Nevşehir OSB Hurdacı

Nevşehir Organize Sanayi Bölgesi, klasik anlamda yalnızca depo ve ticaret işletmelerinin toplandığı bir alan değildir. Bölgedeki üretim profili; metal ve makine imalatı, tarım makineleri, treyler ve araç üstü ekipmanları, pompa-motor sistemleri, gıda paketleme makineleri ve geri dönüşüm faaliyetlerinin aynı sanayi alanında buluşmasıyla şekillenmektedir. Ahiler Kalkınma Ajansı’nın yatırım portalında Nevşehir OSB için 85,79 hektarlık alan, 78 parsel, 65 üretimde parsel, 7 inşaat parseli ve 6 proje parseli bilgisi veriliyor; aynı kaynak işletmelerin özellikle metal, makine, gıda paketleme ve geri dönüşüm sektörlerinde yoğunlaştığını belirtiyor.

Bu yapı, Nevşehir OSB hurdacı hizmetlerinde konut bölgelerinden tamamen farklı bir hurda profili ortaya çıkarır. Burada öne çıkan malzemeler tek seferlik evsel metal eşyalar değil; üretim kesimleri, makine revizyonları, tesis bakım çalışmaları, elektrik altyapısı yenilemeleri, montaj artıkları ve endüstriyel ekipman değişimlerinden çıkan demir, çelik, hurda kablo, bakır, alüminyum, krom/paslanmaz ve sarı hurda gruplarıdır.

Nevşehir OSB’nin hurdacılık açısından en belirleyici özelliklerinden biri makine ve metal işleme faaliyetlerinin güçlü olmasıdır. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Nevşehir sanayi raporunda bölgenin ağırlıklı sektörleri arasında otomotiv yan sanayii ve araç üstü ekipmanları ile tarım makineleri imalatı özellikle sayılmıştır. Daha sonraki bölgesel yatırım verileri de metal ve makine sektörlerinin OSB içindeki önemini koruduğunu gösteriyor.

Bunun sahadaki karşılığı doğrudan demir ve çelik hurdasıdır. Sac levha kesimlerinden kalan parçalar, profil ve boru uçları, imalat hatalarından çıkan metal parçalar, konstrüksiyon artıkları, mil ve bağlantı elemanları, eski makine şaseleri, üretim tezgâhlarından sökülen metal aksamlar Nevşehir OSB’de değerlendirilmesi muhtemel başlıca hurdalardır.

Bölgedeki üretimin karakterini somutlaştıran örneklerden biri 8. Sokak’ta faaliyet gösteren OMS Makina’dır. Firma treyler park ayakları, king pin ve konteyner kilitleri gibi ağır metal ağırlıklı parçalar üretmektedir. Bu tür üretimler düşünüldüğünde Nevşehir OSB’de sac hurdası, DKP ve çeşitli çelik kesimleri, kalın metal parçalar ve imalat firelerinin hurdacılık hareketliliğinde önemli bir yere sahip olması beklenir.

Nevşehir’in tarımsal üretim yapısı, OSB’deki makine imalatına doğrudan yansımaktadır. Bölge içinde patates, soğan, kabak, karpuz ve kuru baklagil üretimine yönelik makineler imal eden işletmeler bulunmaktadır.

Örneğin 3. Sokak’ta bulunan Yiğitsan; patates toprak hazırlama, ekim, çapa ve hasat makineleri ile soğan makineleri üretmektedir. 6. Sokak’taki Şimşek Makina ise kabak, karpuz ve kuru baklagil hasat makineleri üzerine çalışmaktadır.

Bu nedenle Nevşehir OSB hurda demir alımı, yalnızca bina veya tesis sökümlerine bağlı düşünülmemelidir. Tarım makinesi imalatında kullanılan saclar, profiller, şaseler, miller, bağlantı elemanları ve çeşitli çelik parçaların kesim ve işleme artıkları sürekli veya dönemsel endüstriyel hurda oluşturabilir.

Makine model değişiklikleri, prototip çalışmaları, üretim hattı düzenlemeleri ve kullanılmayan stok parçaların ayrılması da fabrikalarda tek tip olmayan metal partilerinin oluşmasına yol açabilir. Bu nedenle OSB’de hurda alımında malzemenin sadece toplam ağırlığı değil, alaşımına ve metal sınıfına göre ayrılması önem kazanır.

Nevşehir OSB’de hurda kablo ve bakır, demir kadar hacimli olmayabilse de birim değeri yüksek metal grupları arasında öne çıkar. Bölgenin makine ağırlıklı üretim karakteri, kablo hurdasını özellikle tesis bakım ve yenileme süreçleriyle ilişkilendirir.

