Sütlüce Hurdacı

Sütlüce’de hurdacılık potansiyelini değerlendirirken bölgeyi klasik bir sanayi mahallesi gibi ele almak doğru olmaz. Beyoğlu’nun Haliç kıyısında bulunan Sütlüce; konut dokusu, ticari işletmeler, büyük etkinlik tesisleri, kültür alanları, konaklama işletmeleri ve Örnektepe yönündeki dönüşüm bölgelerinin bir arada bulunduğu karma bir yapıya sahiptir. Bu nedenle Sütlüce’de metal hurda oluşumu tek bir fabrikadan veya sanayi sitesinden çıkan yüksek tonajlı malzemeden çok; bina yenilemeleri, elektrik ve mekanik tesisat değişimleri, işletme tadilatları, teknik ekipman sökümleri ve dönemsel inşaat çalışmalarından beslenir.

Mahallenin Haliç kıyısındaki en belirgin iki aksı İmrahor Caddesi ve Karaağaç Caddesi çevresidir. Haliç Kongre Merkezi Karaağaç Caddesi üzerinde Sütlüce’de bulunurken; Miniatürk çevresi, İBB Beyoğlu Stadı ve Dijital Deneyim Merkezi İmrahor Caddesi hattında konumlanır. Bu tesisler Sütlüce'nin yalnızca konutlardan oluşmadığını; etkinlik, turizm, teknoloji, spor ve hizmet sektörlerinin de mahallede önemli yer tuttuğunu gösterir.

Bu yapı içerisinde Sütlüce hurdacı ihtiyacını belirleyen başlıca metal grupları hurda kablo ve bakır başta olmak üzere demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz çelik hurdalarıdır. Ancak bunların ortaya çıktığı kaynaklar Sütlüce'nin kendi fiziksel ve ekonomik yapısına göre farklılaşır.

Sütlüce’de bakır hurdasının önemli kaynaklarından biri bina ve işletmelerde gerçekleştirilen elektrik tesisatı yenilemeleridir. Eski konutların elektrik hatlarının değiştirilmesi, iş yerlerinin yeniden düzenlenmesi, ortak alan panolarının yenilenmesi, klima ve mekanik sistem değişiklikleri ile kapsamlı tadilatlarda çeşitli kesitlerde bakır iletkenler ortaya çıkabilir.

İmrahor ve Karaağaç caddeleri çevresindeki büyük ölçekli tesisler ise konutlardan farklı bir teknik altyapıya sahiptir. Haliç Kongre Merkezi gibi etkinlik komplekslerinde elektrik dağıtımı, sahne ve salon altyapıları, iklimlendirme, aydınlatma ve teknik işletme sistemleri geniş bir tesisat ağı gerektirir. Dijital Deneyim Merkezi de 2.000 metrekarelik alanda projeksiyon, sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik ve farklı dijital sistemlerin kullanıldığı teknoloji ağırlıklı bir tesis olarak faaliyet göstermektedir. Bu tür yapılarda yapılacak teknik yenilemeler sırasında güç kabloları, zayıf akım kabloları, bağlantı elemanları ve metal taşıyıcı parçalar ortaya çıkması mümkündür. Burada söz konusu olan sürekli hurda üretimi değil, bakım veya proje yenilemeleri sırasında oluşabilecek dönemsel metal malzemedir.

Sütlüce hurda kablo alımı açısından kablonun tamamını tek sınıf olarak değerlendirmemek önemlidir. Kalın enerji kablosu, tesisat kablosu, ince zayıf akım kablosu, data kablosu veya alüminyum iletkenli kablonun metal içeriği farklıdır. Özellikle büyük tadilatlarda sökülen kabloların türlerine ayrılması, bakır oranı yüksek malzemenin diğer kablolardan ayrıştırılması doğru değerlendirme açısından önem taşır.

Bakır yalnızca kablolardan da çıkmaz. Klima ve soğutma sistemlerinin bakır boruları, tesisat parçaları, bazı elektrik ekipmanlarının bakır bileşenleri ve renovasyon sırasında çıkarılan çeşitli bağlantı elemanları Sütlüce’de karşılaşılabilecek diğer bakır hurda kaynaklarıdır.

İmrahor Caddesi Sütlüce'nin hurdacılık açısından en anlamlı mikro bölgelerinden biridir. Cadde boyunca ve yakın çevresinde spor, kültür, ziyaretçi, konaklama ve hizmet fonksiyonlarının bulunması, burada oluşan metal hurdaların konut ağırlıklı iç sokaklardan farklılaşmasına neden olur.

