Selamiali Hurdacı

Selami Ali, Üsküdar’ın sanayi bölgelerinden biri değildir. Mahallenin metal hurda açısından karakteri; fabrika üretim artıkları veya büyük sanayi tesislerinden çıkan tonajlı hurdadan çok, yoğun konut dokusu, bağımsız işletmeler, dükkânlar, bina bakım ve yenilemeleri, elektrik-tesisat çalışmaları ile Bağlarbaşı çevresindeki kamusal ve ticari hareketlilik üzerinden şekillenir. Bu nedenle Selamiali hurdacı aramasının karşılığı, bölgenin gerçek yapısı dikkate alındığında çoğunlukla hurda kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve krom/paslanmaz metalin farklı noktalardan yerinde alınması ihtiyacıdır.

Selami Ali, Üsküdar Belediyesi’nin resmî mahalleleri arasındadır. Belediyenin 2026 Performans Programı’nda TÜİK kaynaklı 2024 mahalle verisi 13.101 kişi olarak gösterilmektedir. Bu nüfus büyüklüğü tek başına hurda miktarını açıklamasa da, Selami Ali’nin seyrek yapılaşmış bir çevre alanı değil, sürekli bakım, tadilat ve tesisat yenilemelerinin ortaya çıkabildiği yerleşik bir şehir mahallesi olduğunu göstermesi bakımından önemlidir.

Bir OSB veya büyük imalat bölgesinde hurda akışını üretim prosesleri belirlerken Selami Ali’de farklı bir tablo vardır. Mahallede konutların, apartman ortak alanlarının, küçük ve orta ölçekli iş yerlerinin, kültür yapılarının ve farklı hizmet birimlerinin bakım görmesi metal hurdanın daha parçalı biçimde ortaya çıkmasına yol açabilir.

Daire veya bina yenilemelerinde eski elektrik kabloları, elektrik panosu bağlantıları, bakır tesisat parçaları, demir kapı ve korkuluklar, radyatör ve çeşitli demir aksamlar sökülebilir. Pencere ve doğrama değişikliklerinde alüminyum profiller; su ve ısıtma tesisatı çalışmalarında bakır boru, pirinç vana ve bağlantı parçaları; iş yeri yenilemelerinde ise metal raf, kepenk, vitrin profili, paslanmaz ekipman ve elektrik kablosu ortaya çıkabilir.

Dolayısıyla Selami Ali’de hurdacılık potansiyelini değerlendirirken “bölgede kaç fabrika var?” sorusu yerine hangi binaların ve işletmelerin yenilendiği, hangi tesisatların değiştiği ve sökülen metalin bulunduğu noktadan nasıl çıkarılacağı daha anlamlıdır.

Hurda kablo Selami Ali açısından en dikkat edilmesi gereken metal gruplarından biridir. Bunun sebebi bölgede kablo üreten sanayi tesislerinin bulunması değil; elektrik altyapısının binaların ve ticari mekânların ayrılmaz bir parçası olmasıdır.

Dairelerin kapsamlı tadilatlarında elektrik tesisatının yenilenmesi, dükkânların yeni kullanım biçimine göre elektrik altyapısının değiştirilmesi, eski panoların sökülmesi, ortak alan aydınlatmalarının yenilenmesi veya farklı elektrik uygulamalarının yapılması sonucunda çeşitli kesitlerde kablolar çıkabilir. Bu hurdalar tek tip değildir. İç iletkeni bakır olan kablolarla alüminyum iletkenli kabloların, enerji kablolarıyla ince tesisat kablolarının aynı sınıfta değerlendirilmemesi gerekir.

Bakır açısından ikinci önemli kaynak tesisat işleridir. Eski su veya ısıtma uygulamalarından kalan bakır borular, klima ve benzeri teknik sistemlerden sökülen bakır içeren parçalar ile elektrik tesisatından çıkan bakır iletkenler birbirinden farklı özellik taşır. İzolasyonlu kablo, soyulmuş bakır, boru bakırı ve karışık bakır aynı malzeme kabul edilmediğinden Selami Ali’de bakır hurda alımında ayrıştırma doğrudan değer tespitini etkiler.