Tarım makineleri ve paketleme makinelerinin üretim alanlarında motorlar, kontrol panoları, sensörler, sürücüler, otomasyon sistemleri ve elektrik tesisatları kullanılır. Örneğin Nevşehir OSB’deki Seyhan Ambalaj’ın paketleme makinelerinde trifaze elektrik altyapısı, motor, sürücü ve çeşitli elektrik-elektronik bileşenlerinin kullanıldığı görülmektedir. Firmanın üretim tesisi OSB 15. Sokak’ta bulunuyor.

Bu tür tesislerde elektrik sistemlerinin değiştirilmesi veya makine hatlarının yeniden düzenlenmesi sonucunda enerji kablosu, kumanda kablosu, pano bağlantı kabloları, motor besleme kabloları ve bakır iletken içeren çeşitli kablolar hurdaya ayrılabilir.

Nevşehir OSB’de bakır açısından ayrıca pompa ve motor üretimi dikkat çekmektedir. Bölgede faaliyet gösteren Mutlusu’nun üretimi elektrik motorlu pompa sistemlerini de kapsıyor ve TSE kayıtlarında Nevşehir OSB’deki üretim adresi doğrulanıyor.

Motor ve pompa üretimi veya bakımında doğrudan her parçanın hurdaya çıktığı söylenemez; ancak ekonomik ömrünü tamamlamış motorların, bobinlerin, elektrik ekipmanlarının ve kablo tesisatlarının ayrılması halinde bakır sargı, soyma bakır ve kablo hurdası değerli bir hurda grubu oluşturabilir.

Nevşehir OSB gibi sanayi bölgelerinde çıkan kablolar aynı özellikte olmayabilir. Kalın enerji kablosu ile ince kumanda kablosunun metal oranı farklıdır. Bakır iletkenli ve alüminyum iletkenli kablolar da ayrı değerlendirilmelidir.

Bu nedenle işletmelerden çıkan kablo partilerinde kablonun tipi, iletken metali, damar yapısı ve metal oranı dikkate alınarak ayrıştırma yapılması, karışık malzemenin tek sınıf kabul edilmesine göre daha sağlıklı bir değerlendirme sağlar.

Nevşehir OSB’de yalnızca karbon çeliği kullanılmaz. Paketleme, pompa, makine ekipmanı ve gıda ile ilişkili üretim hatlarında paslanmaz çelik ve kromlu metal parçalar da kullanılabilir. Özellikle makine kaplamaları, hazneler, koruyucu muhafazalar, bağlantı elemanları ve bazı proses ekipmanlarının sökümünde paslanmaz hurda ortaya çıkması mümkündür.

Krom hurdasının demirden ayrı tutulması burada önemlidir. Görünüş olarak benzer parçaların farklı alaşım sınıflarında olması hurda değerini ciddi biçimde değiştirebilir. Bu nedenle Nevşehir OSB krom hurdası alımında malzemenin gerektiğinde ayrı sınıflandırılması, paslanmazın sıradan demir hurdasına karışmasını önler.

Alüminyum hurdası ise makine muhafazaları, hafif konstrüksiyonlar, profil sistemleri, elektrik ekipmanı gövdeleri ve çeşitli yardımcı imalatlardan çıkabilir. Ancak OSB’nin üretim profili dikkate alındığında alüminyumun her işletmede demir kadar baskın olduğunu söylemek doğru olmaz. Alüminyum hurdasının önemi işletmenin üretim alanına göre değişir.

Nevşehir OSB’de sarı hurda yani pirinç, demir ve sac hurdası kadar yüksek hacimli bir metal grubu olmayabilir. Bununla birlikte pompa, basınçlı sistem, akışkan ekipmanı ve makine tesisatlarının bulunduğu işletmelerde vana, rakor, bağlantı parçaları ve çeşitli teknik elemanlardan pirinç hurdası çıkabilir.

Benzer şekilde bakır ve sarının karışık biçimde demir hurdasına verilmesi, değerli metallerin doğru sınıflandırılmasını engeller. Özellikle bakım atölyeleri ve sökülen makinelerden çıkan parçaların demir, bakır, sarı, alüminyum ve paslanmaz olarak ayrı toplanması, OSB ölçeğinde daha anlamlıdır.

Nevşehir OSB içindeki sokak isimlerini yalnızca yer belirtmek için sıralamak yerine, hangi üretimlerin aynı bölgede toplandığını görmek daha yararlıdır. 3. Sokak’ta tarım makineleri, 6. Sokak çevresinde tarım/hasat makineleri, 8. Sokak’ta treyler parçaları ve 15. Sokak’ta paketleme makineleri üreten işletmelerin bulunması bölgenin homojen bir sanayi sahası olmadığını ortaya koyuyor.

Bu çeşitlilik hurdacılık açısından önemli bir sonuç doğurur: aynı OSB içinde bir işletmenin ana hurdası ağır çelik kesimleri olurken birkaç sokak ötede kablo, elektrik ekipmanı, ince sac, paslanmaz veya farklı metal alaşımları daha önemli hale gelebilir.

