Sülüntepe Hurdacı

Sülüntepe’de metal hurda oluşumunu yalnızca mahalle içindeki işletmelere bakarak değerlendirmek yeterli değildir. Pendik’in Kurtköy çevresindeki yerleşim kuşağında bulunan Sülüntepe; yoğun konut dokusu, geçmişten gelen imar ve yapı yenileme süreci, ana caddelerdeki ticari hareketlilik ve Şeyhli–Kurtköy yönündeki sanayi alanlarına yakınlığıyla karma bir hurda profiline sahiptir. Bu nedenle Sülüntepe hurdacı ihtiyacında öne çıkan malzemeler büyük bir üretim tesisinden çıkan tek tip sanayi hurdasından ziyade; bina yenilemelerinden, elektrik tesisatlarından, dükkan tadilatlarından, mekanik sistemlerden, metal doğramalardan ve çevredeki ticari faaliyetlerden çıkan farklı metal gruplarıdır.

Mahallenin hurdacılık açısından en dikkat çekici yönlerinden biri yapılaşma geçmişidir. Pendik Belediyesi belgelerinde Sülüntepe için kentsel dönüşüm çalışmaları ve Sülüntepe 3. Bölge imar uygulaması ayrı başlıklar halinde yer almış; 2010’lu yıllarda çeşitli etaplarda imar ve parselasyon çalışmaları yürütülmüştür. 2018 tarihli belediye yayınında da Sülüntepe 3. Bölge’nin farklı etaplarındaki imar çalışmalarının sürdüğü belirtilmektedir. Bu geçmiş, mahallenin metal hurda yapısında bina sökümleri, tesisat değişimleri ve yeni yapılaşma kaynaklı malzemelerin neden önemli olduğunu açıklayan temel unsurlardan biridir. Her yapının dönüşüm kapsamında olduğu anlamına gelmese de Sülüntepe’nin yerleşim dokusunu sıradan, tamamı yeni bir konut mahallesinden ayırır.

Sülüntepe doğrudan büyük fabrikaların kümelendiği bir sanayi mahallesi değildir. Mahallede günlük metal hurda hareketinin önemli bölümünün apartmanlar, müstakil veya eski yapılar, site tipi konutlar, küçük işletmeler ve bunların yenileme çalışmalarıyla bağlantılı olması daha olasıdır.

Özellikle eski elektrik ve sıhhi tesisatların yenilenmesi, dairelerin kapsamlı tadilata girmesi, çatılar ile korkulukların değiştirilmesi, dükkanların yeniden düzenlenmesi ve binaların tamamen yıkılıp yeniden yapılması farklı metal türlerini aynı noktada ortaya çıkarabilir.

Bu tür çalışmalarda Sülüntepe’de karşılaşılması muhtemel başlıca metal hurdalar şunlardır:

Hurda Kablo: Eski elektrik hatları, kolon tesisatları, sayaç bağlantıları, işyeri elektrik düzenlemeleri ve bina yenilemelerinden çıkan bakır veya alüminyum iletkenli kablolar.

Bakır Hurda: Elektrik tesisatı, topraklama hatları, klima ve soğutma bağlantıları, bazı mekanik tesisatlar ve sökülen bakır borulardan çıkan malzemeler.

Demir Hurda: İnşaat demiri, kapı ve korkuluklar, çatı konstrüksiyonları, metal profiller, eski raf ve taşıyıcı sistemler.

Alüminyum Hurda: Pencere ve cephe doğramaları, dükkan vitrinleri, çeşitli profiller ve hafif metal konstrüksiyonlar.

Sarı Hurda: Tesisatlardan çıkan pirinç vana, musluk, bağlantı elemanları ve çeşitli armatür parçaları.

Krom ve Paslanmaz Hurda: Mutfak ekipmanları, korkuluklar, işyeri ekipmanları ve paslanmaz metal uygulamalarından çıkan parçalar.

Burada önemli olan bütün malzemeyi tek bir “karışık hurda” olarak değerlendirmemektir. Örneğin bir bina tadilatında aynı anda demir profil, alüminyum doğrama, bakır kablo ve pirinç vana çıkabilir. Bu metallerin ekonomik değeri ve değerlendirme yöntemi birbirinden farklıdır.