Bölgedeki kablo ve bakır hareketliliğini abartılı biçimde “yüksek sanayi hurdası” olarak tanımlamak doğru değildir. Daha gerçekçi tablo; apartman, daire, dükkân ve kurumsal yapı ölçeğinde ortaya çıkan, miktarı işin niteliğine göre değişen metal malzemelerin toplanmasıdır.

Selami Ali’nin hurdacılık yapısını yalnız konutlardan ibaret görmek de eksik olur. Gazi Caddesi üzerinde Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi bulunuyor. Üsküdar Belediyesi merkezi Selami Ali Mahallesi, Gazi Caddesi No:22 adresinde gösteriyor; yapı yıl boyunca konser, tiyatro, festival, konferans, seminer ve çeşitli organizasyonlara ev sahipliği yapan kapsamlı bir kültür tesisi niteliğinde.

Aynı cadde üzerinde Nevmekân Bağlarbaşı da bulunuyor. Belediyenin verdiği bilgiye göre Gazi Caddesi No:12’deki Nevmekân, yaklaşık 100 yıllık tarihi bir yapıda faaliyet gösteriyor ve kütüphane, sanat galerisi, atölye ve etkinlik alanlarını bir arada barındırıyor.

Bu iki nokta Selami Ali’nin karakterini iyi özetler: mahalle yalnızca apartmanlardan oluşan bir yatak bölgesi değil, Bağlarbaşı üzerinden kamusal ve kültürel kullanımların da yoğunlaştığı yerleşik bir kent parçasıdır. Böyle yapılarda periyodik teknik bakım, elektrik ve mekanik sistem çalışmaları gerçekleştirilebilir. Ancak özellikle tarihi veya koruma niteliği bulunan yapılardaki metal unsurlar sıradan hurda olarak değerlendirilmemelidir; söküm ve tasfiye işlemlerinin ilgili proje ve mülkiyet süreci içinde gerçekleştirilmesi gerekir.

Selami Ali’yi başka mahallelerden ayıran mikro özelliklerden biri Bağlarbaşı Semt Pazarıdır. Üsküdar Belediyesi kayıtlarında pazarın pazartesi günleri Selami Ali Mahallesi’nde; Arapgül, Ekmekçibaşı, Gülsev, Koncagül, Taşkıran, Kozanoğlu, Üzümkızı, Babacan ve Fıstıkağacı çevresindeki sokaklarda kurulduğu belirtilmektedir.

Bu bilgi hurdacılık açısından iki nedenle değerlidir. Birincisi, çevrede belirli günlerde yoğun bir ticari hareket bulunduğunu gösterir. Pazar ve yakınındaki ticari faaliyetlerde kullanılan metal ekipmanlar zaman zaman yenilenebilse de buradaki esas metal hurda potansiyelini pazar tezgâhları üzerinden büyütmek doğru olmaz.

İkinci ve daha önemli nokta araç erişimidir. Pazartesi günü birden fazla sokağa yayılan pazar düzeni, aynı çevrede yapılacak bir yerinden hurda alımının saat ve güzergâh planlamasını doğrudan etkileyebilir. Özellikle ağır demir parçaları, toplu alüminyum doğrama veya çok sayıda kablo çuvalı gibi elle uzun mesafe taşınması verimsiz yüklerde aracın yükleme noktasına uygun biçimde yaklaşabilmesi önem kazanır. Selami Ali’de yerel bilgi bu nedenle yalnızca adres bulmak değil, doğru zamanda doğru erişim güzergâhını kullanmak anlamına gelir.

Demir, mahallede hacim bakımından öne çıkabilecek hurda türlerinden biridir. Apartman ve iş yeri tadilatlarında demir kapılar, korkuluklar, çeşitli profiller, eski metal dolap ve raf sistemleri, tesisat destek elemanları ve başka demir aksamlar sökülebilir.

