Silivri Hurdacı

Silivri’de hurdacılık faaliyetlerini İstanbul’un yoğun merkez ilçelerindeki modelle açıklamak yeterli değildir. İlçe; Marmara Denizi kıyısından geniş tarım arazilerine uzanan yaklaşık 860 km²’lik yüzölçümü, birbirinden uzak mahalleleri, D-100 ve TEM çevresinde gelişen çalışma alanları, tarımsal üretimi ve sahil yerleşimleriyle farklı metal hurda kaynaklarının aynı ilçe sınırlarında buluştuğu bir yapı gösterir. Silivri Belediyesi de ilçenin İstanbul merkezinin yaklaşık 67 kilometre batısında bulunduğunu ve geniş tarım arazilerine sahip olduğunu belirtmektedir.

Bu nedenle Silivri hurdacı aramasının arkasında yalnızca evlerden çıkan birkaç metal eşya bulunmaz. Bir tarafta üretim veya depolama amaçlı tesislerden çıkan demir, kablo ve paslanmaz hurdaları; diğer tarafta tarımsal işletmelerde yenilenen makine, pompa ve metal konstrüksiyonlar; sahil kesiminde ise bina tadilatlarından çıkan alüminyum, bakır, sarı ve demir hurdaları söz konusu olabilir.

Silivri’de hurda alımının verimli biçimde planlanabilmesi için hurdanın türü kadar hangi kesimden çıktığı da önem taşır.

Silivri tek bir sanayi bölgesi etrafında gelişmiş kompakt bir ilçe değildir. Selimpaşa, Ortaköy ve Kavaklı çevresinde sanayi ve kentsel çalışma alanlarının bulunduğu planlama kararları vardır. İBB'nin Selimpaşa–Ortaköy–Kavaklı planlama çalışmalarında TEM Otoyolu çevresindeki yaklaşık 5.000 hektarlık geniş bir alan ele alınırken geçmiş planlarda belirli kesimlerin sanayi alanı olarak değerlendirildiği açıkça görülmektedir.

Silivri Belediyesi imar kayıtlarında da Ortaköy Sanayi Alanı, Alipaşa Mahallesi güneyi, TEM bağlantı yolu çevresi, Çanta, Değirmenköy ve Selimpaşa'daki çalışma alanları birlikte anılmaktadır.

Bu yapı metal hurda açısından önemlidir. Çünkü üretim, imalat, bakım, depolama ve ticari çalışma alanlarının bulunduğu bölgelerde hurda yalnızca bina sökümlerinden ortaya çıkmaz. İşletmelerin makine yenilemesi, elektrik tesisatı revizyonları, raf ve konstrüksiyon değişimleri, üretim ekipmanlarının kullanım dışı kalması ve tesis içi düzenlemeler de düzenli veya dönemsel metal hurda oluşturabilir.

Bu nedenle Silivri’de özellikle Ortaköy, Kavaklı, Selimpaşa ve Alipaşa çevresindeki ticari ve sanayi nitelikli alanlar, hurda demirden bakıra, kablodan alüminyuma kadar daha çeşitli malzemelerin ortaya çıkabileceği kesimler arasındadır.

Hurda kablo ve bakır, Silivri’nin ekonomik yapısıyla en fazla ilişkilendirilebilecek değerli metal gruplarındandır. Bunun temel nedeni ilçede sanayi, ticari çalışma alanları, geniş yerleşimler ve tarımsal üretimin yan yana bulunmasıdır.

Sanayi ve işletme tesislerinde elektrik panolarının değiştirilmesi, makine hatlarının yenilenmesi, enerji bağlantılarının sökülmesi veya tesislerin yeniden düzenlenmesi sırasında farklı kesitlerde bakır ve alüminyum iletkenli kablolar ortaya çıkabilir. Özellikle motorlar, elektrik panoları, enerji besleme hatları ve çeşitli üretim makinelerinde kullanılan bakır içerikli parçalar da ayrı değerlendirilmesi gereken hurdalardır.

