Nişantaşı Hurdacı

Nişantaşı’nda hurdacılığı belirleyen temel unsur büyük fabrikalar, üretim tesisleri veya geniş sanayi parselleri değildir. Semtin metal hurda potansiyeli; yüksek yoğunluklu mağazacılık, ofis ve showroom kullanımı, restoran-kafe işletmeleri, eski ve nitelikli apartman stoku, bina yenilemeleri ve ticari mekânların sık aralıklarla değişen iç mimari uygulamalarından doğar.

Şişli Belediyesi’nin tarihsel değerlendirmesine göre Nişantaşı ve Teşvikiye, 19. yüzyılda konaklarla gelişmiş; 1910’lardan itibaren apartmanlaşmanın eklendiği İstanbul’un erken gelişen yerleşim alanlarından biri olmuştur. Bu geçmiş, bugün bölgede farklı dönemlerden kalma yapıların ve çok çeşitli bina teknik sistemlerinin yan yana bulunmasının da nedenlerinden biridir.

Bu nedenle Nişantaşı hurdacı aramalarında öne çıkan hurda yapısı, sanayi bölgelerindeki tonajlı imalat hurdasından farklı değerlendirilmelidir. Burada bir mağazanın tamamen yenilenmesinden çıkan kablolar, eski bir apartmanın elektrik kolonlarının değişimi, restoran mutfağının sökülmesi, klima tesisatının yenilenmesi veya bir ofisin yeniden düzenlenmesi zaman zaman demir hurdasından daha değerli bakır, kablo, sarı ve paslanmaz metal ortaya çıkarabilir.

Nişantaşı’nın ticari karakterini en açık gösteren alanlardan biri Teşvikiye Caddesi ve çevresidir. Bölgede bulunan City’s Nişantaşı’nın güncel mağaza karması bile giyimden teknolojiye, yeme-içmeden kuyumculuğa kadar çok sayıda ticari kullanımın aynı bölgede toplandığını gösterir.

Bu yapı hurdacılık açısından önemlidir; çünkü yüksek yoğunluklu perakende alanlarında metal hurdası çoğunlukla işletmenin sattığı üründen değil, mekânın kendisinden çıkar.

Bir mağaza konsepti değiştiğinde;

Elektrik kabloları ve enerji hatları,

Aydınlatma tesisatlarının kabloları,

Alüminyum profiller,

Metal raf ve askı sistemleri,

Paslanmaz dekorasyon parçaları,

Pirinç veya metal armatürler,

Klima ve havalandırma tesisatı parçaları,

Kepenk ve kapı sistemleri

sökülebilir.

Dolayısıyla Nişantaşı’nda hurda hareketliliğinin önemli bölümünün devamlı üretim yerine tadilat, renovasyon, kiracı değişikliği ve teknik sistem yenilemeleri sırasında oluşması beklenir.

Hurda kablo, bölgenin yapısına en iyi uyan metal hurda gruplarından biridir.

Nişantaşı’nda mağazalar, ofisler, restoranlar, klinikler, apartmanlar ve ticari binalar yüksek elektrik altyapısı ihtiyacına sahiptir. Aydınlatma sistemleri, vitrinler, güvenlik sistemleri, internet ve haberleşme altyapısı, klima sistemleri, elektrik panoları ve işletmelerin farklı cihazları nedeniyle ticari mekânlarda çok sayıda kablo hattı bulunabilir.

Özellikle bir mağaza veya ofisin tamamen yeniden projelendirilmesi sırasında eski elektrik hatlarının kullanılmayıp yeni sisteme geçilmesi, bakır iletkenli hurda kablo ortaya çıkarabilir.

Bunun yanında Nişantaşı’ndaki kabloları tek bir sınıf olarak değerlendirmek doğru değildir. Aynı söküm içerisinde kalın enerji kablosu, tesisat kablosu, zayıf akım kablosu, data kablosu ve farklı bakır oranına sahip çeşitli kablolar bulunabilir. Hurda değeri belirlenirken kablonun ağırlığından çok içindeki metal miktarı ve kablo tipi önem kazanır.

Özellikle büyük çaplı mağaza renovasyonları ile apartmanların ana elektrik tesisatı yenilemeleri, küçük ev tadilatlarına kıyasla daha toplu kablo hurdası oluşturabilir.

Nişantaşı’nda bakır hurdası denildiğinde ilk kaynak kablolardır; ancak tek kaynak bunlarla sınırlı değildir.

