenler’de her metal türünün aynı miktarda ortaya çıktığını varsaymak doğru değildir. Fabrika tipi ağır hurda yerine, farklı noktalara dağılmış fakat ekonomik değeri yüksek bakır ve kablo hurdaları ile tadilat kaynaklı demir ve alüminyum daha karakteristik bir yapı oluşturur.

Hurda kablo, Madenler açısından üzerinde özellikle durulması gereken metal gruplarından biridir. Bunun nedeni mahallenin üretim sanayisi değil, sürekli kullanılan ve zaman içinde yenilenen konut ve ticari bina altyapısıdır.

Apartman veya site elektrik tesisatının değiştirilmesi, eski panoların yenilenmesi, yeni hat çekilmesi, dükkânların yeniden düzenlenmesi, güvenlik ve iletişim sistemlerinin değiştirilmesi ya da kapsamlı iç renovasyon yapılması sırasında farklı özelliklerde kablolar sökülebilir.

Bu malzemelerin tamamını tek tip hurda kablo olarak değerlendirmek doğru olmaz. Bakır iletkenli enerji kabloları, ince tesisat kabloları, çok damarlı kablolar ve alüminyum iletkenli kablolar arasında metal içeriği bakımından ciddi farklar bulunabilir. Değer tespitinde dış kaplamadan çok kablonun içindeki iletken metalin türü ve oranı önem taşır.

Madenler’de özellikle site ve apartman işlerinde çıkan kabloların diğer tadilat hurdalarından ayrılması önemlidir. Kabloyu demir, plastik kaplı profil, moloz veya farklı malzemelerle karışık halde tutmak sınıflandırmayı zorlaştırırken; bakır ve alüminyum iletkenli kabloların ayrı biriktirilmesi çok daha sağlıklı bir değerlendirme sağlar.

Bakırın Madenler’de yalnızca elektrik kablosundan çıktığını düşünmemek gerekir. Yapıların elektrik ve mekanik sistemleri farklı bakır hurdaları oluşturabilir.

Elektrik panolarının yenilenmesi sırasında bakır bağlantılar ve iletken parçalar, iklimlendirme çalışmalarında bakır borular, eski tesisatlarda çeşitli bağlantı elemanları ve sökülen elektrik ekipmanlarında bakır içeren parçalar bulunabilir.

Özellikle kapsamlı daire veya işyeri tadilatlarında küçük miktarlardaki bakır parçalarının diğer metallere karıştırılmaması önemlidir. Bakırın demir veya alüminyumdan ayrı değerlendirilmesi, hurdanın gerçek metal niteliğinin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Madenler’in konut ve site karakteri nedeniyle tek seferde fabrika ölçeğinde bakır hurdası çıkması beklenmese de farklı apartman, işyeri ve şantiyelerden düzenli biçimde ortaya çıkan daha küçük ve orta ölçekli partiler bölge açısından daha gerçekçi bir hurda kaynağıdır.

İdealist Kent Caddesi, Madenler’in yerel yapısını anlatırken anlamlı olan mikro lokasyonlardan biridir. Kaynaklarda caddenin Eski Şile Yolu adıyla da geçtiği görülmektedir. Ümraniye Belediyesi faaliyet raporlarında İdealist Kent Caddesi ve Palandöken Caddesi, Madenler’de düzenleme yapılan yollar arasında yer almıştır.

Bu çevrede hurdacılık açısından önemli olan yalnızca cadde adı değildir; site ve konut kullanımının oluşturduğu yapı bakım döngüsüdür. Büyük apartman ve site yapılarında zamanla;

yenileme veya söküm nedeniyle hurdaya ayrılabilir.

Ümraniye Belediyesi kayıtlarında İdealist Kent çevresindeki park ve sosyal alan çalışmalarının da yer alması, buranın yalnızca isim olarak kullanılan bir cadde değil, gelişmiş yerleşim dokusunun parçası olduğunu göstermektedir.

