Söğütlüçeşme Hurdacı

Söğütlüçeşme, Kadıköy’de hurdacılık açısından klasik bir sanayi bölgesi profiline sahip değildir. Bölgenin metal hurda potansiyelini belirleyen asıl unsurlar; büyük ölçekli toplu ulaşım altyapısı, istasyon çevresinde gelişen ticari faaliyetler, Zühtüpaşa ve Hasanpaşa’daki konut-işyeri dokusu, bina yenilemeleri ve hemen doğusundaki Fikirtepe dönüşüm alanıdır.

Söğütlüçeşme Tren İstasyonu resmî olarak Zühtüpaşa Mahallesi’nde bulunur. İstasyon Marmaray sisteminin parçası olmasının yanında Yüksek Hızlı Tren seferlerinde de kullanılmaktadır. Söğütlüçeşme aynı zamanda İstanbul metrobüs sisteminin Anadolu Yakası’ndaki temel başlangıç ve bitiş noktalarından biridir; İETT verilerine göre burada Marmaray ile metrobüs arasında doğrudan aktarma olanağı bulunmaktadır.

Bu ulaşım yoğunluğu Söğütlüçeşme hurdacı hizmetlerinin karakterini de değiştirir. Bölgede yalnızca apartmanlardan çıkan birkaç parça metal değil; elektrik tesisatlarından ticari mutfaklara, mağaza dekorasyonlarından iklimlendirme sistemlerine kadar çok farklı kaynaklardan hurda kablo, bakır, demir, sarı, krom/paslanmaz ve alüminyum ortaya çıkabilir.

Söğütlüçeşme’nin çevresindeki yapılaşmayı yalnızca konut bölgesi olarak değerlendirmek yanıltıcı olur. Burası gün boyunca çok büyük bir yolcu hareketinin oluştuğu, raylı sistem ve karayolu toplu taşımasının üst üste geldiği bir ulaşım merkezidir.

Metrobüs hattının Söğütlüçeşme’ye kadar ulaşması, Marmaray istasyonu ve YHT bağlantısının aynı bölgede bulunması; elektrik, haberleşme, aydınlatma, güvenlik, yönlendirme, iklimlendirme ve mekanik tesisat altyapısının da kapsamlı olduğu anlamına gelir. İETT, Söğütlüçeşme’yi 52 kilometrelik metrobüs sisteminin ana uç noktalarından biri olarak tanımlarken TCDD Taşımacılık güncel İstanbul-Ankara YHT tarifelerinde Söğütlüçeşme’yi İstanbul durakları arasında göstermektedir.

Bu tür altyapılarda gerçekleştirilen yetkili bakım, yenileme ve söküm çalışmalarında ortaya çıkabilecek metal grupları arasında elektrik kabloları, bakır iletkenler, galvaniz ve demir konstrüksiyon parçaları, alüminyum profiller, paslanmaz parçalar ve çeşitli metal bağlantı elemanları bulunabilir. Buradaki önemli ayrım, ulaşım altyapısına ait malzemelerin ancak ilgili kurum veya yetkili yükleniciler tarafından kullanım dışı bırakılması ve tasfiye edilmesi sonrasında hurda niteliği kazanmasıdır.

Dolayısıyla Söğütlüçeşme hurda kablo potansiyelini değerlendirirken yalnızca apartman elektrik tesisatlarına değil, bölgenin yoğun elektrik ve haberleşme altyapısına da bakmak gerekir.

Söğütlüçeşme’de son yıllardaki en dikkat çekici değişimlerden biri Marmaray ve YHT viyadüğünün altındaki alanın QNB Terminal Kadıköy olarak yeniden işlevlendirilmesidir. Terminal yönetimi, daha önce kullanılmayan viyadük altı bölümün yeme-içme, kültür, sanat, spor ve etkinlik kullanımlarını barındıran yeni bir sosyal-ticari alana dönüştürüldüğünü belirtiyor.