Miniatürk çevresinde bulunan Dijital Deneyim Merkezi'nin yanı sıra İBB Beyoğlu Stadı da İmrahor Caddesi üzerinde yer almaktadır. Bölgenin ulaşım tariflerinde Miniatürk, Kongre Merkezi ve çevredeki farklı büyük tesislerin aynı koridor üzerinde bulunması da İmrahor aksının Sütlüce ile Hasköy–Örnektepe arasındaki önemli bağlantılardan biri olduğunu gösterir.

Bu tip tesislerde veya çevresindeki ticari yapılarda yapılacak yenilemelerden;

gibi malzemeler çıkabilir.

Özellikle alüminyum, mağaza ve işletme cepheleri, kapı-pencere sistemleri, bölme sistemleri, tabela konstrüksiyonları ve etkinlik alanlarında kullanılan bazı hafif profil sistemlerinden kaynaklanabilir.

Karaağaç Caddesi üzerindeki Haliç Kongre Merkezi, Sütlüce'nin diğer Beyoğlu mahallelerinden ayrılmasını sağlayan en güçlü yerel unsurlardan biridir. Merkez; birbirine bağlı büyük yapıları, toplantı ve etkinlik alanları ve geniş teknik altyapısıyla sıradan bir mahalle işletmesinden çok farklı ölçekte işletilmektedir.

Bu çevredeki hurdacılık hareketinin fabrika üretim artıkları üzerinden değil; teknik bakım, dekorasyon değişikliği, etkinlik kurulumu, elektrik-mekanik sistem yenilemesi ve işletme tadilatları üzerinden değerlendirilmesi daha gerçekçidir.

Etkinlik ve yeme-içme altyapısının bulunduğu büyük yapılarda paslanmaz çelik de ayrıca önem kazanabilir. Ticari mutfak tezgâhları, evyeler, servis ekipmanları, korkuluklar, raf sistemleri ve benzeri parçalar yenilendiğinde krom veya paslanmaz hurda ortaya çıkabilir. Bu malzemelerin normal demir hurdasından ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Sütlüce'nin hurda potansiyelini açıklayan diğer önemli unsur, mahallenin Örnektepe sınırındaki yapı dönüşümüdür. Örnektepe ve Sütlüce'nin belirli yapı adalarını kapsayan alan geçmişte riskli alan kapsamına alınarak dönüşüm sürecine girmiştir. Beyoğlu Belediyesi'nin 2024 faaliyet raporunda Örnektepe–Sütlüce projesindeki TOKİ konutlarında hak sahibi 164 bağımsız bölümün tapu devir işlemlerinin gerçekleştirildiği belirtilmektedir. Bu veri, bölgede uzun süredir devam eden dönüşümün yalnızca plan aşamasında kalmadığını gösterir.

Ayrıca Sütlüce Mahallesi İmrahor Caddesi ve çevresi için 2024 yılında 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği askıya çıkarılmıştır. Bu da İmrahor çevresinin şehircilik ve yapılaşma bakımından hareketli bir alan olduğunu gösteren güncel planlama göstergelerinden biridir.

Yapıların yıkılması, kapsamlı biçimde yenilenmesi veya bağımsız bölümlerin yeniden düzenlenmesi sırasında Sütlüce'de özellikle şu metal hurdalar ortaya çıkabilir:

Burada önemli olan her yenileme projesini yüksek tonajlı hurda kaynağı olarak görmemektir. Küçük bina tadilatlarında birkaç farklı metal türü aynı anda fakat sınırlı miktarda çıkabilirken, komple söküm ve dönüşüm uygulamalarında demir ile tesisat hurdasının hacmi daha yüksek olabilir.

Sütlüce'de organize sanayi bölgesi veya geniş fabrika kümelenmesi bulunmadığından, demir hurdasını sanayi üretim firesi üzerinden tanımlamak bölgenin gerçek yapısıyla örtüşmez.

Mahallede demir ve çelik hurdasının daha gerçekçi kaynakları; eski bina elemanları, depo ve işletme rafları, demir kapılar, korkuluklar, kepenkler, çelik konstrüksiyon parçaları, tesisat taşıyıcıları ve tadilat sırasında sökülen metal elemanlardır.

Sütlüce'nin Hasköy yönündeki devamında küçük sanayi faaliyetleri de bulunmaktadır. Beyoğlu Belediyesi'nin güncel Şişhane–Sütlüce–Örnektepe ring güzergâhında Hasköy Sanayi Sitesi ayrı bir durak olarak yer almaktadır. Bu durum Sütlüce'nin kendisini bir sanayi mahallesi yapmasa da mahallenin Hasköy'deki küçük sanayi dokusuyla yakın mekânsal ilişki içinde olduğunu gösterir.