Bu nedenle Madenler’de hurda toplama organizasyonu yalnızca yüksek tonajlı malzemeye göre değil, apartman ve site yönetimlerinin ortak alan yenilemeleri gibi parçalı hurda kaynaklarına göre de düşünülmelidir.

Madenler’de hurda demir açısından en anlamlı kaynaklardan biri yapı yenilemeleridir. Yeni bir binanın kaba inşaatında kalan inşaat demirleri ile mevcut bir yapının yenilenmesinden çıkan demirler aynı karakterde değildir.

Mahallede karşılaşılabilecek demir hurdaları arasında inşaat demiri parçaları, çeşitli profiller, metal korkuluklar, bahçe ve çevre düzenleme elemanları, eski kapılar, çelik konstrüksiyon parçaları, raf sistemleri ve tesisat destek elemanları bulunabilir.

Bina sökümü veya büyük renovasyonlarda miktar hızla artabilir. Böyle durumlarda yalnızca hurdanın türü değil, bulunduğu noktadan nasıl çıkarılacağı da önem kazanır. Uzun profil, korkuluk veya ağır demir parçalarının apartman önü ya da şantiye içerisinde gelişigüzel biriktirilmesi yerine yüklemeye uygun şekilde hazırlanması, yerleşim yoğunluğu bulunan Madenler gibi bölgelerde operasyonu kolaylaştırır.

Alüminyum, Madenler’in yapı karakteriyle güçlü biçimde ilişkilendirilebilecek diğer metaldir. Eski pencere sistemlerinin değiştirilmesi, balkon kapatmalarının yenilenmesi, mağaza veya dükkân cephelerinin değiştirilmesi, alüminyum profilli bölmelerin sökülmesi ve çeşitli mimari uygulamalar alüminyum hurdası oluşturabilir.

Özellikle komple tadilata giren yapılarda alüminyum doğrama ile demir profilin birbirine karıştırılmaması gerekir. Görünüş olarak benzer büyüklükte parçalar oluşabilse de iki metalin sınıfı ve değerlendirme yöntemi farklıdır.

Ticari alan yenilemelerinden çıkan alüminyum profil, cephe elemanı ve tabela konstrüksiyonları da Madenler’deki alüminyum hurda alımı açısından dikkate değer kaynaklar arasındadır.

Madenler’de sarı ve krom hurdasının demir veya kablo kadar sürekli oluşması beklenmez; ancak tesisat ve ticari işletme yenilemelerinde değerli partiler ortaya çıkabilir.

Sarı hurda, ağırlıklı olarak pirinç esaslı vana, musluk, bağlantı parçası ve çeşitli tesisat elemanlarından oluşabilir. Dairelerin mutfak ve banyo renovasyonları veya bina tesisatında yapılan kapsamlı değişiklikler bu malzemelerin kaynakları arasındadır.

Krom ve paslanmaz hurda ise korkuluklar, dekoratif metal uygulamalar, bazı mutfak ekipmanları, işyeri donanımları, tezgâhlar veya çeşitli paslanmaz çelik elemanların değiştirilmesiyle ortaya çıkabilir.

Paslanmaz malzemelerin dış görünüşüne bakarak sınıf belirlemek her zaman mümkün olmadığından krom içerikli hurdaların sıradan demirden ayrı tutulması önemlidir.

Madenler’in önemli avantajlarından biri farklı yönlere bağlantı kuran ulaşım ağı üzerindeki konumudur. Güncel toplu taşıma güzergâhlarında Şile Yolu–Huzur Mahallesi–Serindere–Plazalar–Madenler güzergâhının kullanıldığı; başka hatlarda ise Necip Fazıl Metro, Kemerdere Köprülü Kavşağı ve Madenler’in art arda geldiği görülmektedir.

M5 hattının güncel istasyonları arasında Necip Fazıl ve Çekmeköy de bulunmaktadır. Bu nedenle Madenler, raylı sistem ve ana kara yolu bağlantılarının oluşturduğu yoğun şehir hareketinin yakınındaki bir yerleşim alanıdır.