Bu gelişme hurdacılık açısından önemlidir çünkü bölgedeki metal hurda kaynağını yalnızca eski konutlardan çıkan malzemelerle sınırlı olmaktan çıkarır. Restoranlar, kafeler ve benzeri ticari işletmelerde zaman içinde yapılan tadilat veya ekipman değişiklikleri farklı metal grupları oluşturabilir.

Özellikle:

Bakır, klima ve soğutma tesisatlarındaki borulardan, elektrik tesisatından ve çeşitli enerji bağlantılarından çıkabilir.

Hurda Kablo, işletme dekorasyonunun değiştirilmesi, elektrik panolarının yenilenmesi, aydınlatma ve cihaz hatlarının sökülmesi sırasında ortaya çıkabilir.

Krom Ve Paslanmaz, endüstriyel mutfak tezgâhları, davlumbazlar, raflar, servis ekipmanları ve çeşitli mutfak konstrüksiyonlarında yoğunlaşabilir.

Alüminyum, doğrama, vitrin, cephe ve dekorasyon profilleri ile bazı mekanik sistem parçalarından çıkabilir.

Sarı Hurda, tesisattaki vana, musluk, bağlantı elemanı ve pirinç esaslı armatürlerden oluşabilir.

Demir, raf sistemleri, taşıyıcı parçalar, kapılar, korkuluklar ve sökülen çeşitli konstrüksiyonlarda görülebilir.

Bu nedenle Söğütlüçeşme’de krom hurda ve bakır hurda açısından yeme-içme sektörünün ağırlığı, salt konut karakterli Kadıköy mahallelerine kıyasla ayrıca dikkate alınması gereken bir unsurdur.

Söğütlüçeşme İstasyonu’nun bulunduğu Zühtüpaşa, Kadıköy Belediyesi verilerinde konut ile işyerinin birlikte bulunduğu bir mahalle olarak görülmektedir. Belediyenin mahalle profili 4.697 konut ve 1.088 işyeri kaydı gösterirken, mahalledeki spor tesisleri nedeniyle etkinlik günlerinde bölge hareketliliğinin belirgin biçimde arttığı da belirtilmektedir.

Yerleşik bina stokunda gerçekleştirilen daire tadilatları, komple elektrik yenilemeleri, mutfak ve banyo dönüşümleri veya merkezi sistem değişiklikleri özellikle küçük ve orta ölçekli metal hurda çıkışının temel kaynaklarıdır.

Eski bir dairenin kapsamlı tadilatında sökülen elektrik hatlarından hurda kablo ve bakır iletken; su ve doğalgaz tesisatı yenilemelerinden bakır, pirinç bağlantılar ve vana grupları; pencere değişimlerinden alüminyum profil; kapı, korkuluk ve eski radyatörlerden ise çeşitli demir hurdalar çıkabilir.

Söğütlüçeşme bakır hurdası açısından özellikle klima sistemleri de önem taşır. Konut ve işyerlerinde eski split klima sistemlerinin değiştirilmesi sırasında bakır borular, enerji kabloları ve alüminyum içeren ünite parçaları ayrıştırılabilir. Bakır borunun başka metallerden ve izolasyon malzemesinden ayrılması, hurdanın doğru sınıflandırılması bakımından önemlidir.

Söğütlüçeşme’nin yerel yapısı Zühtüpaşa sınırlarıyla bitmez. İstasyonun kuzey ve kuzeydoğusundaki Hasanpaşa; Kurbağalıdere Caddesi, Kadıköy Belediyesi çevresi ve Fikirtepe yönündeki geçiş nedeniyle Söğütlüçeşme ile ekonomik olarak iç içe çalışan bölgelerden biridir.

Kadıköy Belediyesi’nin mahalle verilerinde Hasanpaşa için 7.491 konut ve 2.470 işyeri gösterilmektedir. Belediye ayrıca metrobüse yakınlık nedeniyle mahallenin ulaşım avantajına sahip olduğunu ve gün içi nüfusunun görece yüksek olduğunu belirtmektedir.