Bölgedeki bina ve işletme teknik sistemlerinde;

Klima sistemlerinin bakır boruları,

Eski elektrik panolarının bakır parçaları,

Elektrik dağıtım elemanları,

Motor ve kompresörlerin bakır sargıları,

Bazı eski tesisatlardan sökülen bakır borular

gibi malzemelerle karşılaşılabilir.

Özellikle ticari mekânlarda klima sistemlerinin kapasitesi ve kullanım yoğunluğu konutlara göre farklılaşabilir. Mağaza, restoran, ofis veya showroom yenilemelerinde klima iç-dış üniteleri ile birlikte hatların değiştirilmesi, bakır boru hurdasını önemli hale getirebilir.

Bakırın diğer birçok metalden daha yüksek hurda değerine sahip olması nedeniyle Nişantaşı gibi tonajdan ziyade nitelikli metal hurdasının öne çıktığı bölgelerde doğru ayrıştırma önem taşır.

Nişantaşı’nın her kesimindeki hurda kaynağı aynı değildir.

Abdi İpekçi Caddesi ve çevresi yüksek nitelikli perakende mağazaları ve ticari mekânlarıyla tanınırken, Teşvikiye Caddesi hem mağazacılık hem yeme-içme hem de konut kullanımlarını bir araya getirir. Nişantaşı’nın ticari yoğunluğunun sembollerinden City’s Nişantaşı da doğrudan Teşvikiye Caddesi’nde yer almaktadır.

Bu kesimde metal hurdası açısından en anlamlı kaynaklar büyük açık saha hurdaları değil; mağaza içi uygulamalardan çıkan kompakt fakat ekonomik değeri yüksek malzemelerdir.

Örneğin alüminyum doğrama ve profiller, vitrin sistemleri, metal raflar, elektrik kabloları, paslanmaz parçalar ve klima ekipmanları ticari yenilemeler sırasında ortaya çıkabilir.

Valikonağı Caddesi ile Rumeli Caddesi yönüne ilerledikçe Nişantaşı’nın Osmanbey ticaret alanıyla ilişkisi güçlenir. Osmanbey bugün de önemli bir tekstil ve hazır giyim ticaret merkezidir. Osmanbey Tekstilci İş İnsanları Derneği, bölgede 4.000’i aşkın işletme bulunduğunu ifade etmektedir.

Buradaki önemli ayrım şudur: Osmanbey-Nişantaşı hattında tekstil sektörü bulunması, Nişantaşı’nda büyük miktarlarda üretim kaynaklı metal hurdası olduğu anlamına gelmez. Bölgede showroom, toptan satış, ofis ve mağazacılık faaliyetlerinin ağırlığı nedeniyle metal hurdasının daha çok raf sistemleri, askılıklar, dekorasyon konstrüksiyonları, elektrik tesisatları, klima sistemleri ve işyeri yenilemelerinden çıkması beklenir.

Nişantaşı’nın hurdacılık açısından en belirgin farklarından biri yapı yaşlarının homojen olmamasıdır.

Semt 19. yüzyılda gelişmeye başlamış, 20. yüzyılın başlarından itibaren apartmanlaşmıştır. Dolayısıyla günümüzde tarihi karakter taşıyan binalarla sonraki dönemlerde yapılmış apartmanlar ve modern ticari yapılar aynı kent dokusu içerisinde bulunmaktadır.

Eski apartmanların yenilenmesi sırasında metal hurdası özellikle şu alanlardan çıkabilir:

Elektrik kolonlarının ve daire tesisatlarının değiştirilmesi hurda kablo oluşturabilir. Isıtma sistemlerinin yenilenmesi demir radyatör, boru ve çeşitli metal bağlantı elemanlarını ortaya çıkarabilir. Asansör modernizasyonlarında çelik parçalar, elektrik ekipmanları, motorlar ve kablolar sökülebilir. Su ve mekanik tesisat çalışmalarında pirinç vana ve bağlantı parçaları görülebilir.

Ancak Nişantaşı’nda her eski yapıyı doğrudan yıkım ve kentsel dönüşüm kaynağı olarak değerlendirmek doğru olmaz.

İBB planlama kayıtlarına göre Teşvikiye, Meşrutiyet, Harbiye ve çevredeki bazı mahalleleri kapsayan Pangaltı ve Maçka Mevkileri Kentsel Sit Alanı 88 hektarlık bir alanı kapsamaktadır. Bu nedenle Nişantaşı çevresinin belirli kesimlerinde koruma koşulları yapı müdahalelerinin niteliğini doğrudan etkileyebilir.

