Sancaktepe Hurdacı

Sancaktepe, İstanbul Anadolu Yakası’nda konut dokusu ile üretim, otomotiv, yapı malzemeleri ticareti ve küçük-orta ölçekli sanayi faaliyetlerinin birbirine oldukça yakın konumlandığı ilçelerden biridir. İlçenin hurdacılık açısından karakterini belirleyen temel unsur da budur. Sarıgazi ve Yenidoğan gibi yoğun yerleşim alanlarında bina yenilemeleri ve tesisat işleri öne çıkarken, Samandıra ile özellikle Eyüp Sultan Mahallesi çevresinde metal işleme, demir-çelik, otomotiv ve ticari işletmelerden kaynaklanan daha düzenli metal hurda çıkışları görülebilir.

Sancaktepe Kaymakamlığının ilçe tarihçesinde de bölgenin 1970’lerden sonra tarımsal yapıdan sanayi üretiminin etkili olduğu kentleşme modeline geçtiği, bugünkü Sancaktepe’nin temel yerleşim odaklarının Samandıra ve Sarıgazi olduğu belirtilmektedir. İlçenin sanayileşme ve yoğun göçle birlikte hızlı biçimde büyümesi, bugünkü karma konut–ticaret–üretim yapısının önemli nedenlerinden biridir.

Bu nedenle Sancaktepe hurdacı ihtiyacını yalnızca evlerden çıkan birkaç metal eşya üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Hurda kablo ve bakırdan demir konstrüksiyon parçalarına, alüminyum profillerden krom ve sarı hurdalarına kadar oldukça farklı metal gruplarının ortaya çıkabildiği bir ilçe söz konusudur.

Sancaktepe genelinde metal hurda açısından en dikkat çekici bölgelerden biri Samandıra’nın Eyüp Sultan Mahallesi tarafıdır. Bunun nedeni yalnızca bölgenin geçmişten beri ticari faaliyetlere açık olması değildir. Günümüzde de burada demir-çelik, metal işleme, yapı malzemeleri ve otomotiv sektörleriyle ilişkili işletmeler bulunmaktadır.

Örneğin Eyüp Sultan Mahallesi’nde Samandıra Caddesi çevresinde demir-çelik tel, çelik hasır, galvanizli tel, paslanmaz çelik tel ve rulo sac gibi ürünlerle çalışan bir üretim işletmesinin bulunması; İmam Rabbani Caddesi üzerinde yapı malzemeleri ve demir-çelik ticareti yapan işletmelerin faaliyet göstermesi bölgedeki metal ağırlıklı ekonomik yapının somut örnekleridir. Samandıra TEM güzergâhına yakın ticari yerleşim de ağır ve hacimli malzemenin araçla taşınması açısından önem taşır.

Bu tür işletmelerin bulunduğu alanlarda hurda potansiyeli konut bölgelerinden farklıdır. Üretim ve uygulama faaliyetlerine bağlı olarak:

Demir Ve Çelik Parçaları: Profil, sac, tel, çelik hasır ve imalat kesimleri,

Bakır Ve Kablo: Makine elektrik tesisatı, enerji bağlantıları, bakım ve yenilemeler,

Alüminyum: Profil, levha ve çeşitli imalat artıkları,

Krom Ve Paslanmaz: Makine parçaları, ekipman ve metal uygulamalar,

Sarı Hurda: Bağlantı elemanları, vana ve çeşitli tesisat parçaları

ortaya çıkabilir.

Her işletmenin üretim yöntemi farklı olduğundan belirli bir metalin miktarı konusunda genelleme yapmak doğru olmaz. Ancak bölgedeki mevcut sektörler, Sancaktepe’nin yalnızca konut kaynaklı değil, ticari ve üretim kaynaklı metal hurdalar bakımından da hareketli olabileceğini göstermektedir.

Eyüp Sultan Mahallesi hurdacılık açısından tek tip işletmelerden oluşan bir alan değildir. Aktar Sokak ve Müminler Caddesi çevresinde konumlanan Ağsan Sanayi Sitesi de bölgede sanayi ve otomotiv faaliyetlerinin bulunduğunu gösteren mikro ölçekte önemli noktalardan biridir. Mevcut işletme kayıtlarında bölge sanayi kuruluşu ve otomobil servisi faaliyetleriyle ilişkilendirilmektedir.