Silivri’de bakır hurdasının diğer önemli potansiyel kaynağı bina tesisatlarıdır. İlçenin merkez ve sahil kesimlerinde eski yapıların yenilenmesi, iş yerlerinin tadilatı, villa ve müstakil konutların bakım görmesi gibi işlemlerde elektrik kabloları, bakır borular ve çeşitli tesisat parçaları kullanım dışı kalabilir.

Hurda kablonun değerinin yalnızca toplam ağırlığına bakılarak değerlendirilmemesi gerekir. Kablonun bakır veya alüminyum iletkenli olması, damar kalınlığı, izolasyon oranı ve kablonun türü fiyatlandırmayı doğrudan etkiler. Bu nedenle Silivri’de bir işletme veya şantiyeden toplu miktarda kablo çıktığında kabloların diğer metal hurdalardan ayrı tutulması daha sağlıklı bir sınıflandırma sağlar.

Silivri’nin doğuya doğru uzanan Selimpaşa, Ortaköy ve Kavaklı kesimi hurdacılık açısından ilçenin dikkat çeken bölgelerindendir. Bölge yalnızca konut dokusundan oluşmaz; D-100 ve TEM çevresindeki çalışma ve sanayi fonksiyonları metal hurdanın karakterini de değiştirir.

Selimpaşa’da D-100 çevresinde konut dışı çalışma alanlarına ilişkin planlarda depolama, üretimle ilişkili tesisler, teknik altyapı, enerji nakil hatları ve trafo alanları gibi kullanımlar bulunmaktadır.

Bu tür alanlarda:

Hurda Demir: Makine şaseleri, çelik konstrüksiyonlar, raf sistemleri, profil, boru ve çeşitli üretim ekipmanlarından çıkabilir.

Hurda Kablo: Elektrik tesisatı, makine bağlantıları, pano değişiklikleri ve tesis yenilemelerinden oluşabilir.

Bakır: Kablo, motor, elektrik ekipmanı ve çeşitli tesisat uygulamalarından çıkabilir.

Alüminyum: Profil, doğrama, levha, çeşitli makine parçaları ve hafif konstrüksiyonlarda görülebilir.

Krom ve Paslanmaz: Gıda, üretim veya işletme ekipmanlarında kullanılan paslanmaz parçalar, tezgâhlar, borular ve tank benzeri ekipmanlardan ortaya çıkabilir.

Sarı Hurda: Pirinç vana, bağlantı elemanı, musluk, rekor ve çeşitli tesisat parçalarında görülebilir.

Burada önemli nokta, hurdanın tek bir “karışık metal” grubunda değerlendirilmemesidir. Özellikle bakır, kablo, sarı ve paslanmazın demirden ayrılması hurdanın gerçek niteliğinin belirlenmesini kolaylaştırır.

Alipaşa, Mimarsinan ve Silivri merkezine yakın gelişmiş yerleşim alanlarında hurdacılığın kaynağı sanayi tesisleri kadar ticari yapılar ve yapı yenilemeleri olabilir. İBB'nin Alipaşa ve Mimarsinan için yürüttüğü planlama çalışmalarında mevcut sanayi alanlarıyla plan kararları arasındaki uyumsuzlukların ayrıca ele alınması, bu kesimde sanayi ve kent dokusunun iç içe geçmiş yapısını göstermektedir.

Dükkan, depo, atölye, apartman, müstakil yapı ve ticari binalarda yapılan yenilemeler sırasında demir kapılar, korkuluklar, çatı metalleri, alüminyum doğramalar, tesisat boruları, elektrik kabloları ve bakır parçalar ortaya çıkabilir.

Özellikle komple iş yeri tadilatlarında elektrik ve mekanik tesisat hurdaları, toplam hurdanın ağırlığı düşük görünse bile metal değeri açısından demir hurdadan çok farklı olabilir. Bu nedenle söküm sonrasında bakır, kablo, sarı ve alüminyumun ayrı toplanması önemlidir.