Bu özellik Nişantaşı’nı, yoğun şekilde bina yıkımının yaşandığı yeni dönüşüm bölgelerinden ayırır. Burada kimi yapılarda tam yıkımdan ziyade restorasyon, kontrollü tadilat ve bina sistemlerinin yenilenmesi metal hurda kaynağı olabilir.

Demir ve çelik hurdası bölgede pek çok farklı noktadan çıkabilir.

Apartman tadilatlarında eski kapılar, korkuluklar, borular, radyatörler veya çeşitli konstrüksiyon parçaları; işyerlerinde raf sistemleri, metal dolaplar, kepenkler ve dekorasyon iskeletleri demir hurdası oluşturabilir.

Restoran ve ticari işletmelerin yenilenmesi sırasında havalandırma kanalları, metal taşıyıcılar ve çeşitli mutfak ekipmanları da sökülebilir.

Ancak Nişantaşı’nın ekonomik yapısı düşünüldüğünde yalnızca “yüksek tonajlı demir hurdası” üzerinden bölgeyi değerlendirmek eksik kalır. Bakır, kablo, alüminyum, pirinç ve paslanmaz gibi birim ağırlık değeri daha yüksek metaller, bölgenin ticari renovasyon yapısı nedeniyle daha fazla önem kazanabilir.

Hurdacılık sektöründe “krom hurdası” olarak ifade edilen malzemelerin önemli kısmı farklı kalite sınıflarındaki paslanmaz çeliklerden oluşur.

Nişantaşı’nın restoran, kafe ve yeme-içme ekonomisi bu metal grubunu bölge açısından anlamlı hale getirir.

Ticari mutfakların yenilenmesi veya işletmelerin kapanması sırasında;

Paslanmaz çalışma tezgâhları,

Evye ve lavabolar,

Davlumbazlar,

Raflar,

Servis üniteleri,

Paslanmaz kaplama ve konstrüksiyonlar

hurdaya ayrılabilir.

City’s Nişantaşı’nın da çok sayıda restoran ve yeme-içme işletmesine ev sahipliği yapması, semtin perakende ile gastronominin birlikte yoğunlaştığı ticari karakterini göstermektedir.

Paslanmaz malzemelerin değerlemesinde ise yalnızca dış görünüş yeterli değildir. Farklı paslanmaz kalite sınıfları aynı fiyattan değerlendirilmediğinden, büyük miktarlarda söküm olduğunda malzemenin türüne göre ayrıştırılması önemlidir.

Pirinç esaslı ve hurdacılıkta yaygın olarak sarı hurda adıyla anılan metaller, Nişantaşı’ndaki bina ve ticari mekân yenilemelerinde farklı şekillerde görülebilir.

Kapı kolları ve dekoratif aksesuarlar, tesisat vanaları, batarya parçaları, bağlantı elemanları ve çeşitli armatürler bunların başında gelir.

Özellikle uzun yıllardır kullanılan apartmanlarda veya kapsamlı iç mimari sökümlerde, demir ve alüminyum parçaların arasından pirinç malzemelerin ayrı toplanması ekonomik açıdan önem taşır. Küçük boyutlarına rağmen pirinç parçaların karışık demir hurdasının içerisinde bırakılması değer kaybına neden olabilir.

Nişantaşı’nın vitrin odaklı perakende yapısı alüminyumu da bölge için önemli metal gruplarından biri haline getirir.

Mağaza cepheleri, kapı ve pencere sistemleri, vitrin çerçeveleri, bölme profilleri, dekoratif iç mimari uygulamalar ve çeşitli reklam konstrüksiyonlarında alüminyum kullanılabilir.

Mağazaların marka kimliği veya konsepti değiştiğinde henüz fiziksel ömrünü tamamlamamış bazı uygulamalar bile tamamen sökülebilir. Bu nedenle ticari renovasyonlar düzenli fabrika üretimi gibi sürekli olmasa da dönemsel olarak önemli miktarda alüminyum profil ve levha hurdası oluşturabilir.

Alüminyumun demirle karıştırılmadan toplanması, profil, levha veya diğer alaşım gruplarının mümkün olduğunca ayrılması değerleme açısından daha sağlıklı sonuç verir.

Nişantaşı’nda hurda alımını yalnızca “malzemeyi araçla almak” şeklinde düşünmek yeterli değildir. Yoğun yaya hareketi, ticaret, araç trafiği, dar sokaklar ve sınırlı yükleme alanları operasyonun planlanmasını önemli hale getirir.

City’s Nişantaşı ulaşım bilgilerinde Osmanbey M2 istasyonundan bölgeye yaya erişimin yanı sıra Teşvikiye Caddesi üzerinden otobüs ve araç erişiminin bulunması semtin ulaşım yoğunluğunu gösterir. Osmanbey istasyonu da M2 Yenikapı–Hacıosman hattı üzerindedir.

