Selimiye Hurdacı

Selimiye, Üsküdar’ın sıradan biçimde yalnızca konutlardan oluşan mahallelerinden biri değildir. Mahallenin metal hurda açısından karakterini; Harem yönündeki ulaşım alanları, Tıbbiye Caddesi çevresinde kümelenen büyük sağlık yapıları, Selimiye Kışlası ve çevresindeki tarihî doku, Atölyeler Caddesi’ndeki teknik ve kurumsal işletme alanları ile bunların arasına yerleşmiş yoğun konut dokusu birlikte belirler.

Üsküdar Belediyesi Selimiye için yaklaşık 15 bin kişilik bir nüfus bilgisi yayımlamaktadır. Ancak hurdacılık açısından nüfustan daha belirleyici olan, mahallenin kullanım çeşitliliğidir. Bir tarafta apartmanlar ve küçük işletmeler bulunurken diğer tarafta Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Harem ulaşım alanı ve İSFALT’ın Atölyeler Caddesi’ndeki merkezi gibi büyük ölçekli kullanımlar vardır. Bu nedenle Selimiye hurdacı aramalarının arkasındaki ihtiyaç yalnızca evlerden çıkan birkaç parça metal eşyanın alınması olarak değerlendirilmemelidir.

Mahallenin hurda potansiyeli kabaca Harem ve sahil bağlantısı, Tıbbiye Caddesi çevresi ve Kışla–Şerif Kuyusu–Atölyeler Caddesi hattındaki yapılaşma üzerinden okunabilir. Bu alanların her birinde ortaya çıkabilecek metalin niteliği aynı değildir.

Harem tarafında ulaşım altyapısı, işletmeler, peron çevresi, ticari birimler ve yoğun araç hareketliliği öne çıkar. Tıbbiye Caddesi’nde sağlık tesislerinin yanı sıra konut ve hizmet yapıları bulunur. İç kesimlerde ise tarihî yapılar, apartmanlar, küçük ticari işletmeler ve teknik-kurumsal kullanımlar birbirine yaklaşır.

Güncel İETT duyurularında “Selimiye–Harem arası D100”, “Harem Peronlar”, Harem ve Üsküdar Sahil Yolu gibi noktaların hâlen aktif ulaşım sisteminin parçaları olarak geçtiği görülmektedir. Bu durum Harem’in geçmişteki şehirlerarası terminal kimliği zayıflamış olsa bile ulaşım açısından Selimiye üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösterir.

Selimiye için yüksek değerli metal hurdaları değerlendirirken ilk sırada bakır ve hurda kabloyu ele almak gerekir. Bunun nedeni mahallede büyük bir metal sanayi bölgesi bulunması değil; elektrik ve mekanik altyapısı yoğun yapıların bir arada bulunmasıdır.

Konutlarda daire veya bina ölçeğinde elektrik tesisatının yenilenmesi, sayaç ve pano düzenlemeleri, eski kabloların değiştirilmesi, klima sistemlerinin sökülmesi veya kapsamlı tadilatlar sonucunda farklı kesitlerde bakır kablo ortaya çıkabilir. Eski apartmanların tamamen yenilenmesi veya riskli yapı sürecine girmesi durumunda miktar bina ölçeğinde artabilir.

Selimiye’nin kablo hurdası bakımından konutlardan farklılaşan tarafı ise Tıbbiye Caddesi çevresidir. Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin resmi adresi Selimiye Mahallesi Tıbbiye Caddesi’dir. Hastanenin tek bir yapıdan değil, tarihî bloklar ile çeşitli klinik ve poliklinik binalarından oluşan geniş bir yerleşke olduğu da kurumun güncel bilgilerinden anlaşılmaktadır.

Böylesi tesislerde elektrik dağıtım sistemleri, jeneratör bağlantıları, mekanik tesisatlar, klima-havalandırma sistemleri, bilgi işlem altyapısı ve sürekli yenilenen teknik donanımlar nedeniyle bakır kablo ve farklı metal aksamların bakım veya yenileme sonucunda oluşması mümkündür. Bununla birlikte kamu sağlık tesislerinde çıkan malzemelerin tasfiyesi kurumsal mevzuat ve ihale prosedürlerine bağlıdır; her sökülen metalin serbest piyasada doğrudan hurda olarak değerlendirilmesi söz konusu değildir.