İşyeri sayısının konut bölgelerine kıyasla belirgin olması metal hurda kaynaklarını da çeşitlendirir. Ofisler, mağazalar, küçük ticari işletmeler, servis alanları ve çeşitli işyerlerinde yapılan kiracı değişiklikleri veya iç mekân yenilemeleri sırasında kablo, alüminyum profil, metal raf, demir konstrüksiyon, pirinç tesisat parçaları ve klima bakırı ortaya çıkabilir.

Bu nedenle “Söğütlüçeşme hurdacı” araması pratikte yalnızca istasyonun birkaç yüz metrelik çevresinden gelen talepleri değil, Hasanpaşa ile birleşen ticari dokudan kaynaklanan metal hurdaları da kapsayabilecek bir yerel ihtiyaca karşılık gelir.

Söğütlüçeşme’nin hemen doğusunda İstanbul’un en kapsamlı kentsel dönüşüm bölgelerinden biri olan Fikirtepe bulunur. Fikirtepe dönüşüm alanı yalnızca Fikirtepe Mahallesi’ni değil; Dumlupınar, Eğitim ve Merdivenköy’ün bazı bölümlerini de kapsayan geniş bir yapılaşma sürecidir. Kadıköy Belediyesi kayıtları bu bölgeyi yaklaşık 1,31 milyon metrekarelik dönüşüm alanı olarak göstermektedir.

Dönüşüm faaliyetinin yakın dönemde de tamamen sona ermediği resmî kayıtlardan görülebiliyor. İstanbul Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün yayımladığı kararlarda Fikirtepe, Dumlupınar, Eğitim ve Merdivenköy’ün bir bölümünü kapsayan imar yolları ve genel altyapı inşaat çalışmalarının sürdürülmesine ilişkin hükümler bulunuyor.

Söğütlüçeşme bu dönüşüm sahasının kendisi değildir; dolayısıyla Fikirtepe şantiyelerinde oluşan bütün hurdayı Söğütlüçeşme hurdası olarak değerlendirmek doğru olmaz. Ancak iki bölgenin yakınlığı, Söğütlüçeşme-Fikirtepe-Hasanpaşa aksındaki metal hareketliliğini doğrudan etkiler.

Bina sökümleri ve yeni projelerin imalat süreçlerinde kullanılmaz hale gelen demir profiller, inşaat demiri parçaları, elektrik kabloları, bakır tesisat parçaları, alüminyum doğramalar ve çeşitli metal montaj artıkları önemli hurda gruplarıdır. Yeni yüksek katlı yapılarda elektrik ve mekanik tesisat yoğunluğu arttığından, ilerleyen yıllardaki bakım ve yenilemeler de özellikle kablo ve metal tesisat hurdası açısından farklı bir kaynak oluşturacaktır.

Söğütlüçeşme’nin yapısı incelendiğinde kablo hurdasının bölge için tesadüfi bir ürün olmadığı görülür.

Bir tarafta Marmaray, YHT ve metrobüs gibi elektrik, haberleşme ve kontrol sistemleri yoğun ulaşım altyapısı; diğer tarafta Terminal Kadıköy ve Hasanpaşa’nın ticari işletmeleri; çevrede ise apartmanlar ve dönüşen yapı stoku bulunmaktadır. Bu kullanım biçimlerinin tamamı farklı çap ve özelliklerde elektrik kablosu kullanır.

Bölgede karşılaşılabilecek kablolar tek tip değildir. İç tesisat kabloları, enerji besleme kabloları, cihaz bağlantıları, tesisat yenilemelerinden kalan kısa parçalar veya kalın iletkenli enerji kabloları birbirinden farklı metal oranına sahiptir. Kablonun bakır veya alüminyum iletkenli olması da ayrımı doğrudan etkiler.