Dolayısıyla Nevşehir Organize Sanayi Bölgesi hurdacı hizmetinin işletmenin faaliyet konusuna göre planlanması gerekir; OSB’nin tamamına tek tip hurda profili atfetmek doğru değildir.

OSBÜK kayıtlarında Nevşehir OSB, Nevşehir–Aksaray Karayolu 10. kilometrede ve faal durumda gösterilmektedir. Bölgenin altyapısına ilişkin geçmiş proje belgeleri de OSB alanının Boğazköy ve Karacaören köy sınırları içinde kaldığını doğrulamaktadır.

Bu konum hurdacılık açısından önemlidir. Sanayi parsellerinden çıkan ağır demir, makine hurdası ve büyük metal partilerinin şehir merkezindeki dar konut dokusundan geçirilmesi yerine doğrudan karayolu bağlantılı bir sanayi bölgesinden yüklenebilmesi lojistiği kolaylaştırır.

Özellikle sac, profil, makine şasesi ve toplu metal hurdalarında aracın işletme sahasına yaklaşması, yükleme alanının önceden belirlenmesi ve malzemenin sevkten önce sınıflandırılması önem taşır. Kablo ve bakır gibi daha yoğun değer taşıyan hurdalarda ise farklı metal gruplarının aynı yük içinde karıştırılmaması daha doğru bir yöntemdir.

Nevşehir OSB’yi yalnızca faal fabrikaların üretim hurdaları açısından değerlendirmek eksik kalır. Ahiler Kalkınma Ajansı’nın yayımladığı tabloda 65 üretimde parselin yanında 7 inşaat ve 6 proje aşamasındaki parsel de bulunuyor.

Sanayi tesisi inşaatlarında metal hurdanın yapısı üretim tesislerinden farklıdır. Burada daha çok çelik konstrüksiyon montajından kalan parçalar, demir ve profil kesimleri, elektrik tesisatı uygulamalarından kalan kablolar, pano montajı artıkları, metal kanal ve çeşitli tesisat malzemeleri söz konusu olabilir.

Tesis tamamlandıktan sonra ise hurda kaynağı değişir; üretim fireleri, makine bakımları ve ekipman yenilemeleri daha önemli hale gelir. Bu nedenle Nevşehir OSB’de hurdacılık hareketliliği yalnızca üretim kapasitesiyle değil, yeni tesis yatırımları ve mevcut fabrikaların teknik yenilenmesiyle de ilişkilidir.

Nevşehir OSB’de hurda yönetiminde en fazla değer kaybı oluşturabilecek durumlardan biri farklı metallerin tek yığın haline getirilmesidir. Özellikle makine sökümlerinde çelik gövde, bakır kablo, elektrik motoru, alüminyum parça ve pirinç bağlantılar aynı ekipmandan çıkabilir.

Üretim tesislerinde hurdanın oluştuğu noktada ayrılması; hurda kablo, bakır, demir, sarı, krom ve alüminyumun ayrı değerlendirilmesini kolaylaştırır. Sac ve profil kesimlerinin düzenli bir noktada biriktirilmesi de hem yükleme süresini hem de işletme sahasındaki hareketliliği azaltabilir.

Nevşehir OSB açısından bu yaklaşım özellikle önemlidir; çünkü bölgedeki firmalar birbirine benzeyen tek bir sektörde değil, farklı metal kullanım biçimlerine sahip makine ve imalat kollarında faaliyet göstermektedir.

Nevşehir OSB’yi başka bir sanayi bölgesinden ayıran temel özellik, Nevşehir tarımıyla ilişkili makine üretiminin; treyler ve araç ekipmanları, pompa-motor sistemleri ve paketleme teknolojileriyle aynı alanda birleşmesidir. Bu yapı bölgedeki metal hurda çeşitliliğini doğrudan belirler.

Dolayısıyla Nevşehir OSB’de hurdacılık denildiğinde yalnızca genel demir toplama faaliyeti düşünülmemelidir. Ağır çelik imalat firesinden ince kablo hurdasına, motorlardan çıkan bakırdan paslanmaz makine parçalarına kadar farklı malzemelerin kaynağı ve niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Aksaray Yolu üzerindeki konumu, Boğazköy çevresindeki sanayi yerleşimi, üretimdeki parsellerin yüksek oranı ve devam eden sanayi yatırımları birlikte değerlendirildiğinde Nevşehir OSB hurda alımı, ağırlıklı olarak fabrika ve üretim süreçlerine bağlı, teknik sınıflandırmanın önemli olduğu bir sanayi hurdacılığı yapısı göstermektedir. Bu nedenle özellikle Nevşehir OSB hurda kablo, Nevşehir OSB bakır hurdası, hurda demir, krom, sarı ve alüminyum alımı gibi ihtiyaçlarda malzemenin kaynağının ve metal türünün doğru belirlenmesi, bölgenin gerçek üretim yapısıyla uyumlu yaklaşımın temelini oluşturur.