Tıbbiye Caddesi üzerinde Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi de yer almaktadır. Üsküdar Belediyesi kayıtlarında Harem İskele Sokak girişi, eski GATA olarak bilinen hastane alanı ve Haydarpaşa Numune Hastanesi, Selimiye’deki belirgin yerel noktalar arasında birlikte gösterilmektedir. Bu sağlık ekseni, mahallenin elektrik, tesisat ve teknik metal kaynaklarını sıradan bir konut mahallesine kıyasla çeşitlendiren başlıca unsurlardandır.

Selimiye’de büyük bir organize sanayi bölgesi ya da Dudullu benzeri yoğun bir imalat kümelenmesi bulunmaz. Buna karşılık Atölyeler Caddesi ayrı değerlendirilmelidir.

İstanbul Asfalt Fabrikaları Sanayi ve Ticaret A.Ş. – İSFALT, güncel resmi iletişim bilgilerinde genel müdürlük adresini “Selimiye Mahallesi Atölyeler Caddesi No:8/2” olarak göstermektedir. 2026 tarihli kurumsal belgelerde de aynı adres kullanılmaktadır.

Bu durum Selimiye’nin içindeki teknik işletme karakterinin somut bir örneğidir. Araç, iş makinesi, tesis, bakım alanı ve kurumsal teknik altyapının bulunduğu işletmelerde zaman içerisinde demir parçalar, metal gövdeler, sac, profil, elektrik motoru bağlantıları, kablo, alüminyum parçalar ve çeşitli metal ekipmanlar oluşabilir. Burada da kurumsal mülkiyete ait malzemenin tasfiyesinin ilgili prosedürlere tabi olduğu unutulmamalıdır.

Selimiye hurdacılık potansiyelini yalnızca apartman tadilatları üzerinden okumak bu nedenle eksik kalır. Atölyeler Caddesi, mahallenin konut-ticaret dokusu ile teknik işletme yapısı arasındaki belirgin farkı ortaya koymaktadır.

Harem, Selimiye’nin hurda hareketliliği bakımından farklı bir karakter taşır. Şehirlerarası otobüs hareketinin eski seviyelerinde olmamasına rağmen terminal ve peron alanları güncel ulaşım kayıtlarında varlığını sürdürmektedir. Harem İskele Caddesi ile Tıbbiye Caddesi kesişimi de belediyenin güncel yer listelerinde açık biçimde Selimiye içerisinde gösterilmektedir.

Ulaşım ve terminal çevrelerinde metal hurda oluşumu çoğunlukla ağır üretimden değil; mevcut yapı ve ekipmanın yenilenmesinden kaynaklanır. Sundurma ve konstrüksiyon parçaları, korkuluklar, kapılar, sac uygulamalar, elektrik panoları, tabela taşıyıcıları, kablo hatları, alüminyum doğramalar ve kullanım ömrünü tamamlayan çeşitli metal ekipmanlar bu gruba girebilir.

Harem Sahil Yolu ile D100 bağlantısının Selimiye’ye yakınlığı aynı zamanda hurdanın mahalleden çıkarılması açısından önemli bir lojistik avantaj yaratır. Buna karşılık terminal çevresindeki araç hareketi ve ana arterlerdeki trafik nedeniyle alım organizasyonunun saat ve araç büyüklüğü bakımından planlanması gerekir.

Selimiye’nin iç sokaklarındaki hurda profili büyük kurumlardan farklıdır. Kışla Caddesi, Şerif Kuyusu Sokak ve Selimiye Hamamı çevresinde konutlarla küçük işletmelerin iç içe olduğu geleneksel Üsküdar dokusu görülür. Üsküdar Belediyesi güncel yer kayıtlarında Kışla Caddesi–Daye Kadın Sokak kesişimi, Şerif Kuyusu Sokak, Tıbbiye Caddesi–Kavak İskele Caddesi ve Harem İskele Caddesi gibi noktaları açıkça Selimiye sınırlarında göstermektedir.