Atölye tipi işletmelerde metal hurda genellikle büyük yıkım projelerindeki gibi tek seferde değil, faaliyet sürdükçe parça parça birikir. Sac kesimleri, demir parçaları, bozuk metal aksam, elektrik kabloları, motor ve makine bağlantıları bu yapının tipik metal çıkışları arasındadır.

Bu nedenle Samandıra hurdacı hizmetlerinde yalnızca toplam ağırlığa değil, hurdanın türlerine ayrılmasına da dikkat edilmesi önemlidir. Özellikle bakır kablonun demirle, paslanmazın normal demirle veya alüminyumun karışık metalle birlikte değerlendirilmesi malzemenin gerçek niteliğinin anlaşılmasını zorlaştırır.

Sancaktepe’de hurda kablo alımı, ilçenin hem yapılaşma hem de işletme profili nedeniyle özel önem taşır. Kablo hurdasının kaynağı yalnızca elektrikçiler veya sanayi tesisleri değildir.

Yoğun apartman ve site dokusunda elektrik panolarının yenilenmesi, daire ve iş yeri tadilatları, bina ana besleme hatlarının değiştirilmesi, asansör sistemlerinin modernizasyonu ve dükkânların yeniden düzenlenmesi sonucunda farklı özelliklerde kablolar çıkabilir.

Samandıra tarafındaki üretim ve servis işletmelerinde ise makine bağlantıları, elektrik motorları, pano sistemleri ve tesis yenilemelerinden kaynaklanan kablolar söz konusu olabilir. Otomotiv alanında da araç elektrik sistemleri, servis faaliyetleri ve sökülen elektrikli donanımlar daha küçük çaplı kablo ve bakır çıkışlarına neden olabilir.

Hurda kabloda esas ayrım, dış kaplamadan çok kablonun içerisindeki iletken malzemedir. Sancaktepe’de karşılaşılabilecek malzemeler arasında:

bulunabilir.

Soyulmuş bakır, kaplamalı kablo ve karışık kablo aynı özellikte olmadığı için hurda kablo alımında sınıflandırmanın malzemenin gerçek yapısına göre yapılması gerekir.

Sancaktepe’nin diğer birçok konut ağırlıklı ilçeden ayrıldığı noktalardan biri de Eyüp Sultan Mahallesi’ndeki otomotiv kümelenmesidir. Yadigar Sokak çevresindeki Sancaktepe Otomer Oto Galericiler Sitesi içerisinde otomobil ticareti, ekspertiz ve otomotiv bağlantılı çeşitli işletmeler bulunmaktadır. Kamuya açık işletme kayıtları da Otomer içerisinde araç ticareti ve yedek parça alanında faaliyet gösteren şirketleri göstermektedir.

Galericilik faaliyeti tek başına yüksek miktarda hurda üretmek anlamına gelmez. Ancak galeriler, ekspertiz işletmeleri, servisler, yedek parçacılar ve çevredeki otomotiv işletmeleri birlikte değerlendirildiğinde metal parça hareketliliğinin konut bölgelerine göre farklılaştığı görülür.

Bu çevrede hurdacılık bakımından daha anlamlı olabilecek malzemeler arasında demir ve çelik otomotiv parçaları, alüminyum parçalar, çeşitli kablolar ve metal ekipmanlar bulunur. Kaynak ve metal işlerinin yapıldığı işletmelerde ise kesim artıkları ve profil parçaları ayrıca önem kazanabilir.

Samandıra’nın sanayi ve otomotiv ağırlıklı bölümlerinden Sarıgazi, Yenidoğan, Meclis, İnönü, Atatürk ve çevredeki yoğun konut mahallelerine geçildiğinde metal hurdaların kaynağı değişir.

Kaymakamlığın 2021 verileri Sancaktepe’nin 19 mahalleden oluştuğunu ve o tarihte nüfusunun 474 binin üzerinde olduğunu gösteriyor. Sarıgazi, Yenidoğan, Osmangazi, Abdurrahmangazi ve Fatih gibi mahallelerde önemli bir yerleşik nüfus bulunması, ilçede bina ve bağımsız bölüm ölçeğindeki tadilatların hurdacılık açısından dikkate alınmasını gerektirir.

Bu alanlarda özellikle mutfak ve banyo tadilatları, dükkân dönüşümleri, bina elektrik tesisatı yenilemeleri, doğrama değişimleri ve eski mekanik tesisatların sökülmesi sonucunda metal çıkabilir.