Bu nedenle Söğütlüçeşme hurda kablo alımında yalnızca toplam ağırlığa bakılması yerine kablonun iletken türü, kesiti, izolasyon oranı ve karışık olup olmadığı dikkate alınmalıdır. Özellikle tadilat ve elektrik yenilemelerinden çıkan kabloların diğer metal hurdalardan ayrı tutulması, malzemenin daha doğru sınıflandırılmasını sağlar.

Söğütlüçeşme’de bakır hurdayı iki ana grupta değerlendirmek mümkündür: elektrik kaynaklı bakır ve mekanik tesisat kaynaklı bakır.

Elektrik tesisatlarının yenilenmesi sırasında çıkan iletkenler birinci grubu oluştururken; klima boruları, bazı su tesisatı hatları ve ticari soğutma sistemlerinde kullanılan bakır parçalar ikinci gruptadır.

Terminal çevresindeki restoran ve ticari işletmeler düşünüldüğünde soğutma ve iklimlendirme sistemleri ayrıca önem kazanır. Ticari mutfak ve gıda işletmeleri konutlara göre daha kapsamlı soğutma, havalandırma ve elektrik altyapısına ihtiyaç duyabilir. Bu sistemlerin değişmesi durumunda bakır boru, kablo, paslanmaz ekipman ve alüminyum parçalar aynı söküm içerisinde birlikte çıkabilir.

Hurdanın kaynağında ayrılması bu nedenle Söğütlüçeşme’de özellikle önemlidir. Bakır borunun demir aparatlarla, pirinç vanalarla veya diğer tesisat parçalarıyla karışık bırakılması yerine metal türlerine göre ayrılması daha sağlıklı bir değerlendirme sağlar.

Söğütlüçeşme metal hurda profilinde demir ve bakır kadar görünür olmayan ancak belirli işyerlerinde yoğunlaşabilen üç grup daha vardır: paslanmaz/krom, sarı ve alüminyum.

Krom olarak adlandırılan paslanmaz hurdalar özellikle restoran mutfaklarında dikkat çeker. Tezgâhlar, evyeler, davlumbazlar, raflar, dolaplar ve bazı servis ekipmanlarının yenilenmesi sonucunda önemli miktarda paslanmaz metal ortaya çıkabilir.

Sarı hurda daha çok tesisat bağlantılarında görülür. Pirinç vana, musluk gövdesi, bağlantı elemanları ve çeşitli armatürler küçük hacimli olmalarına rağmen ayrı değerlendirilmesi gereken metallerdir.

Alüminyum ise vitrin ve doğrama sistemleri, işletme dekorasyonları, tabela konstrüksiyonları, havalandırma ekipmanı parçaları ve bina yenilemeleriyle ilişkilidir. Söğütlüçeşme’de ticari alanlarla konutların iç içe bulunması nedeniyle alüminyum hurdası tek bir kaynaktan değil, farklı ölçeklerdeki tadilatlardan çıkabilir.

Söğütlüçeşme’de ağır demir hurdasının kaynağını fabrika üretim artıkları gibi düşünmek doğru değildir. Bölgenin yapısı buna uygun değildir.

Demir hurdasının daha olası kaynakları; bina tadilatlarında sökülen korkuluk ve kapılar, çelik profiller, mağaza rafları, metal depolama sistemleri, işletme içi konstrüksiyonlar, eski radyatörler ve şantiyelerden çıkan kullanılmayacak demir parçalarıdır.

Yakın Fikirtepe dönüşüm bölgesinde ise yapı ölçeği büyüdüğü için demir miktarı doğal olarak artabilir. Ancak Söğütlüçeşme merkezindeki tipik hurda alımında demirin ticari ve konut yenilemelerinden diğer metallerle birlikte çıkması daha karakteristik bir durumdur.

Söğütlüçeşme’nin hurdacılık açısından en önemli yerel özelliklerinden biri yalnızca ne tür hurda çıktığı değil, bu hurdaların nasıl alınabileceğidir.

