Yavuztürk Hurdacı

Yavuztürk’te hurdacılık faaliyetlerini belirleyen temel unsur büyük fabrikalar veya organize sanayi tesisleri değil; yoğun konut dokusu, mevcut yapıların yenilenmesi, kentsel dönüşüm çalışmaları, bina tesisatlarının değiştirilmesi ve mahalle içindeki küçük ölçekli ticari faaliyetlerdir. Bu nedenle Yavuztürk hurdacı aramalarında karşılaşılan hurdanın niteliği, sanayi bölgelerinde görülen düzenli üretim firesinden oldukça farklıdır. Burada hurda akışı daha çok apartmanlardan, sitelerden, yıkım ve tadilat işlerinden, elektrik ve sıhhi tesisat yenilemelerinden, dükkânlardan ve dönemsel inşaat çalışmalarından oluşur.

Üsküdar Belediyesi’nin 2024 yılı verilerinde Yavuztürk nüfusu 31.227 kişi olarak kayıtlıdır. Bu büyüklük, mahallede önemli bir konut ve bina stokunun bulunduğunu gösteren unsurlardan biridir. Daha önemlisi, belediyenin 2024 Faaliyet Raporu’nda Yavuztürk, 2025 yılı için kentsel dönüşümde öncelikli müdahale alanlarından biri olarak açıkça belirtilmiştir.

Dolayısıyla Yavuztürk’te metal hurda potansiyelini değerlendirirken yalnızca günlük olarak ortaya çıkan küçük miktarlı hurdalara değil, yapı stokunun yenilenmesiyle oluşabilecek daha hacimli demir, bakır, kablo, alüminyum ve sarı hurdasına da bakmak gerekir.

Yavuztürk’ü Üsküdar’ın birçok mahallesinden ayıran güncel konulardan biri dönüşüm çalışmalarının mahalle ölçeğinde somutlaşmış olmasıdır. Üsküdar Belediyesi daha önce Yavuztürk ve Mehmet Akif Ersoy mahallelerini öncelikli müdahale alanları arasında değerlendirmiş; Yavuztürk’te 1027 ada üzerindeki yaklaşık 2.000 metrekarelik bir alan için kentsel dönüşüm çalışması yürütüldüğünü ve iki bloktan oluşan bir proje geliştirildiğini açıklamıştır.

Süreç sonraki yıllarda da devam etmiştir. Nisan 2025’te Barbaros, Mehmet Akif Ersoy, Yavuztürk ve Selami Ali mahallelerindeki dört ayrı parselde toplam 1.068 bağımsız birimi kapsayan projeler için hak sahipleriyle kentsel dönüşüm sözleşmeleri imzalanmıştır. Aynı dönemde Yavuztürk’te Kentsel Dönüşüm Bilgilendirme Ofisi bulunması da mahallenin dönüşüm gündemindeki ağırlığını göstermektedir.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın 2025 faaliyet kayıtlarında ise Yavuztürk’te Rast Kent ve Kayıkent sitelerindeki 305 bağımsız bölüm için hak sahipliği ve taşınmaz değer tespiti çalışmalarının tamamlandığı belirtilmektedir. Temmuz 2026’da Yavuztürk Mahallesi Gazel Sokak’taki riskli olduğu kesinleşen bir yapı için ayrıca yıkım ruhsatı yayımlanmıştır.

Bu veriler Yavuztürk hurdacılık piyasası açısından önemlidir. Çünkü eski bir binanın yenilenmesi yalnızca beton ve moloz anlamına gelmez. Yapı içindeki elektrik hatları, metal su tesisatları, kalorifer sistemleri, korkuluklar, kapılar, çatı ve balkon elemanları, pencere doğramaları ve çeşitli metal bağlantılar söküm sırasında ayrı ekonomik değere sahip metal hurdalara dönüşebilir.

Yavuztürk açısından en dikkat çekici metal gruplarından biri hurda kablo ve bakırdır. Bunun temel nedeni mahallede büyük bir kablo üretim tesisi bulunması değil, konut stokunun ve bina yenilemelerinin oluşturduğu elektrik tesisatı hareketidir.