Büyük bir bina yenilemesinden çıkan demir ile tek bir daire tadilatından çıkan birkaç metal parça aynı lojistik ihtiyacı oluşturmaz. Selami Ali gibi yerleşim ağırlıklı bir mahallede bu fark önemlidir. Küçük miktarların bina içinden veya bodrumdan çıkarılmasıyla, doğrama ya da kapsamlı tadilat sonucu oluşan daha hacimli malzemenin yüklenmesi için gereken organizasyon birbirinden farklıdır.

Demir hurdada ayrıca malzemenin başka metallerle karıştırılmaması gerekir. Demir profil, alüminyum doğrama, paslanmaz çelik ve pirinç bağlantı elemanlarının topluca “metal hurda” diye değerlendirilmesi, özellikle değerli metal oranı bulunan partilerde sağlıklı sonuç vermez.

Selami Ali’de alüminyum için en mantıklı kaynaklardan biri bina ve dükkân yenilemeleridir. Eski pencere doğramalarının değiştirilmesi, iş yeri vitrinlerinin yenilenmesi, alüminyum kapı ve profil sistemlerinin sökülmesi veya çeşitli iç mimari uygulamaların kaldırılması sonucunda alüminyum hurda ortaya çıkabilir.

Alüminyum profilde boya, plastik fitil, cam bağlantısı, demir vida veya farklı metal parçaların bulunması sınıflandırmayı etkiler. Büyük doğramalarda hacim ağırlığa göre oldukça fazla olabileceği için toplama sırasında yalnız kilogram değil, aracın yükleme alanı ve malzemenin güvenli şekilde taşınması da dikkate alınmalıdır.

Sarı olarak bilinen pirinç hurdalar Selami Ali’de ağırlıklı olarak tesisat yenilemeleriyle ilişkilendirilebilir. Vana, musluk gövdesi, rekor ve çeşitli bağlantı elemanları bu gruba girebilir. Miktarı demir veya doğrama alüminyumuna göre daha düşük olabilse de farklı metal niteliği nedeniyle demirle karıştırılmadan ayrılması önemlidir.

Krom olarak gündelik dilde adlandırılan paslanmaz çelik hurdalar ise işletme ekipmanlarında, korkuluklarda, tezgâhlarda, mutfak uygulamalarında veya çeşitli dekoratif ve teknik elemanlarda görülebilir. Paslanmazın kalite ve alaşım yapısı değişebildiğinden her parlak metal parçanın aynı sınıfta değerlendirilmesi doğru değildir.

Selami Ali’nin Bağlarbaşı tarafındaki konumu, mahalleyi Üsküdar merkez ile Altunizade ve Anadolu Yakası’nın diğer noktaları arasında güçlü ulaşım bağlantılarına yakın hale getirir. Bağlarbaşı Kültür Merkezi çevresinden çok sayıda otobüs ve minibüs hattı geçerken M5 metro hattındaki Bağlarbaşı istasyonu da yakın çevrenin temel toplu taşıma noktalarındandır.

Hurda taşımacılığı toplu taşıma araçlarıyla yapılmasa da bu hareketlilik bölgedeki yol kullanımını etkiler. Özellikle Gazi Caddesi–Bağlarbaşı çevresinde yükleme yapılacak adres için araç konumu önceden düşünülmelidir. İç sokaktaki birkaç torba bakır kabloyla, komple sökülmüş alüminyum doğrama veya demir konstrüksiyonun alınması aynı araç ve yükleme düzenini gerektirmez.

Selami Ali’de hurdacılığın pratik tarafı bu noktada ortaya çıkar: hizmet yalnızca hurdaya kilogram değeri biçmek değildir; malzemenin binanın hangi katında veya bölümünde bulunduğu, sökülmüş olup olmadığı, araç yanaşma imkânı, toplam hacim ve farklı metal sınıflarının birbirinden ayrılması da sürecin verimliliğini belirler.