Silivri’nin Marmara kıyısındaki yerleşim karakteri ilçeyi sanayi bölgelerinden ayıran başka bir unsurdur. İBB plan raporlarında Silivri–Selimpaşa hattındaki bazı kıyı yerleşimlerinde ikinci konut kullanımının geçmişten beri önemli olduğu belirtilmektedir.

Bu nedenle Selimpaşa, Silivri merkezinin sahil kesimleri ve Gümüşyaka gibi bölgelerde metal hurda oluşumunun önemli bölümü büyük fabrika sökümlerinden ziyade konut ve site yenilemeleriyle ilişkilendirilebilir.

Eski balkon korkuluklarının değiştirilmesi, bahçe kapılarının sökülmesi, demir çitlerin yenilenmesi, alüminyum doğramaların değiştirilmesi, çatı tadilatları, klima ve tesisat yenilemeleri bu kesimlerde demir ve alüminyum ağırlıklı hurda oluşturabilir. Elektrik tesisatının yenilendiği yapılarda hurda kablo; sıhhi tesisat ve eski ekipman sökümlerinde ise bakır ve sarı hurdalar ortaya çıkabilir.

Sahil yerleşimlerinde bu tür hurdalar çoğu zaman tek seferde sanayi tesislerindeki kadar yüksek miktarda çıkmasa da villa, site veya toplu bina yenilemelerinde önemli miktarlara ulaşabilir.

Silivri’yi İstanbul’un birçok ilçesinden ayıran en önemli özelliklerden biri güçlü tarımsal üretim yapısıdır. Belediyenin Tarımsal Üretim ve Araştırma Merkezi’nde buğday, arpa, ayçiçeği ve silajlık mısır gibi tarla bitkileri yetiştirilmekte; aynı zamanda sera ve örtü altı üretim çalışmaları yürütülmektedir. Gazitepe’de de aktif sera üretimine ilişkin çalışmalar bulunmaktadır.

Tarımsal faaliyet metal hurda açısından sanayiden farklı bir kaynak oluşturur. Kırsal kesimde kullanım ömrünü tamamlayan veya onarımdan çıkan:

metalik hurda niteliği taşıyabilir.

Özellikle elektrik motorlarında bulunan bakır sargılar ve tarımsal pompaları besleyen enerji kabloları, kırsal alanda çıkan hurdaların yalnızca ağır demirden oluşmadığını gösterir.

Çanta, Değirmenköy ve ilçenin kuzeydeki kırsal mahalleleri bu nedenle Silivri hurdacılığında merkezden farklı değerlendirilmelidir. Buradaki hurda hareketi daha geniş alana dağılır ve işletme ya da çiftlik bazlı olabilir.

Silivri’de miktar açısından öne çıkma potansiyeli en yüksek metallerden biri demirdir. Bunun nedeni demirin ilçenin hemen her ekonomik kesiminde kullanılmasıdır.

Sanayi alanlarında makine, raf, konstrüksiyon ve üretim ekipmanından; tarım alanlarında makine ve yapı elemanlarından; konut bölgelerinde ise kapı, korkuluk, çatı konstrüksiyonu, profil ve çeşitli bina ekipmanlarından hurda demir çıkabilir.

Şantiye ve bina yenilemelerinde profil, lama, boru, sac ve çeşitli çelik parçalar da demir hurdası grubunda değerlendirilir. Büyük parçaların sahada ayrıştırılması ve yüklemeye uygun hale getirilmesi özellikle Silivri gibi mesafelerin uzun olduğu bir ilçede taşıma verimliliği açısından önem kazanır.

Silivri’de ortaya çıkan metal hurdaların tamamını demirle birlikte toplamak ekonomik açıdan doğru değildir.

Alüminyum özellikle doğrama, profil, cephe elemanları, çeşitli makine parçaları ve hafif konstrüksiyonlarda görülür. Sahil yerleşimlerindeki bina yenilemeleri bu açıdan önemli olabilir.