Bina veya dükkân tadilatlarında ilk olarak demir hurdası ortaya çıkabilir. Eski kapı ve kepenkler, korkuluklar, radyatörler, demir profiller, çeşitli taşıyıcı parçalar ve sökülen metal konstrüksiyonlar bu gruptadır.

Alüminyum ise özellikle eski pencere doğramalarının, dükkân cephelerinin, bölme sistemlerinin veya çeşitli dekorasyon elemanlarının değiştirilmesinde öne çıkar. Alüminyumun demirden ayrı tutulması, hurdanın doğru sınıflandırılması açısından önemlidir.

Sarı veya pirinç hurdası daha düşük miktarlarda ancak yüksek metal değeriyle dikkat çeker. Musluklar, vanalar, sayaç bağlantıları, tesisat fittingsleri ve eski sıhhi tesisat elemanları bina yenilemeleri sırasında sarı hurdası oluşturabilir.

Krom ve paslanmaz çelik ise sıradan daire içi yenilemelerden çok işletmelerde, profesyonel mutfaklarda, sağlık tesislerinde, merdiven ve korkuluk uygulamalarında veya özel tesisat ekipmanlarında görülme eğilimindedir.

Üsküdar genelinde riskli yapıların belirlenmesi ve yenilenmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir. Belediye, İBB ile birlikte hızlı bina taramalarını sürdürdüğünü ve “Üsküdar Yenileniyor” programıyla riskli yapıların yenilenmesine yönelik uygulamalar yaptığını açıklamaktadır. Bununla birlikte yayımlanan veriler Selimiye’ye özgü kaç binanın dönüşümde olduğunu veya mahalleden ne miktarda metal çıktığını göstermediği için Selimiye adına kesin bir dönüşüm tonajı veya bina sayısı vermek doğru olmaz.

Bir bina tamamen yıkıldığında ortaya çıkan metal profili basit bir daire tadilatından oldukça farklıdır. Demir kapılar, korkuluklar, çatı metalleri, tesisat boruları, elektrik kabloları, alüminyum doğramalar ve çeşitli metal yapı elemanları toplu biçimde çıkabilir. Yeniden yapım aşamasında ise geçici şantiye malzemeleri, kesimlerden kalan demir parçaları ve elektrik-mekanik uygulama artıkları ayrı bir hurda kaynağı oluşturabilir.

Selimiye’de böyle bir çalışma yapılıyorsa hurdanın bina boşaltma veya yıkım programıyla eş zamanlı alınması özellikle önemlidir. Mahallenin sıkışık bölümlerinde metalin uzun süre kaldırım veya yol kenarında tutulması hem yükleme hem de trafik açısından uygun değildir.

Selimiye’nin diğer pek çok mahalleden ayrıldığı önemli noktalardan biri tarihî ve askerî yapı yoğunluğudur. Selimiye Kışlası günümüzde 1. Ordu Komutanlığı merkez binası olarak kullanılmaktadır. Büyük Selimiye Camii ise Kışla’nın yanında III. Selim döneminde inşa edilmiş tarihî bir yapıdır. Selimiye Hamamı da restore edilerek Nevmekân Selimiye olarak kullanılmaktadır.

Bu yapıların varlığı “çok eski bina bulunduğu için çok hurda çıkar” şeklinde yorumlanmamalıdır. Tam tersine, tescilli ve tarihî yapılarda bakım, restorasyon ve malzeme sökümü sıradan apartman yıkımlarından farklı kurallara tabidir. Tarihî metal elemanların her biri hurda niteliğinde değildir; özgün yapı parçaları kültür varlığının parçası olabilir.

Dolayısıyla Kışla ve Büyük Selimiye Camii çevresindeki tarihî kimlik, Selimiye hurdacılığının bir hurda kaynağından çok operasyon koşullarını belirleyen yerel bir özelliktir. Bu bölgelerde yapı koruma, dar sokaklar ve yoğun çevre kullanımı birlikte dikkate alınmalıdır.