Sarı hurda olarak bilinen pirinç alaşımlarının Sütlüce'deki temel kaynakları tesisat yenilemeleridir. Eski vanalar, musluk ve batarya parçaları, bağlantı elemanları ve bazı mekanik sistem parçaları söküm sırasında sarı hurda olarak ayrılabilir.

Krom veya daha doğru ifadeyle paslanmaz çelik hurdası ise Sütlüce'nin ticari ve etkinlik ağırlıklı bölümlerinde daha anlamlıdır. Restoran ve mutfak ekipmanları, çalışma tezgâhları, servis üniteleri, korkuluklar, dekoratif metal parçalar ve bazı mekanik ekipmanların yenilenmesi bu grupta malzeme oluşturabilir.

Bu iki grubun demirle karışık şekilde değerlendirilmemesi özellikle önemlidir. Görünüş bakımından benzer metal parçalarının alaşım yapısı ve hurda sınıfı farklı olabilir.

Sütlüce'de hurdanın nerede bulunduğu kadar nasıl alınacağı da önemlidir. Haliç kıyısındaki İmrahor ve Karaağaç caddeleri araç erişimine daha uygun ana aksları oluştururken, iç kesimlere ve Örnektepe yönündeki yamaçlara çıkıldığında daha yoğun ve eğimli yerleşim dokusuyla karşılaşılır.

Bu nedenle birkaç çuval kablo veya tesisat hurdasının alınmasıyla bina sökümünden çıkan demirlerin taşınması aynı operasyon değildir. Hurdanın bulunduğu binanın giriş imkânı, yükleme yapılabilecek alan, malzemenin katlardan indirilmesi gerekip gerekmediği ve araç yanaşma koşulları önceden değerlendirilmelidir.

Haliç kıyısındaki yoğun ziyaretçi hareketi de özellikle büyük tesislerin çevresindeki yüklemelerde zamanlamayı önemli hale getirir. Sütlüce İskelesi güncel Şehir Hatları Haliç seferlerinde kullanılmaya devam etmekte; bölge ayrıca Halıcıoğlu metrobüs bağlantısı ve karayolu toplu taşıma hatlarıyla çevresine bağlanmaktadır.

Sütlüce gibi aynı binadan farklı metal türlerinin çıkabildiği bölgelerde malzemenin baştan ayrılması değer tespitini kolaylaştırır. Bir iş yeri veya bina tadilatından aynı anda demir profil, alüminyum doğrama, bakır kablo, pirinç vana ve paslanmaz parçalar çıkabilir.

Özellikle Sütlüce bakır hurdası ve hurda kablo için kabloları demir, alüminyum ve diğer tesisat parçalarıyla karıştırmamak önemlidir. Benzer şekilde paslanmaz çelik ile sıradan demir veya temiz alüminyum profille üzerinde farklı malzemeler bulunan doğramalar ayrı değerlendirilmelidir.

Büyük miktarlı sökümlerde malzemelerin bina veya şantiye içinde sınıflandırılması, hem yükleme sürecini hem de tartım ve değer tespitini daha kontrollü hale getirir.

Sütlüce'nin metal hurda yapısını tek cümleyle tanımlamak gerekirse, bölge ağır sanayi hurdasından çok yapı, tesisat, işletme ve teknik yenileme hurdasının öne çıktığı bir Haliç mahallesidir.

İmrahor Caddesi çevresindeki teknoloji, spor ve ziyaretçi tesisleri; Karaağaç Caddesi'ndeki Haliç Kongre Merkezi; mahalledeki konut ve ticari yapı stoku ile Örnektepe–Sütlüce dönüşüm alanı birlikte düşünüldüğünde özellikle hurda kablo, bakır, demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz çelik için farklı ölçeklerde kaynaklar oluşabilir.

Bu nedenle Sütlüce hurdacı hizmetinde doğru yaklaşım, mahalleyi sanayi bölgelerinde kullanılan standart kabullerle değerlendirmek değil; hurdanın İmrahor'daki bir işletme tadilatından mı, Karaağaç çevresindeki teknik bir yenilemeden mi, iç kesimlerdeki bir konuttan mı yoksa Örnektepe sınırındaki bir yapı çalışmasından mı çıktığını dikkate almaktır. Metal türünün doğru ayrılması ve bulunduğu noktaya uygun yükleme planının oluşturulması, Sütlüce'deki hurda alım sürecinin temelini oluşturur.