Bakır boru, elektrik kablosu, pirinç vana ve batarya parçaları, alüminyum doğrama, demir korkuluk, radyatör ve çeşitli metal konstrüksiyonlar bu kategoride değerlendirilebilir.

Özellikle Sarıgazi hurdacı ve Yenidoğan hurdacı aramalarında sanayi hurdasından ziyade konut, iş yeri ve bina yenilemelerinden çıkan karışık metal grupları daha anlamlı bir başlık oluşturur.

Sancaktepe’de alüminyum hurdasının kaynaklarından biri de ilçenin uzun süredir devam eden yapılaşmasıdır. Cephe, pencere, kapı, korkuluk, mağaza vitrini ve çeşitli mimari uygulamalarda kullanılan alüminyum profiller; söküm veya yenileme sırasında hurdaya dönüşebilir.

İlçede alüminyum sektörünün üretim tarafına ilişkin de somut örnekler bulunmaktadır. Akpınar Mahallesi–Samandıra bölgesinde alüminyum sac, levha, tabaka ve şerit üretimi alanında kayıtlı işletmeler bulunmaktadır. Bu durum Sancaktepe’de alüminyumun yalnızca bina sökümlerinden değil, endüstriyel faaliyetlerden de çıkabilecek metal gruplarından biri olduğunu göstermektedir.

Dolayısıyla alüminyum hurdasının profil, levha, imalat artığı veya karışık alüminyum olarak ayrılması önemlidir.

Sancaktepe’de demir hurda iki farklı kaynaktan beslenir. İlki inşaat, bina tadilatı ve söküm faaliyetleridir. İkincisi ise Samandıra çevresindeki metal işleme ve yapı malzemeleri sektörüdür.

Şantiyelerde kullanılan profil, boru, sac, geçici metal konstrüksiyon, demir doğrama ve uygulama sonrası kalan parçalar farklı büyüklüklerde hurda oluşturabilir. Atölyelerde ise kesim uçları, üretim dışı kalan profil ve sac parçaları daha düzenli şekilde birikebilir.

Büyük hacimli demir hurdada Sancaktepe’nin ulaşım yapısı da önemlidir. Samandıra’nın TEM bağlantısı ve ilçenin Sultanbeyli, Çekmeköy, Pendik ve Ümraniye yönündeki karayolu ilişkileri, ağır metal hurdaların araçla taşınmasını yoğun merkez mahallelerine kıyasla daha uygulanabilir hâle getirebilen bir unsurdur.

Sancaktepe son yıllarda büyük altyapı yatırımlarının doğrudan etkilediği ilçelerden biridir. M5 Üsküdar–Sultanbeyli Metro Hattı’nın Çekmeköy–Samandıra Merkez bölümü 2024 yılında, Samandıra Merkez–Sultanbeyli uzatması ise 22 Mayıs 2026’da hizmete açıldı. Hat üzerinde Meclis, Sarıgazi, Sancaktepe, Samandıra Merkez, Sancaktepe Şehir Hastanesi ve Veysel Karani gibi doğrudan ilçe içindeki istasyonlar bulunuyor.

Büyük altyapı projeleri tamamlandığında yalnızca kendi şantiyelerini değil, istasyon çevresindeki ticari ve konut yatırımlarını da etkileyebilir. Yeni iş yerlerinin hazırlanması, mevcut yapıların fonksiyon değiştirmesi ve elektrik-mekanik tesisatların yenilenmesi zaman içerisinde kablo, demir, alüminyum, bakır ve diğer metal gruplarının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Sancaktepe Şehir Hastanesi yatırımı ise 2026 itibarıyla hâlen devam eden çok büyük bir yapı projesidir. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğünün Mart 2026 açıklamasında projenin yaklaşık yüzde 40 seviyesinde olduğu ve hastanenin 2027’de açılmasının hedeflendiği belirtilmiştir.

Bu ölçekte bir inşaat ve çevresinde gelişen altyapı çalışmalarında metal kullanımının yüksek olması doğaldır. Bununla birlikte kesin hurda miktarına ilişkin kamuya açık veri bulunmadığından tonaj tahmini yapmak doğru olmaz.