Selami Ali’de bir dairenin veya dükkânın kapsamlı yenilenmesi sırasında aynı anda bakır kablo, demir, alüminyum, pirinç ve paslanmaz parçalar ortaya çıkabilir. Bunların tek bir karışık yığın haline getirilmesi hem değer tespitini zorlaştırır hem de sonradan ayrıştırma işini artırır.

Özellikle elektrik ustasının çıkardığı kabloların, tesisatçının söktüğü bakır ve pirinç parçaların ve doğramadan çıkan alüminyumun ayrı tutulması daha sağlıklı bir yöntemdir. Demir parçalar da değerli metal grubundan ayrıldığında hangi malzemenin ne kadar olduğu daha kolay anlaşılır.

Kablo konusunda da benzer durum vardır. Bakır iletkenli kablo, alüminyum kablo, tek damar veya çok damarlı kablo ve farklı izolasyon oranına sahip malzemeler aynı ekonomik değere sahip değildir. Bu nedenle yalnız toplam ağırlığa bakılması yerine kablonun yapısının görülmesi gerekir.

Selamiali hurda fiyatları veya Selami Ali hurda alımı araştırılırken tek bir metal fiyatının bütün malzemeler için geçerli olmadığı bilinmelidir. Değerlemede metalin türü, alaşımı, saflığı, üzerindeki yabancı malzeme, kabloda iletken oranı ve partinin ayrıştırılmış olup olmadığı önem taşır.

Örneğin üzerindeki izolasyonla birlikte tartılan hurda kablo ile temiz bakır aynı ürün değildir. Benzer biçimde alüminyum profil ile karışık alüminyum, demir ile paslanmaz çelik veya pirinç ile bakır birbirinden ayrı değerlendirilir.

Selami Ali özelinde miktar kadar malzemenin bulunduğu yer de önem taşır. Apartman içerisinden çıkarılması gereken hacimli demir, sokak seviyesinde hazır bulunan aynı ağırlıktaki malzemeden farklı bir operasyon gerektirir. Bu nedenle sağlıklı değerlendirme için malzemenin yalnız adı değil, türü, yaklaşık miktarı, fiziksel durumu ve bulunduğu konum birlikte ele alınmalıdır.

Selami Ali’de metal hurda hareketinin temelini ağır sanayi değil, yaşayan bir şehir mahallesinin sürekli yenilenmesi oluşturur. Mahallenin yaklaşık 13 bin kişilik yerleşik nüfusu, Bağlarbaşı odağındaki kültür ve hizmet yapıları, Gazi Caddesi çevresindeki hareketlilik, Fıstıkağacı ve Pazartesi Pazarı çevresindeki ticari kullanım bu yapının farklı yönlerini ortaya koymaktadır.

Bu nedenle bölgede metal hurda denildiğinde özellikle elektrik ve tesisat yenilemelerinden çıkan hurda kablo ve bakır, kapı-korkuluk ve çeşitli tadilat işlerinden çıkan demir, pencere ve iş yeri yenilemelerinden çıkan alüminyum, tesisat bağlantılarından çıkan sarı/pirinç ve işletme ya da bina ekipmanlarında görülebilen krom/paslanmaz malzemeler öne çıkar.

Selamiali hurdacı hizmetinin yerel niteliğini belirleyen asıl unsur da budur: Sanayi sahasındaki toplu üretim hurdasını toplamaktan farklı olarak, Selami Ali’de her adresin bina tipi, erişim koşulu, tadilat biçimi ve ortaya çıkan metal karışımı ayrı değerlendirilmelidir. Gazi Caddesi üzerindeki bir iş yeri yenilemesi, Fıstıkağacı çevresindeki bir apartman tadilatı veya Bağlarbaşı’nın iç kesimlerindeki tesisat değişimi aynı hurdaları ve aynı toplama koşullarını oluşturmaz. Bölgeyi tanıyan bir metal hurda organizasyonu, bu farklılıkları malzeme türü kadar önemli kabul eder.