Hurdacılık açısından bunun anlamı, mahallede ağır sanayi bulunmasından çok araçla alım organizasyonunun çevredeki ana ulaşım bağlantıları üzerinden gerçekleştirilebilmesidir. Bununla birlikte konut ve ticari kullanımın yoğun olduğu noktalarda yükleme zamanının ve aracın konumunun planlanması önemlidir.

Özellikle demir profil, toplu kablo, alüminyum doğrama veya şantiye hurdası gibi araçla taşınması gereken malzemelerde mahalle içindeki adres ile ana bağlantı yollarına erişim birlikte değerlendirilmelidir.

Madenler için yerel içerik hazırlanırken yapılan önemli hatalardan biri, Ümraniye’de Dudullu OSB bulunduğu için Madenler’in de yoğun fabrika hurdası üreten sanayi bölgesi gibi anlatılmasıdır.

Dudullu OSB, Ümraniye’de faal bir organize sanayi bölgesidir. Madenler ise ayrı bir mahalle ve farklı bir kentsel kullanım yapısına sahiptir.

Yakındaki sanayi ekosistemi ulaşım ve ticari hareketlilik bakımından Madenler’i dolaylı biçimde etkileyebilir. Ancak Madenler’deki hurda potansiyelini değerlendirirken esas kaynakların fabrika talaşı veya seri üretim artıkları değil; konut, site, işyeri, tesisat, tadilat ve inşaat çalışmaları olduğu kabul edilmelidir.

Bu fark, doğru araç ve alım yönteminin belirlenmesinde de önemlidir. Bir sanayi tesisindeki tonajlı metal hurdası ile Madenler’de birkaç apartmandan çıkan kablo, bakır tesisat, doğrama ve demirin operasyon yapısı aynı değildir.

Madenler’deki yerleşim biçimi düşünüldüğünde apartman ve site kaynaklı hurdaların metal cinslerine göre ayrılması özellikle önem taşır.

Bir bina yenilemesinden aynı anda eski elektrik kabloları, alüminyum doğrama, demir korkuluk, pirinç vana ve bakır boru çıkabilir. Bunların tek yığın hâline getirilmesi yerine ayrılması, hurdanın niteliğinin daha doğru belirlenmesini sağlar.

Özellikle şu ayrımlar değerlidir:

Bu yöntem, hem az miktardaki değerli metallerin kaybolmasını önler hem de toplu hurdanın daha hızlı sınıflandırılmasını sağlar.

Madenler’de ticari alanların yenilenmesi de konutlardan farklı bir metal profili oluşturabilir. Bir mağaza veya hizmet işletmesi kapandığında, taşındığında ya da dekorasyonunu değiştirdiğinde metal raf sistemleri, tabela konstrüksiyonları, elektrik kabloları, alüminyum profiller, metal bölmeler, paslanmaz ekipmanlar ve çeşitli bağlantı parçaları sökülebilir.

Bu tür işlerde özellikle elektrik tesisatından çıkan kablonun mağaza mobilyaları veya demir konstrüksiyonla karıştırılmadan ayrılması önemlidir.

Restoran veya gıda işletmesi niteliğindeki işyerlerinin yenilenmesinde ise paslanmaz çelik tezgâh ve ekipman parçalarının oranı diğer dükkânlara göre daha yüksek olabilir. Bununla birlikte her ticari işletmenin aynı hurdayı oluşturacağı varsayılmamalı; değerlendirme sökülen ekipmana göre yapılmalıdır.

Madenler’de bir binanın komple yenilenmesi veya ciddi tadilata girmesi, kısa süre içinde çok sayıda metal türünü aynı noktada oluşturabilir.

İlk aşamadaki sökümlerde elektrik kabloları, eski doğramalar, metal kapılar, korkuluklar ve mekanik tesisat parçaları çıkarken; inşaat ilerledikçe yeni uygulamalardan kalan demir, profil, kablo veya alüminyum parça artıkları oluşabilir.