Sarı hurda olarak bilinen pirinç ise vana, musluk, rekor, bağlantı elemanı ve çeşitli mekanik tesisat parçalarında karşımıza çıkar. Küçük hacimli olmasına rağmen demirden ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Krom veya paslanmaz hurdalar ise özellikle ticari mutfak ekipmanları, üretim tesisleri, tanklar, borular, tezgâhlar ve çeşitli endüstriyel ekipmanlardan çıkabilir. Paslanmazın kalite ve alaşım yapısı değişebildiğinden sıradan demir hurdasıyla karıştırılmaması önemlidir.

Silivri’nin yaklaşık 860 km²’lik geniş coğrafyası, hurdacılık operasyonunu doğrudan etkiler. İlçe merkezi ile Selimpaşa, Kavaklı, Ortaköy, Çanta, Değirmenköy, Gümüşyaka ve daha kuzeydeki kırsal yerleşimler arasında önemli mesafeler bulunmaktadır.

Aynı zamanda D-100 ve TEM Otoyolu ilçenin ticari ve sanayi alanlarının erişilebilirliğinde temel ulaşım akslarıdır. İstanbul’un üst ölçekli ulaşım planlarında da TEM otoyol-ekspres yol, D-100 ise birinci derece karayolu olarak tanımlanmaktadır.

Bu nedenle Silivri’de hurda alımında yalnızca kilogram veya ton miktarı değil; hurdanın bulunduğu mahalle, araç girişinin mümkün olup olmadığı, malzemenin yüklemeye hazır bulunup bulunmadığı ve metal türlerinin önceden ayrıştırılması da önem taşır.

Bir sanayi tesisinden çıkan birkaç farklı metal türü ile kırsal bir işletmedeki ağır makine hurdasının veya sahildeki bir site tadilatından çıkan alüminyum ve demirin lojistik ihtiyacı aynı değildir.

Silivri’de işletme, fabrika, depo, şantiye, çiftlik veya yapı yenilemesinden metal hurda çıkıyorsa ilk yapılması gereken tüm malzemeyi tek yığın haline getirmek yerine türlerine göre ayırmaktır.

Özellikle hurda kablonun demirle, bakırın sarıyla, paslanmazın sıradan çelikle veya alüminyumun diğer metallerle karıştırılması sağlıklı fiyatlandırmayı zorlaştırır.

Sanayi ve ticari işletmelerde ise hurda çıkışının tek seferlik olmadığı durumlarda düzenli bir metal ayrıştırma alanı oluşturulması daha doğru sonuç verir. Makine yenilemesi, depo düzenlemesi veya elektrik revizyonu sırasında çıkan değerli metaller böylece ağır demirin arasında kaybolmaz.

Silivri hurdacılığını farklılaştıran temel unsur, ilçenin aynı anda İstanbul’un sanayi gelişim alanlarından biri, önemli bir tarımsal üretim bölgesi, geniş bir kırsal coğrafya ve Marmara kıyısında yoğun yerleşim alanlarına sahip olmasıdır.

Selimpaşa–Ortaköy–Kavaklı çevresinde sanayi ve ticari çalışma alanlarından çıkan kablo, demir, bakır ve paslanmazlar; Alipaşa ve merkez çevresindeki işletme ve yapı yenilemeleri; Gümüşyaka ve sahil kesimlerinde konut tadilatlarından çıkan alüminyum, demir ve tesisat metalleri; Çanta, Değirmenköy ve kırsal alanlarda tarımsal ekipmanlardan oluşabilecek metal hurdalar aynı ilçede farklı hurdacılık ihtiyaçları meydana getirir.

Bu nedenle Silivri hurda kablo alımı, Silivri bakır hurdası, demir, sarı, krom ve alüminyum alımlarında en doğru yaklaşım, malzemeyi yalnızca ağırlığına göre değil; metal türüne, çıkış kaynağına, miktarına ve bulunduğu lokasyona göre değerlendirmektir.

Silivri’nin geniş ve çok merkezli yapısında hurdacılık açısından asıl belirleyici olan da budur: her bölgenin aynı hurdayı üretmediğini bilmek ve sanayi alanından kırsal işletmeye, sahil yerleşiminden şantiyeye kadar her kaynağı kendi metal profiline göre değerlendirmek.