Eski apartmanların komple yenilenmesinde veya dairelerin kapsamlı tadilatlarında elektrik tesisatının değiştirilmesi gerekebilir. Bu çalışmalar sonucunda farklı kesitlerde enerji kabloları, bina kolon hatlarından çıkan kablolar, sayaç panosu bağlantıları, topraklama iletkenleri ve çeşitli tesisat kabloları ortaya çıkabilir. Eski tip tesisatların sökülmesiyle çıkan bakır iletkenler, Yavuztürk’te yüksek değerli metal hurdalar arasında yer alır.

Bakır yalnızca elektrik kablosundan çıkmaz. Binalardaki bazı eski su ve ısıtma tesisatları, klima ve mekanik sistem bağlantıları, bakır borular ve çeşitli teknik ekipmanlar da bakır hurdasının kaynakları arasındadır. Dolayısıyla mahallede bir bina yenilemesi gerçekleştiğinde hurda kablo ile hurda bakırın birlikte ortaya çıkması olağandır.

Burada fiyatlandırmayı belirleyen önemli nokta malzemenin türüdür. Plastik izolasyonu üzerinde bulunan karışık kablo ile soyulmuş ve temiz bakır aynı şekilde değerlendirilmez. Tek damar enerji kablosu, ince tesisat kablosu ve farklı metal oranlarına sahip karışık kablolar da birbirinden ayrılır. Yavuztürk’te özellikle bina sökümlerinden çıkan kabloların diğer inşaat metalleriyle karıştırılmadan ayrılması, hurdanın doğru sınıflandırılması açısından önemlidir.

Yavuztürk’te hacim açısından öne çıkabilecek metal türlerinden biri demirdir. Mahallenin karakteri nedeniyle bu hurdaların önemli bölümü fabrikasyon üretim firesinden değil, binalardan ve yapı çalışmalarından kaynaklanır.

Apartman yenilemeleri sırasında demir kapılar, korkuluklar, merdiven elemanları, eski tesisat boruları, çelik profiller, bahçe ve çevre düzenleme elemanları, çatı konstrüksiyon parçaları ve çeşitli metal iskeletler sökülebilir. Komple bina yıkımlarında ise metal miktarı çok daha fazla olabilir.

Ancak yıkım kaynaklı hurdada mülkiyet ve söküm sorumluluğu önemlidir. Bir yapının metal aksamı bina sahibi, yüklenici veya yıkım firması tarafından yönetiliyor olabilir. Bu nedenle özellikle toplu miktarlardaki Yavuztürk demir hurdası alımlarında malzemenin kime ait olduğu ve sahadan çıkarılmasına ilişkin yetkinin net olması gerekir.

Demir hurda genellikle bakır veya sarıya göre kilogram başına daha düşük değer taşırken, miktarın yüksek olması toplam ekonomik değeri artırabilir. Bu nedenle birkaç küçük parçadan oluşan demir hurdası ile bina sökümünden çıkan yüzlerce metal parçanın lojistiği aynı şekilde ele alınmaz.

Mahalledeki konut tadilatları alüminyum hurdası açısından da önem taşır. Eski pencere ve balkon doğramalarının değiştirilmesi, dükkân cephelerinin yenilenmesi, panjur ve çeşitli metal kaplama sistemlerinin sökülmesi sonucunda alüminyum profiller ortaya çıkabilir.

Yeni yapıya geçilirken eski doğramaların topluca sökülmesi halinde tek bir apartmandan dahi düzenli bir alüminyum hurda grubu oluşabilir. Buna karşın daire bazlı tadilatlarda miktarlar daha küçük olur.

Alüminyumun değerlemesinde malzemenin temizliği önemlidir. Cam, plastik fitil, vida ve farklı metalleri üzerinde bulunan eski doğrama ile ayrıştırılmış temiz alüminyum profil aynı sınıfta değerlendirilmez. Bu nedenle özellikle dönüşüm ve tadilat sahalarında farklı malzemelerin başlangıçta ayrılması daha sağlıklı bir hurda tasnifi sağlar.