Krom veya paslanmaz çelik, demir kadar yaygın olmamakla birlikte ticari mutfaklar, gıda işletmeleri, makine ekipmanları, korkuluklar, çalışma tezgâhları ve bazı endüstriyel uygulamalardan çıkabilir. Samandıra’daki metal işletmeleri düşünüldüğünde üretim veya makine kaynaklı paslanmaz parçalar da değerlendirmeye girebilir.

Sarı hurda olarak bilinen pirinç grubu ise daha çok tesisatlarla bağlantılıdır. Eski vana, musluk parçaları, rekorlar, bağlantı elemanları ve çeşitli mekanik tesisat parçaları bina tadilatlarında ortaya çıkabilir. Özellikle yoğun konut dokusunda bakır boruyla birlikte sarı metal parçalarının çıkması olağandır.

Bu metallerin demir hurdadan ayrı tutulması, farklı metal özelliklerinin korunması açısından önem taşır.

Sancaktepe’nin tamamını yoğun kent dokusu gibi değerlendirmek de doğru değildir. Paşaköy bunun belirgin örneğidir. Kaymakamlığın 2021 mahalle verilerinde Paşaköy yaklaşık 25,6 milyon metrekare yüzölçümüne karşılık yalnızca 1.733 nüfusla ilçenin diğer mahallelerinden çok farklı bir yerleşim yapısı göstermektedir. Aynı dönemde çok daha küçük yüzölçümüne sahip merkez mahallelerde on binlerce kişi yaşamaktadır.

Bu farklılık hurda toplama organizasyonunu da etkiler. Sarıgazi veya Yenidoğan’da apartman ve iş yeri kaynaklı küçük ve orta hacimli metal çıkışları ön plandayken, daha geniş parsellerin bulunduğu dış kesimlerde işletme, depo, şantiye veya münferit tesis kaynaklı toplu malzemeler daha anlamlı olabilir. Ancak belirli tesis ve tonaj bilgisi bulunmadan Paşaköy için yüksek hurda üretimi varsaymak doğru değildir.

İlçenin karma ekonomik yapısı, tek bir adresten bile birden fazla hurda çeşidinin çıkabilmesine neden olur. Örneğin bir iş yeri tadilatında demir profil, alüminyum doğrama, bakır kablo ve pirinç tesisat parçaları aynı anda bulunabilir. Bir atölyede ise demir kesimleriyle birlikte paslanmaz, alüminyum veya kablo hurdası birikebilir.

Bu nedenle Sancaktepe’de metal hurda alımında temel yaklaşım malzemeyi yalnızca “hurda” olarak değil, metal türüne göre değerlendirmektir. Özellikle:

malzemenin niteliğinin doğru belirlenmesine yardımcı olur.

Sancaktepe’nin hurdacılık profili tek bir sektör üzerinden açıklanamaz. Samandıra ve Eyüp Sultan çevresindeki demir-çelik, metal işleme, yapı malzemeleri ve otomotiv faaliyetleri ilçenin ticari hurda tarafını oluştururken; Sarıgazi, Yenidoğan, Meclis, Osmangazi ve diğer yoğun yerleşim mahallelerinde konut ve iş yeri yenilemeleri farklı bir metal hurda kaynağı meydana getirir.

Buna bir de M5 metro hattının tamamlanan etapları, devam eden Sancaktepe Şehir Hastanesi inşaatı ve ilçenin süregelen yapılaşması eklendiğinde, Sancaktepe hurda alımı için oldukça çeşitli bir kaynak yapısı ortaya çıkar.

Bu yapı içerisinde özellikle Sancaktepe hurda kablo, Sancaktepe bakır hurdası, demir, alüminyum, sarı ve krom hurdaları önem taşır. Ancak hangi metal grubunun öne çıkacağı adresin bulunduğu mahalleden çok o noktadaki faaliyete bağlıdır: Samandıra’daki bir metal işletmesinin hurda profili ile Yenidoğan’daki bina tadilatının veya Otomer çevresindeki otomotiv işletmesinin hurda profili doğal olarak aynı değildir.

Sancaktepe’yi hurdacılık açısından İstanbul’un benzer büyüklükteki yerleşim ilçelerinden ayıran da tam olarak bu çeşitliliktir: yoğun konut alanlarının hemen yakınında sanayi, otomotiv, yapı malzemesi ticareti ve büyük ölçekli altyapı yatırımlarının aynı ilçe sınırlarında bulunması.