Mimaroba Hurdacı

Mimaroba’da hurdacılık potansiyelini doğru değerlendirmek için bölgeyi klasik bir sanayi mahallesi gibi ele almamak gerekir. Büyükçekmece’nin Marmara Denizi kıyısındaki yerleşimlerinden biri olan Mimaroba; konut siteleri, apartmanlar, villa tipi yapılar, mahalle ölçeğindeki ticari işletmeler, sosyal tesisler ve sahille ilişkili yaşam alanlarıyla öne çıkar. Bu yapı, bölgede ortaya çıkan metal hurdaların da büyük fabrika veya üretim tesisi çıkışlarından ziyade bina tesisatları, site teknik sistemleri, iş yeri tadilatları ve konut yenilemelerinden beslenmesine neden olur.

Büyükçekmece Belediyesi kayıtlarında Mimaroba Büyük Atatürk Parkı gibi geniş kamusal alanların bulunması, Mimaroba’nın yalnızca yapılaşmış bir konut bölgesi değil aynı zamanda sahil ve açık alan kullanımı güçlü bir mahalle olduğunu gösterir. Belediyenin 2022 faaliyet raporunda Çarmıklı Caddesi için ayrıca bir kentsel tasarım projesinin yer alması da mahallede ticaret, yaya hareketi ve yapı çevresi düzenlemelerinin önemini ortaya koymaktadır.

Bu nedenle Mimaroba hurdacı aramalarının arkasında çoğunlukla fabrika hurdası değil; hurda kablo, bakır tesisat parçaları, demir konstrüksiyon ve demirbaşlar, alüminyum doğrama, sarı metal parçaları, paslanmaz çelik ekipman ve çeşitli bina metalleri bulunur.

Mimaroba’da büyük ölçekli üretim ve ağır sanayi bölgenin belirleyici ekonomik unsuru değildir. Mahallenin gündelik metal hurda hareketini daha çok konut ve hizmet sektörü oluşturur.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü bir sanayi bölgesinde sürekli çıkan profil demirleri, üretim firesi, sac, makine hurdası veya yüksek miktarlı metal parçalar ön plandayken Mimaroba’da daha parçalı fakat değer yoğunluğu yüksek hurdalarla karşılaşılması beklenir.

Özellikle:

Mimaroba’daki metal hurda yapısını açıklamak açısından sanayi üretiminden çok bu kaynaklar anlamlıdır.

Mimaroba açısından en dikkat çekici metal gruplarından biri hurda kablo ve bakırdır. Bunun temel nedeni mahallenin güçlü konut dokusudur.

Bir apartmanın veya sitenin elektrik altyapısının kısmen yenilenmesi bile enerji kabloları, pano bağlantıları, topraklama iletkenleri ve çeşitli tesisat kablolarının sökülmesine neden olabilir. Daire içi kapsamlı tadilatlarda ise elektrik tesisatının yanında klima, kombi veya diğer mekanik sistemlere ait bakır parçalar da ortaya çıkabilir.

Site ölçeğinde yapılan çalışmalar daha farklı bir kaynak oluşturur. Ortak alan aydınlatmaları, otopark sistemleri, hidrofor odaları, pompalar, güvenlik altyapıları, kapı motorları ve teknik odalarda gerçekleştirilen yenilemeler sonucunda çeşitli kablo ve metal ekipmanlar çıkabilir.

Bu nedenle Mimaroba hurda kablo alımı, yalnızca birkaç metre kullanılmayan ev kablosundan ibaret düşünülmemelidir. Site yönetimlerinin toplu teknik yenilemeleri veya bir binanın elektrik altyapısının değiştirilmesi daha düzenli miktarlarda kablo hurdası oluşturabilir.

Bakır hurdasının değerlendirilmesinde malzemenin türünün ayrılması önem taşır. İzoleli elektrik kablosu ile çıplak bakır, bakır boru ile karışık tesisat malzemesi aynı nitelikte değildir. Özellikle tadilat sonrasında demir bağlantı elemanları, plastik kaplamalar veya pirinç vanalarla karışan bakırların ayrılması, malzemenin daha sağlıklı sınıflandırılmasını sağlar.

Mimaroba’nın yerleşim karakterinin önemli özelliklerinden biri site ve toplu konut dokusudur. İETT güzergâhlarında Mimaroba Muhtarlık, OBA ve Mustafa Kemalpaşa Bulvarı gibi durakların yanı sıra yakın Sinanoba aksında “Siteler”, “Villalar” ve “Sahil Site Villaları” gibi doğrudan yerleşim biçimini ifade eden durak adlarının bulunması, Mimaroba-Sinanoba çevresinin site ve villa dokusunu ulaşım ağı üzerinden de açık biçimde göstermektedir.

Bu tip yerleşimlerde tek daire tadilatlarının yanında ortak alan yenilemeleri de metal hurda üretir.

Eski:

yenileriyle değiştirildiğinde farklı metal sınıfları aynı iş kapsamında ortaya çıkabilir.