Yavuztürk’te sarı veya pirinç hurdası, bakır ve demire göre genellikle daha düşük hacimli fakat değerli bir metal grubudur. Eski sıhhi tesisatların yenilenmesinde musluk gövdeleri, vanalar, bağlantı parçaları ve çeşitli pirinç tesisat elemanları ortaya çıkabilir. Apartman ve işyeri tadilatları bu nedenle sarı hurdasının başlıca yerel kaynakları arasındadır.

Krom veya paslanmaz çelik ise daha çok mutfak ekipmanları, korkuluklar, tezgâh ve raf sistemleri, bazı dükkân donanımları ile bina içi metal uygulamalarından çıkabilir. Yavuztürk’ün sanayi mahallesi olmaması nedeniyle paslanmaz hurda miktarını endüstriyel üretim bölgeleriyle kıyaslamak doğru olmaz. Buradaki krom ve paslanmaz hareketi daha parçalı ve proje bazlıdır.

Yavuztürk yoğun ve çok sayıda ara sokağa dağılan bir yerleşim dokusuna sahiptir. Üsküdar üzerine yayımlanan belediye kaynaklı eski bir çalışmada Yavuztürk’te 163 cadde ve sokak bulunduğu kaydedilmiş ve bu sayı o dönem ilçedeki en yüksek değer olarak verilmiştir. Güncel sokak sayısının aynı kaldığı varsayılmamalıdır; ancak veri mahallenin parçalı ve yoğun ulaşım dokusunu göstermesi açısından anlamlıdır.

Bu yapı hurdacı araçlarının mahalle içerisindeki hareketini doğrudan etkiler. Büyük miktarda hurdanın bulunduğu bir apartmana erişim ile birkaç çuval kablonun alınacağı noktaya erişim aynı lojistik koşullara sahip olmayabilir.

Karadeniz Caddesi, Yavuztürk’ün mahalle ölçeğindeki belirgin eksenlerinden biridir. Yavuztürk Niyazi Sayın Kültür Merkezi ve belediyeye ait çeşitli birimler Karadeniz Caddesi üzerinde bulunur.

Bosna Bulvarı ise daha geniş çevre bağlantısı bakımından önemlidir. İBB’nin ana arter kayıtlarında Bosna Bulvarı’nın Yavuztürk bölümünün ana arter sisteminde yer aldığı görülmektedir. Ayrıca Bosna Bulvarı–Küçüksu bağlantısıyla Yavuztürk’e yan yol bağlantısı oluşturulduğu belediye kayıtlarında belirtilmektedir.

Bu nedenle toplu hurda alımlarında araç planlaması yapılırken yalnız mesafe değil; hurdanın bulunduğu sokağın yapısı, yükleme alanı, bina girişi ve ana arterlere çıkış imkânı birlikte değerlendirilmelidir.

Yavuztürk hurdacı içeriğinde en önemli ayrımlardan biri budur. Tuzla, Dudullu veya İMES çevresi gibi bölgelerde sanayi üretimi sonucu düzenli metal talaşı, levha firesi, makine parçaları ve yüksek tonajlı üretim hurdası beklenebilir. Yavuztürk’te ise aynı model geçerli değildir.

Mahallenin metal hurda karakteri ağırlıklı olarak:

Bina ve daire tadilatlarından çıkan hurda kablo ve bakır,

Kentsel dönüşüm ve yıkım çalışmalarındaki demir ve metal yapı elemanları,

Pencere, balkon ve dükkân yenilemelerinden çıkan alüminyum profiller,

Tesisat yenilemelerinden oluşan bakır boru, pirinç vana ve bağlantı parçaları,

Küçük işletme ve dükkânların ekipman değişikliklerinden çıkan demir, alüminyum ve paslanmaz parçalar

üzerinden şekillenir.