Mahallenin topografyası ve yol sistemi, hurda miktarı kadar önemlidir. Harem ve Tıbbiye Caddesi gibi ana arterlere yakın noktalarda araçla erişim görece kolaydır. Buna karşılık Kışla Caddesi çevresinden mahallenin iç sokaklarına geçildiğinde daha sınırlı yol genişlikleriyle karşılaşılır.

Bu nedenle Selimiye’de her hurda alımına aynı büyüklükte araç göndermek pratik değildir. Bir apartmandan çıkan kablo, bakır, sarı veya sınırlı miktarda alüminyum için daha çevik araçlarla çalışma avantajlı olabilirken; bina yenilemesi, işyeri sökümü veya yüksek miktarda demir söz konusu olduğunda yükleme alanının önceden değerlendirilmesi gerekir.

Harem–D100 bağlantısı, Tıbbiye Caddesi ve Harem–Üsküdar sahil yolu mahalleden toplanan metalin ana yol sistemine çıkarılması açısından avantaj sağlar. Ancak aynı yolların yoğun ulaşım koridorları olması, özellikle büyük miktarlı alımlarda trafik saatlerinin dikkate alınmasını gerektirir. İETT’nin 2026 tarihli trafik düzenleme duyurusunda Selimiye–Harem D100 yolu ile Harem–Üsküdar sahil yolunun aynı ulaşım sistemi içerisinde anılması, bu aksların bölge için taşıdığı önemi açıkça göstermektedir.

Selimiye’de ortaya çıkan hurdanın büyük kısmının tek tip metalden oluşması beklenmez. Aynı tadilattan demir profil, alüminyum doğrama, bakır tesisat parçası, sarı vana ve elektrik kablosu birlikte çıkabilir. Özellikle bakır ve kablonun demirle karıştırılması hurdanın sınıflandırılmasını güçleştirir.

Hurda kablolar da kendi içinde aynı değildir. Bakır iletkenli enerji kablosu, ince haberleşme kablosu, alüminyum iletkenli kablo veya üzerindeki izolasyon oranı farklı olan kabloların metal karşılığı birbirinden ayrılır. Bu nedenle yalnızca toplam ağırlığa bakmak yerine kablonun cinsi ve içindeki metal oranı değerlendirilmelidir.

Benzer biçimde “krom” olarak adlandırılan hurdalar çoğu zaman farklı kalite paslanmaz çeliklerden oluşur. Hastane, profesyonel mutfak veya teknik işletmelerden çıkan paslanmaz parçalar ile sıradan demir malzemenin birbirinden ayrılması gerekir.

Selimiye’de hurdacılığın temel özelliği ağır sanayi üretimi değil, farklı kullanım türlerinin küçük bir alan içinde yan yana bulunmasıdır. Kışla ve tarihî yapıların çevresindeki eski kent dokusu, apartman ve dükkân tadilatlarını; Tıbbiye Caddesi sağlık ve teknik tesis kaynaklı metalleri; Atölyeler Caddesi kurumsal ve teknik işletme hurdalarını; Harem ise ulaşım altyapısı ve ticari kullanım kaynaklı metal sökümlerini öne çıkarır.

Bu yapı nedeniyle Selimiye’de hurda kablo ve bakır özellikle elektrik, mekanik tesisat ve bina yenilemelerinde; demir hurda yapı ve teknik ekipman sökümlerinde; alüminyum doğrama ve cephe yenilemelerinde; sarı hurda tesisat parçalarında; krom ve paslanmaz ise daha çok sağlık, hizmet ve profesyonel işletme ekipmanlarında anlam kazanır.

Selimiye hurdacı hizmetinin yerel koşullara uygun yürütülmesi de tam olarak bu farklılığın anlaşılmasına bağlıdır. Harem’deki bir işletme sökümü, Tıbbiye Caddesi çevresindeki teknik malzeme, Kışla Caddesi’ndeki bir apartman tadilatı veya Atölyeler Caddesi çevresindeki yüksek miktarlı metal aynı yöntemle değerlendirilemez. Hurdanın türü kadar bulunduğu yapı, yükleme imkânı, sokak erişimi ve metalin ayrıştırılmış olup olmaması da alım sürecini doğrudan etkiler.