Sülüntepe’de bakır ve kabloyu öne çıkaran temel unsur sanayi üretiminden çok yapı tesisatıdır. Elektrik sistemleri yenilenen apartmanlar, eski dairelerin kapsamlı tadilatları, ticari mekanların yeni kullanıcılara göre yeniden düzenlenmesi ve yeni binaların yapımı sırasında mevcut tesisatların sökülmesi önemli miktarda kablo ortaya çıkarabilir.

Özellikle eski yapılarda elektrik tesisatının tamamen değiştirilmesi durumunda yalnızca daire içindeki kablolar değil; ortak alan hatları, pano çevresi bağlantıları, sayaç bölümleri ve bina içi kolon tesisatından da metalik malzeme çıkabilir. Aynı durum dükkanların kullanım amacı değiştiğinde de görülür. Aydınlatma, priz, pano, klima ve güç hatlarının yeniden düzenlenmesi kablo hurdasını ticari tadilatların önemli metal gruplarından biri haline getirir.

Sülüntepe’nin ticari yaşamının belirgin olduğu akslardan biri Safa Caddesi’dir. Cadde üzerinde yeme-içme ve günlük hizmet işletmelerinin yanında otomatik kapı ve kepenk sistemleri alanında faaliyet gösteren teknik işletmeler de bulunmaktadır. Bu durum Safa Caddesi çevresindeki yapıların yalnızca konut değil, zemin kat ticaret ve hizmet faaliyetlerini de barındırdığını gösterir.

Bu tür işletmelerde zaman içinde elektrik kablosu, motor bağlantıları, metal kepenk parçaları, alüminyum profiller, demir konstrüksiyonlar ve çeşitli bağlantı metallerinin değiştirilmesi mümkündür. Dolayısıyla Sülüntepe hurda kablo alımı yalnızca konut içi küçük tadilatlarla sınırlı düşünülmemelidir.

Bakırda ise malzemenin niteliği özellikle önem taşır. Soyulmuş bakır, tesisat bakırı, yanmamış kablo, çok damarlı kablo veya alüminyum iletkenli kablo aynı sınıfta değerlendirilmez. Sülüntepe’de bina ve dükkan sökümlerinden çıkan kabloların mümkün olduğunca türlerine göre ayrılması, gerçek metal içeriğinin daha sağlıklı belirlenmesini sağlar.

Sülüntepe’nin yerel hurda yapısını anlamak açısından Mevlana Caddesi de dikkat çeken noktalardan biridir. 2025 yılında yapılan bir şirket açıklamasında Mevlana Caddesi üzerinde 1.350 metrekarelik yeni bir market mağazasının faaliyete geçtiği görülmektedir. Güncel bir konut projesinin adresi de yine Sülüntepe Mahallesi Mevlana Caddesi üzerinde bulunmakta ve projede konutların yanı sıra zemin kat dükkanları yer almaktadır. Bu örnekler, cadde çevresinde konut ve ticaret fonksiyonlarının birlikte geliştiğini gösterir.

Hurdacılık bakımından bu tür gelişmeler iki farklı metal akışı oluşturabilir. Birincisi yeni inşaat ve mağaza hazırlıklarında ortaya çıkan profil, kablo, demir parçası ve tesisat malzemeleridir. İkincisi ise mevcut bir ticari alanın el değiştirmesi veya yenilenmesi sırasında sökülen klima hatları, elektrik tesisatı, raf sistemleri, kepenkler, alüminyum doğramalar ve paslanmaz ekipmanlardır.

Bu nedenle Sülüntepe’de ticari hurdayı yalnızca “esnaf hurdası” şeklinde değerlendirmek yerine, dükkan yenileme ve teknik tesisat hurdası olarak ele almak daha doğru bir yerel okumadır.

Sülüntepe’nin Yunus Emre Caddesi tarafında İstanbul Gedik Üniversitesi’nin Pendik Kampüsü bulunmaktadır. Aynı konum çevresinde Halil Kaya Gedik Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi de yer almakta; okulun eğitim alanlarından biri metal teknolojileridir.