Bu ayrım, Yavuztürk’te hurda fiyatı ve araç organizasyonu açısından da önemlidir. Sanayi sahasında aynı türden tonajlı malzeme bulunabilirken, Yavuztürk’te bir apartmanın sökümünde aynı anda demir, bakır, kablo, alüminyum ve sarı hurda ortaya çıkması daha olasıdır.

Rast Kent ve Kayıkent sitelerindeki 305 bağımsız bölümün 2025 yılında Kentsel Dönüşüm Başkanlığı çalışmalarına konu olması, Yavuztürk’te site ölçeğindeki dönüşümün de dikkate alınması gerektiğini gösterir.

Site veya çok bloklu yapıların yenilenmesi, tek daire tadilatından farklı bir hurda profili oluşturabilir. Çok sayıda bağımsız bölümün elektrik, tesisat, doğrama ve ortak alan sistemlerinin yenilenmesi halinde metal miktarı büyüyebilir. Böyle alanlarda metal hurdaların söküm aşamasından itibaren türlerine göre ayrılması özellikle değerlidir.

Bakır kablonun demirle, alüminyum profilin farklı metallerle veya pirinç tesisat parçalarının karışık malzemeyle birlikte tutulması sınıflandırmayı zorlaştırabilir. Proje ölçeği büyüdükçe hurdanın türüne göre ayrı depolanması hem tartımı hem de değerlemeyi kolaylaştırır.

Yavuztürk’te hurda fiyatı yalnızca “bakır”, “kablo” veya “demir” denilerek belirlenemez. Aynı mahallede bulunan iki hurda partisinin değeri önemli ölçüde farklı olabilir.

Bakırda saflık ve üzerindeki yabancı maddeler; kabloda bakır oranı ve kablo türü; alüminyumda profil, levha veya karışık malzeme olması; sarıda pirinç oranı; demirde ise malzemenin niteliği ve toplam ağırlığı değerlendirmeyi etkiler.

Yavuztürk açısından ayrıca yükleme koşulları önemlidir. Hurda sokak seviyesinde hazır durumdaysa başka, apartmanın üst katlarında veya sökülmesi gereken bir noktadaysa başka bir operasyon gerekir. Dar sokak, sınırlı araç yaklaşımı veya yüksek miktarlı malzeme bulunması araç ve personel planlamasını değiştirebilir.

Bu nedenle Yavuztürk hurda alımı için en doğru yaklaşım, malzemenin türü ile birlikte yaklaşık miktarı ve bulunduğu yerin yükleme koşullarını da değerlendirmektir.

Yavuztürk’ün hurdacılık açısından önemi büyük bir sanayi merkezi olmasından değil, yoğun yapı stoku ile devam eden yenileme sürecinin birleşmesinden gelir. Belediyenin mahalleyi dönüşümde öncelikli alanlardan biri olarak değerlendirmesi, 2025’te yeni dönüşüm sözleşmelerinin yapılması, Rast Kent ve Kayıkent sitelerinde yürütülen çalışmalar ve 2026 yılında da riskli yapı yıkımlarının devam etmesi bu durumu somutlaştırmaktadır.

Bu yapı nedeniyle Yavuztürk hurdacı hizmetlerinde özellikle hurda kablo, bakır, demir ve alüminyum öne çıkar. Sarı/pirinç ve paslanmaz metal ise daha küçük fakat ekonomik değeri yüksek gruplar olarak tesisat ve yapı yenilemelerinde ortaya çıkabilir.

Karadeniz Caddesi çevresindeki yoğun mahalle dokusu, Bosna Bulvarı bağlantısı, çok sayıda ara sokağa yayılan konutlar ve giderek daha görünür hale gelen kentsel dönüşüm hareketi birlikte değerlendirildiğinde Yavuztürk’te hurdacılık, fabrika firesinden çok “yapının yenilenmesiyle açığa çıkan metal” üzerine kurulu bir karakter taşır. Bu özellik, Yavuztürk’ü Üsküdar’ın sanayi dışı fakat metal hurda açısından hareketli olabilecek yerleşim bölgelerinden biri haline getirir.