Bu noktada Mimaroba’daki hurdacılık hareketini yalnızca bireysel evlerden gelen küçük miktarlar üzerinden değerlendirmek eksik kalır. Bir sitenin ortak alan bakımının veya birkaç bloğu ilgilendiren yenilemenin oluşturduğu metal miktarı çok daha farklı olabilir.

Mimaroba’nın Marmara kıyısıyla ilişkili olması, hurdaların türünü de dolaylı olarak etkiler. Sahile açık yerleşimlerde balkon, teras, bahçe ve bina dış çevresinde kullanılan metal malzemeler iç bölgelerdeki yapılara göre daha belirgin bir yer tutabilir.

Özellikle alüminyum doğrama, korkuluk, profil ve cephe parçaları bu açıdan önemlidir. Alüminyumun hafif ve dış ortam kullanımına elverişli olması nedeniyle pencere sistemlerinde, balkon uygulamalarında ve çeşitli mimari elemanlarda yaygın biçimde kullanılması, bina yenilemelerinde alüminyum hurdasının ortaya çıkmasını doğal hale getirir.

Krom veya daha doğru ifadeyle paslanmaz çelik malzemeler ise korkuluk, ticari mutfak, lavabo, tezgâh ve çeşitli dış mekân uygulamalarından çıkabilir. Ancak Mimaroba için krom hurdasını ağır sanayi tesislerinden çıkan üretim firesi şeklinde anlatmak gerçekçi değildir.

Benzer şekilde sahile yakın yapılarda zaman içinde dış ortam koşullarına maruz kalan demir korkulukların, bahçe elemanlarının ve metal konstrüksiyonların yenilenmesi de Mimaroba demir hurdası oluşumuna katkı sağlayabilir.

Mimaroba’daki hurdacılık açısından ticari hareketliliğin de göz ardı edilmemesi gerekir. Büyükçekmece Belediyesi tarafından Çarmıklı Caddesi’nin ayrıca kentsel tasarım çalışmasına konu edilmiş olması, buranın mahalle ölçeğinde önemli bir kentsel aks olduğunu gösterir.

Cadde ve yakın çevresindeki dükkân, kafe, restoran ve hizmet işletmelerinde gerçekleştirilen dekorasyon veya işletme değişiklikleri sırasında konutlardan farklı metal hurdalar ortaya çıkabilir.

Örneğin iş yeri yenilemelerinde:

gibi malzemelerle karşılaşılabilir.

Böylece Mimaroba’nın ticari aksları, mahallenin ağırlıklı konut karakterini tamamlayan ikinci bir metal hurda kaynağı oluşturur.

Mimaroba’da bütün yapıların dönüşüm halinde olduğunu söylemek doğru değildir. Bununla birlikte Mimaroba, İBB tarafından Büyükçekmece ilçesinde riskli yapıların dönüşümünü kolaylaştırmaya yönelik plan notu düzenlemesinin kapsadığı mahalleler arasında açıkça sayılmıştır.

Bu durum, mahallede bina bazlı yenileme ve riskli yapı dönüşümünün hurdacılık açısından dikkate alınması gerektiğini gösterir.

Bir yapının kapsamlı biçimde yenilenmesi veya yıkılması halinde yalnızca inşaat demiri değil;

elektrik kabloları, bakır tesisatlar, alüminyum doğramalar, demir kapılar, korkuluklar, çatı metalleri, tesisat vanaları, paslanmaz parçalar ve bina içerisindeki çeşitli metal demirbaşlar da ortaya çıkabilir.

Özellikle eski bir apartmanın tamamen boşaltılmasıyla yalnızca bir dairenin tadilatı arasında hurda miktarı açısından büyük fark vardır. Bu nedenle dönüşüm veya kapsamlı renovasyon çalışmalarında malzemelerin söküm aşamasından itibaren bakır, kablo, alüminyum, sarı ve demir olarak ayrılması, karışık metal yığınlarının oluşmasını önleyebilir.

Mimaroba’nın gerçek yerleşim yapısı dikkate alındığında metal hurda grupları önem sırasını tek bir ölçüte göre değil, hangi çalışma sonucunda çıktıklarına göre kazanır.

Hurda Kablo: Daire, apartman, site ortak alanı ve iş yeri elektrik tesisatlarının yenilenmesinden çıkabilir. Enerji kabloları ve farklı bakır oranlarına sahip kabloların birbirinden ayrılması önemlidir.

Bakır Hurdası: Elektrik tesisatının yanı sıra klima ve mekanik tesisat borularından çıkabilir. Mimaroba gibi konut yoğun bölgelerde değerli metal hurdalarının en anlamlı gruplarından biridir.

Demir Hurdası: Bina tadilatı, korkuluk, kapı, bahçe ekipmanı, demir profil ve çeşitli yapı elemanlarından oluşabilir. Yapı yenilemelerinde miktar olarak diğer metal sınıflarından daha hacimli hale gelebilir.