İstasyon, metrobüs terminali, Fahrettin Kerim Gökay Caddesi ve Kurbağalıdere yönündeki hareketlilik nedeniyle bölgenin önemli bölümü gün içerisinde yoğun yaya ve araç trafiğine sahiptir. Zühtüpaşa Mahallesi için belediye verileri spor etkinliklerinin gerçekleştiği günlerde ayrıca yoğun bir ziyaretçi hareketliliğine işaret etmektedir.

Bu nedenle apartmandan birkaç yüz kilogramlık metal alınmasıyla ticari işletmeden daha büyük bir söküm malzemesinin alınması aynı şekilde planlanamaz. Hurdanın bina içinde bulunduğu kat, yükleme noktasına uzaklığı, araç yanaşabilecek alan, malzemenin parça boyu ve toplam miktar önceden değerlendirilmelidir.

Özellikle uzun demir parçaları, büyük paslanmaz mutfak ekipmanları veya toplu tadilattan kalan metallerde yükleme organizasyonu; küçük torbalanmış kablo ve bakır hurdasına göre çok daha önemlidir.

Bölgenin karakteri gereği tek bir sökümden birden fazla metal türünün birlikte çıkması oldukça olasıdır. Bir restoran tadilatında paslanmaz, bakır, kablo, pirinç ve demir; bir apartman yenilemesinde ise kablo, bakır boru, alüminyum doğrama ve demir aynı anda bulunabilir.

Bu malzemelerin tamamen karışık halde bırakılması yerine mümkün olduğunca sınıflandırılması gerekir. Özellikle:

Bakır İle Pirinç birbirinden ayrılmalıdır.

Bakır Kablolar İle Alüminyum Kablolar aynı grup olarak değerlendirilmemelidir.

Paslanmaz Malzemeler normal demir hurdasının içine karıştırılmamalıdır.

Alüminyum Profiller üzerlerindeki yoğun demir bağlantılardan mümkün olduğunca ayrılmalıdır.

Elektrik Kabloları diğer tadilat metallerinden ayrı tutulmalıdır.

Bu ayrım hem Söğütlüçeşme’deki küçük daire tadilatlarında hem de Terminal-Kurbağalıdere-Hasanpaşa çevresindeki ticari yenilemelerde daha sağlıklı bir hurda alım süreci oluşturur.

Söğütlüçeşme’yi farklılaştıran unsur büyük fabrikalar veya klasik sanayi siteleri değildir. Bölgenin metal hurda hareketliliği, İstanbul’un önemli ulaşım sistemlerinden birkaçının aynı noktada birleşmesiyle çevresinde oluşan yoğun kent ekonomisinden kaynaklanır.

Marmaray ve YHT viyadüğü, metrobüs terminali, yeni ticari kullanıma açılan Terminal Kadıköy, Zühtüpaşa’daki konut ve işyerleri, Hasanpaşa’nın yoğun ticari dokusu ve Fikirtepe’de devam eden dönüşüm; birbirinden farklı metal kaynaklarını kısa bir coğrafi mesafe içerisinde bir araya getirir.

Bu nedenle Söğütlüçeşme hurdacı hizmetlerinde en anlamlı metal grupları arasında hurda kablo ve bakır başta olmak üzere demir, alüminyum, sarı ve krom/paslanmaz yer alır. Hangi hurdanın daha yoğun çıkacağı ise kaynağa göre değişir: apartman ve ofis tadilatlarında kablo ile tesisat metalleri; restoran ve ticari işletmelerde paslanmaz, bakır ve alüminyum; yapı yenilemelerinde ise demir ve diğer söküm metalleri daha belirgin hale gelir.

Söğütlüçeşme’nin hurdacılık açısından gerçek potansiyeli de tam olarak bu karma yapıdan doğar: sanayi üretim hurdasından ziyade ulaşım altyapısı, yoğun ticari kullanım, sürekli bina yenilemesi ve yakın çevredeki büyük ölçekli kentsel dönüşümün oluşturduğu metal sirkülasyonu.