Bu nedenle şantiye hurdasında tek seferlik toplama yerine işin aşamasına göre birkaç farklı metal grubu ortaya çıkabileceği dikkate alınmalıdır. Özellikle bakır, kablo ve sarı gibi daha yüksek metal değerine sahip küçük parçaların ağır demir yığınlarının altında kalmaması için ilk sökümden itibaren ayrılması yararlıdır.

Madenler’de hurda fiyatı yalnızca malzemenin “bakır”, “kablo” veya “demir” olarak adlandırılmasına göre belirlenemez. Aynı ana kategorinin içinde farklı kalite ve içerikte ürünler bulunabilir.

Hurdanın değerlendirilmesinde;

birlikte önem taşır.

Örneğin kalın bakır iletkenli kablo ile düşük metal oranına sahip ince kablo aynı grupta değerlendirilemez. Benzer biçimde temiz alüminyum profil ile üzerinde yoğun biçimde farklı materyaller bulunan söküm hurdasının niteliği aynı değildir.

Bu nedenle Madenler hurda fiyatları araştırılırken yalnızca kilogram üzerinden genel bir rakam aramak yerine malzemenin türünü doğru tanımlamak daha sağlıklı sonuç verir.

Mahallenin mevcut yerleşim ve ticaret yapısı birlikte düşünüldüğünde Madenler’de özellikle şu metal grupları önem taşır:

Hurda Kablo: Elektrik tesisatı, işyeri renovasyonu, bina ortak alanları ve çeşitli altyapı yenilemelerinden çıkabilir.

Bakır Hurda: Elektrik, klima ve mekanik tesisat uygulamalarında ortaya çıkabilir.

Demir Hurda: İnşaat, tadilat, korkuluk, profil, kapı ve metal konstrüksiyon sökümlerinde yoğunlaşabilir.

Alüminyum Hurda: Doğrama, pencere, cephe, dükkân dekorasyonu ve profil uygulamalarından çıkabilir.

Sarı Hurda: Vana, musluk ve çeşitli pirinç tesisat elemanlarında görülür.

Krom ve Paslanmaz Hurda: Korkuluk, işyeri donanımı, mutfak ekipmanı ve dekoratif metal uygulamalardan ortaya çıkabilir.

Bu dağılım, Madenler’i ağır üretim hurdasının egemen olduğu sanayi bölgelerinden ayırır. Buradaki hurdacılık hareketliliği daha çok kent yaşamının kendi yenilenme döngüsünden doğar.

Madenler’de hurdacılık faaliyetini doğru anlamak için mahallenin adını kullanmak tek başına yeterli değildir. İdealist Kent Caddesi çevresindeki site ve konut dokusu, Kemerdere–Madenler geçişi, Necip Fazıl Metro yönü, Şile Yolu bağlantıları ve Çekmeköy–Çamlık aksına açılan ulaşım ağı birlikte değerlendirildiğinde bölgenin hurda karakteri daha net ortaya çıkar.

Madenler’in metal hurda potansiyeli, yakınındaki sanayi alanlarını taklit eden bir yapıdan değil; gelişmiş konut dokusu, bina yenilemeleri, site bakım çalışmaları, ticari tadilatlar ve sürekli kullanılan elektrik-mekanik altyapının zaman içerisinde yenilenmesinden kaynaklanır.

Bu nedenle Madenler hurdacı, Madenler hurda kablo alımı, Madenler bakır hurdası, Madenler demir hurdası veya Madenler alüminyum hurdası gibi ihtiyaçlarda öncelikli konu hurdanın hangi yerel faaliyetten çıktığının ve hangi metal sınıfına girdiğinin doğru belirlenmesidir. Özellikle kablo ve bakır gibi malzemelerde doğru ayrıştırma, Madenler’de dağınık halde oluşabilen değerli metal hurdalarının daha sağlıklı değerlendirilmesini sağlar.