Alüminyum Hurdası: Pencere ve kapı doğramaları, balkon sistemleri, profil, cephe elemanları ve iş yeri vitrinlerinden çıkması mümkündür. Site ve konut yenilemeleri açısından Mimaroba ile güçlü biçimde ilişkilendirilebilecek hurdalardan biridir.

Sarı Hurda: Pirinç musluk, vana, bağlantı parçası ve çeşitli tesisat ekipmanlarından çıkabilir. Ağırlığı demire göre düşük olsa da ayrı tutulması gereken bir metal grubudur.

Krom/Paslanmaz Hurda: Ticari mutfak ekipmanları, korkuluklar, tezgâhlar ve çeşitli mimari uygulamalardan ortaya çıkabilir. Mimaroba’da üretim sanayisinden çok yapı ve işletme yenilemeleriyle ilişkilidir.

Mimaroba’da metal hurdaların alınması yalnızca hurdaların miktarıyla ilgili değildir. Site girişleri, otoparklar, konut içi yollar ve sahil çevresindeki yoğun kullanım nedeniyle yükleme noktasının önceden belirlenmesi önemlidir.

Öte yandan mahallenin Büyükçekmece ulaşım ağına bağlantısı yüklenen hurdaların bölgeden çıkarılmasını kolaylaştırır. İBB’nin Mimaroba Kavşağı çalışmasında Mustafa Kemal Caddesi yönündeki trafik ve D100 güney yan yol bağlantısı açık biçimde ele alınmıştır. İETT güzergâhları da Mimaroba’dan Ekinoba, Mimar Sinan Kavşağı ve TÜYAP yönüne uzanan ulaşım bağlantısını göstermektedir.

Bununla birlikte mahalle içerisindeki sahil ve konut dokusu, geniş sanayi sahalarındaki gibi kontrolsüz biçimde uzun süreli yükleme yapılmasına elverişli değildir. Özellikle apartman veya site kaynaklı toplu hurdalarda malzemelerin bina önüne indirilme zamanı ile aracın gelişinin koordine edilmesi daha işlevsel olur.

Mimaroba Büyük Atatürk Parkı’nın belediye kayıtlarında 83 bin metrekarenin üzerinde büyük bir kamusal alan olarak yer alması da mahallenin sahil ve rekreasyon karakterinin ölçeğini göstermektedir. Bu yapı, Mimaroba’da hurdacılık operasyonlarının sanayi sahası mantığından ziyade yoğun kullanılan konut ve kamusal alan çevresine uygun biçimde planlanmasını gerekli kılar.

Mimaroba’da tek bir tadilattan aynı anda çok sayıda farklı metal çıkması mümkündür. Örneğin bir dairenin kapsamlı yenilenmesinde demir kapı, alüminyum pencere, elektrik kablosu, bakır klima borusu ve pirinç tesisat parçaları birlikte sökülebilir.

Bütün malzemelerin tek yığın haline getirilmesi yerine türlerine göre ayrılması özellikle bakır, kablo, sarı ve alüminyum gibi demir dışı metallerin doğru değerlendirilmesini kolaylaştırır.

Site yönetimleri açısından ise ayrıştırma daha da önemlidir. Birden fazla bloktan çıkan metal malzeme miktarı arttığında demir ile değerli demir dışı metallerin karışması hem sınıflandırmayı hem de tartım sürecini güçleştirebilir.

Bu nedenle Mimaroba hurda kablo, Mimaroba bakır hurdası, Mimaroba alüminyum hurdası veya diğer metal hurdalar için en sağlıklı yaklaşım, malzemenin kaynağı ve metal sınıfının mümkün olduğunca önceden belirlenmesidir.

Mimaroba’nın hurdacılık potansiyeli büyük fabrikalar veya sürekli üretim firesinden değil, yoğun ve çeşitli yapı kullanımından kaynaklanır. Apartmanlar, siteler, villa tipi konutlar, ticari işletmeler ve sosyal alanlar zaman içerisinde elektrik, mekanik tesisat, doğrama, korkuluk ve metal ekipman yenilemeleri gerçekleştirir.

Bu nedenle bölgede özellikle hurda kablo ve bakır, bina tesisatları açısından; alüminyum, doğrama ve mimari uygulamalar açısından; demir, tadilat ve yapı elemanları açısından; sarı ve krom hurdası ise tesisat ve işletme ekipmanları açısından anlam kazanır.

Mimaroba’nın Çarmıklı Caddesi çevresindeki mahalle içi hareketliliği, Büyük Atatürk Parkı ve sahille ilişkili yerleşim karakteri, site yoğunluğu ve D100 yönündeki ulaşım bağlantıları birlikte değerlendirildiğinde, bölgede hurdacılık faaliyetinin en uygun modeli fabrika tipi toplu sanayi hurdasından çok adres, bina, site ve işletme bazlı metal hurda alımıdır.

Bu özellik Mimaroba’yı Büyükçekmece çevresindeki sanayi ağırlıklı alanlardan ayırır ve Mimaroba hurdacı ihtiyacının yerel niteliğini belirleyen temel unsurdur.