Bu kurumların varlığı Sülüntepe’yi bir sanayi üretim bölgesine dönüştürmez. Ancak mahallenin yalnızca konuttan oluşmadığını; eğitim, teknik altyapı ve kurumsal bina kullanımının da bulunduğunu gösterir. Büyük eğitim yapılarında dönemsel bakım, elektrik altyapısı yenilemesi, mekanik sistem değişiklikleri, metal kapı-korkuluk işleri ve teknik donanım yenilemeleri gibi çalışmalar metal hurda oluşturabilir.

Yunus Emre Caddesi çevresindeki işletme kayıtlarında inşaat sektöründe faaliyet gösteren firmaların da bulunması, bu aksın yapı ve uygulama faaliyetleriyle bağlantısını güçlendiren başka bir göstergedir.

Sülüntepe’nin önemli bir başka özelliği, Pendik’in sanayi ve iş alanlarının bulunduğu Kurtköy–Şeyhli çevresine yakın konumudur. Pendik’in resmi imar kayıtlarında “Şeyhli Kurtköy Sanayi Bölgesi” için ayrı revizyon uygulama imar planlarının bulunması, bu bölgenin sanayi karakterinin planlama belgelerine de yansıdığını gösterir.

Kurtköy üzerine yapılan akademik çalışmalarda metal sanayi, makine sanayi ve elektrik malzemeleri üretimi gibi faaliyetlerin bölgede bulunduğu; Şeyhli’de ise sanayi alanlarının mahallenin güneydoğusunda kümelendiği belirtilmektedir.

Bu ayrım Sülüntepe için önemlidir. Mahallenin kendi içinde doğrudan fabrika kaynaklı yüksek tonajlı üretim hurdasını temel profil olarak göstermek doğru olmaz. Buna karşılık yakın çevredeki sanayi, atölye, makine ve teknik işletme kuşağı nedeniyle Sülüntepe çevresindeki metal hareketliliği yalnızca konut hurdasından ibaret değildir.

Özellikle mahalle sınırına yakın ticari işletmelerde veya Şeyhli–Kurtköy yönüyle çalışan küçük işletmelerde şu tür malzemelerle karşılaşılması mümkündür:

Ancak bu sanayi kuşağının varlığı gerekçe gösterilerek Sülüntepe içinde bulunmayan fabrikalar veya üretim tesisleri varmış gibi değerlendirme yapılmamalıdır. Mahallenin esas karakteri konut ve yerel ticaret; sanayi etkisi ise yakın çevre bağlantısı üzerinden okunmalıdır.

Sülüntepe’de demir hurdanın kaynakları diğer birçok metalden daha çeşitlidir. Eski binalardan çıkan korkuluk, çelik kapı, çatı malzemesi ve profil parçalarının yanında bina yıkımı veya kapsamlı tadilatlarda taşıyıcı olmayan metal elemanlar da önemli miktarlara ulaşabilir.

Sülüntepe’nin imar geçmişinde dönüşüm ve daha düzenli yapılaşma amacı açık biçimde görülmektedir. 2015–2018 dönemindeki belediye belgeleri, farklı bölümlerde imar uygulamalarının sürdüğünü ortaya koymaktadır. Bu nedenle bina yenilemesi Sülüntepe hurdacılığında geçici bir ayrıntı değil, mahallenin gelişim geçmişiyle doğrudan bağlantılı bir faktördür.

Demir hurdada özellikle uzun profil, boru, korkuluk ve konstrüksiyon parçalarının konut içi küçük metallerden ayrı tutulması yükleme ve değerlendirme açısından önem taşır.

Sülüntepe’de demir ve kablonun dışında önemli olabilecek metal gruplarından biri alüminyumdur. Apartman ve işyeri yenilemelerinde eski pencere sistemleri, mağaza vitrinleri, çeşitli kapı profilleri ve cephe elemanları alüminyum hurdası oluşturabilir.