Özellikle Abdi İpekçi Caddesi, Teşvikiye Caddesi, Valikonağı Caddesi ve Rumeli Caddesi çevresindeki bir işyerinden hurda çıkarılırken bina önü yükleme imkânı, sökümün hangi katta olduğu, asansör kullanımı, apartman veya işletme çalışma saatleri ve malzemenin araç yanaşabilecek noktaya taşınması önem kazanabilir.

Bir sanayi sitesinde tonlarca demirin forkliftle doğrudan kamyona yüklenmesiyle Nişantaşı’ndaki üst kat mağaza veya apartmandan sökülen metalleri toplamak aynı operasyon değildir.

Bu nedenle bölgede özellikle kablo, bakır, sarı, alüminyum ve paslanmaz gibi yüksek değerli hurdaların yerinde ayrıştırılması ve kontrollü yüklenmesi daha anlamlı olabilir.

Bölgenin genel ekonomik ve yapısal özellikleri birlikte değerlendirildiğinde Nişantaşı için üç ana hurda kaynağı öne çıkar.

İlki, mağaza, restoran, showroom ve ofislerin dekorasyon ve teknik altyapı yenilemeleridir. Bu gruptan kablo, alüminyum, paslanmaz, demir ve pirinç çıkabilir.

İkincisi, apartmanların elektrik, asansör, klima, ısıtma ve mekanik tesisat yenilemeleridir. Özellikle bakır kablo, bakır boru, motor, demir ve sarı bağlantı parçaları burada önem kazanır.

Üçüncüsü ise daha kapsamlı bina tadilatları ve dönüşüm uygulamalarıdır. Şişli genelinde riskli yapı ve kentsel dönüşüm süreçleri belediyenin Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir; ancak Nişantaşı çevresindeki koruma alanları nedeniyle yapı bazında koşullar farklılaşabilir.

Dolayısıyla Nişantaşı’nın hurdacılık potansiyelini değerlendirirken “çok sanayi varsa çok hurda vardır” yaklaşımı burada işlemez. Semtin asıl özelliği, sınırlı alanda yüksek ekonomik faaliyet ve yoğun yapı kullanımının bulunmasıdır.

Nişantaşı’ndaki bir renovasyondan aynı anda demir profil, alüminyum doğrama, bakır kablo, pirinç vana ve paslanmaz mutfak parçası çıkabilir. Bunların tamamını tek bir “karışık hurda” grubuna almak doğru bir değerleme oluşturmaz.

Özellikle hurda kablolarda bakır oranı, alüminyum hurdalarında malzeme grubu, paslanmazda kalite sınıfı, sarı hurdada pirinç içeriği ve bakırda malzemenin saflığı fiyatlandırmayı etkileyen temel unsurlardır.

Bu durum Nişantaşı gibi hurdanın toplam tonajından çok metal çeşitliliği ve nitelikli hurda oranının önem kazandığı bölgelerde daha belirgindir.

Nişantaşı’nı diğer Şişli bölgelerinden ayıran temel özellik, yüksek değerli ticaret ile tarihsel apartman dokusunun çok yakın mesafelerde bir arada bulunmasıdır.

Teşvikiye ve Abdi İpekçi çevresindeki perakende ve gastronomi işletmeleri ticari renovasyon hurdasını; Valikonağı-Rumeli yönündeki bağlantı Osmanbey’in tekstil ve hazır giyim ticaretini; eski apartman dokusu ise elektrik, asansör, mekanik tesisat ve bina yenilemelerinden kaynaklanan metalleri öne çıkarır.

Bu nedenle bölgede hurda kablo, bakır, alüminyum, sarı, krom/paslanmaz ve demir hurdası için kaynak ve miktar, binadan binaya hatta aynı cadde üzerindeki iki işletme arasında bile önemli ölçüde değişebilir.

Nişantaşı hurdacı ihtiyacında doğru yaklaşım, bölgeyi büyük sanayi hurdasının çıktığı bir alan gibi görmek değil; yüksek yoğunluklu şehir merkezinde farklı kaynaklardan çıkan metalleri ayrı ayrı değerlendirmektir. Özellikle mağaza ve ofis tadilatları, klima-elektrik tesisatı yenilemeleri, restoran ekipmanı sökümleri ve apartman teknik sistemlerinin modernizasyonu, Nişantaşı’ndaki metal hurda hareketliliğinin en anlamlı kaynaklarını oluşturur.