Sarı hurdanın temel kaynağı ise daha çok tesisat değişimleridir. Pirinç vana, batarya, musluk gövdesi ve bağlantı parçalarının söküldüğü banyo, mutfak veya bina tesisatı yenilemeleri bu metal grubunu ortaya çıkarır.

Krom ve paslanmaz çelik ise daha çok ticari mekanlarda, mutfak ekipmanlarında, korkuluklarda ve belirli dekoratif uygulamalarda görülür. Safa, Mevlana ve Yunus Emre caddeleri çevresindeki ticari kullanım düşünüldüğünde paslanmaz ve alüminyum hurdaları yalnızca konut kaynaklı malzemeler olarak değerlendirilmemelidir.

Mahalle içindeki hurda toplama sürecinde metalin yalnızca cinsi değil, bulunduğu yapı ve söküm koşulları da önemlidir. Apartman bodrumunda bulunan demir parçalarıyla cadde seviyesindeki bir dükkandan çıkan metal profil aynı yükleme koşullarına sahip değildir. Benzer şekilde bina içindeki kablo sökümleri ile şantiye sahasında hazır durumda bulunan kabloların operasyonu farklıdır.

Sülüntepe’de Safa Caddesi, Mevlana Caddesi ve Yunus Emre Caddesi gibi yerel hareketliliğin daha belirgin olduğu akslar ile iç yerleşim sokakları arasında araç erişimi ve yükleme kolaylığı açısından farklılıklar oluşabilir. Ayrıca Evliya Çelebi Caddesi çevresinde toplu konut ve yoğun konut kullanımına işaret eden yerleşimler bulunmaktadır.

Bu nedenle özellikle yüksek miktarlı demir, uzun profil veya kapsamlı bina sökümlerinde malzemenin bulunduğu kat, bina önü erişimi ve yükleme alanı; küçük miktarlı bakır ve kabloda ise metalin ayrıştırılmış olup olmadığı daha belirleyici hale gelir.

Sülüntepe’de aynı tadilat veya şantiyeden farklı değerde çok sayıda metal çıkabilir. Demir ile bakırın, alüminyum ile sarının veya kablo ile çıplak bakırın karıştırılması doğru sınıflandırmayı zorlaştırır.

Özellikle şu ayrımlar önemlidir:

Bu ayrıştırma özellikle Sülüntepe’de sık karşılaşılması muhtemel bina ve işyeri yenileme hurdalarında önem kazanır; çünkü tek bir söküm çalışması içerisinde birkaç farklı metal sınıfı bulunabilir.

Sülüntepe hurdacılık açısından değerlendirildiğinde mahallenin temel avantajı büyük fabrika yoğunluğu değil, birbirinden farklı metal kaynaklarının aynı yerleşim alanında kesişmesidir.

Geçmişte yürütülen imar ve dönüşüm uygulamaları bina yenileme potansiyelini; Safa ve Mevlana caddelerindeki ticari kullanım işyeri tadilatlarını; Yunus Emre Caddesi çevresindeki eğitim ve kurumsal yapılar dönemsel teknik yenilemeleri; yakın Şeyhli–Kurtköy sanayi kuşağı ise sanayi ve teknik işletmelerle bağlantılı metal hareketliliğini öne çıkarır.

Bu nedenle Sülüntepe’de özellikle hurda kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve krom hurda değerlendirilirken malzemenin hangi yerel kaynaktan çıktığı dikkate alınmalıdır. Bir apartman elektrik tesisatından çıkan bakır kablo, Safa Caddesi’ndeki bir işyeri tadilatından çıkan alüminyum-kepenk malzemesi veya yapı yenilemesinden çıkan demir konstrüksiyon aynı hurda sürecinin farklı parçalarıdır.

Sülüntepe’yi diğer Pendik mahallelerinden ayıran nokta da tam olarak buradadır: tamamen sanayi bölgesi olmadığı gibi yalnızca yeni konutlardan oluşan bir yerleşim de değildir. Eski ve yeni yapılaşmanın, yerel ticaretin, teknik kurumların ve Kurtköy çevresindeki sanayi hinterlandının kesişmesi mahallenin metal hurda çeşitliliğini belirler.