Yuşa Hurdacı

Yuşa’da hurdacılık faaliyetlerini değerlendirirken bölgeyi İstanbul’un yoğun sanayi veya ticaret bölgeleriyle aynı çerçevede ele almak doğru değildir. Güncel Beykoz Belediyesi kaynaklarında Yuşa Tepesi, Anadolu Kavağı Mahallesi sınırlarında bulunan tarihî ve yoğun ziyaret alanlarından biri olarak öne çıkar. Yuşa Camii ve kabri de Doğukapısı Caddesi–Hazret-i Yuşa çevresinde konumlanmaktadır. Bu nedenle Yuşa’da ortaya çıkabilecek metal hurdaların kaynağı büyük fabrikalardan veya organize sanayi tesislerinden çok; konutlar, küçük işletmeler, elektrik ve tesisat yenilemeleri, ziyaretçilere hizmet veren ticari birimler, yapı bakım işleri ve çevre düzenlemeleridir.

Bu yapı, Yuşa hurdacı ihtiyacının da karakterini belirler. Bölgede her gün yüksek tonajlı endüstriyel hurda çıkışı beklemek yerine, farklı noktalarda zaman içerisinde biriken hurda kablo, bakır tesisat malzemeleri, demir doğrama, alüminyum parçalar, paslanmaz metal ekipmanları ve pirinç gibi değerli metaller daha gerçekçi bir hurda profili oluşturur.

Yuşa Tepesi ve yakın çevresi, üretim tesislerinin yoğunlaştığı bir sanayi kuşağı değildir. Bölgenin kimliğini Yuşa Tepesi, tarihî-dinî ziyaret alanı, çevredeki düşük yoğunluklu yerleşimler ve Anadolu Kavağı ile kurduğu bağlantı belirler. Beykoz Belediyesi de Yuşa Tepesi’ni yerli ve yabancı ziyaretçilerin yoğun olarak kullandığı bir alan olarak tanımlamış, geçmiş dönem faaliyet raporlarında Yuşa Camii ve çevresinde şadırvan, abdesthaneler, ticari alanlar, giriş-çıkış sirkülasyonu ve çevre düzenlemelerini içeren projeler üzerinde çalışıldığını belirtmiştir.

Bunun hurdacılık açısından sonucu önemlidir. Yuşa’da metal hurda kaynakları ağırlıklı olarak:

ortaya çıkabilecek malzemeler şeklinde değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla Yuşa’daki hurdacılık potansiyelini yalnızca miktar üzerinden değerlendirmek yanıltıcı olabilir. Bakır, kablo, sarı ve bazı alüminyum çeşitleri gibi birim değeri daha yüksek hurdaların küçük miktarlarda ortaya çıkması da ekonomik açıdan önemli olabilir.

Yuşa çevresinde özellikle hurda kablo ve bakır hurdası, bölgenin yapısına en uygun metal grupları arasındadır. Bunun nedeni büyük ölçekli elektrik sanayisi değil; konutların, ticari birimlerin, tarihî yapıların ve ortak kullanım alanlarının elektrik altyapılarının zaman içerisinde yenilenmesidir.

Elektrik panolarının değiştirilmesi, eski hatların yenilenmesi, aydınlatma sistemlerinin modernize edilmesi, tesisatların elden geçirilmesi veya yapıların kapsamlı tadilat görmesi sırasında farklı kesitlerde kablolar sökülebilir. Bu kablolarda bakır iletken bulunabildiği gibi bazı enerji hatlarında alüminyum iletkenli kablolarla da karşılaşılabilir.

Yuşa’da hurda kablo değerlemesinde yalnızca toplam ağırlığa bakılması doğru değildir. Kablonun:

hurdanın niteliğini doğrudan etkiler.

Bakır hurdası ise yalnızca elektrik kablosundan oluşmaz. Eski tesisat parçaları, bakır borular, bağlantı elemanları, elektrik panolarından çıkan bakır parçalar ve çeşitli mekanik-elektrik uygulamalarından sökülen malzemeler de Yuşa’da bakır hurdası kaynağı olabilir.

Özellikle tadilat sırasında kablo, bakır boru, pirinç bağlantı parçaları ve demir ekipmanların birbirine karıştırılmadan ayrılması, hurdanın doğru sınıflandırılmasını kolaylaştırır.

Yuşa Tepesi yalnızca yerleşim alanı değildir; ziyaretçi hareketliliğine bağlı küçük ölçekli ticari faaliyetler de bulunmaktadır. Anadolu Kavağı çevresi de Beykoz Belediyesi tarafından ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği, özellikle yeme-içme işletmeleriyle bilinen bir bölge olarak tanımlanmaktadır.

Yeme-içme ve ziyaretçi odaklı işletmelerde hurda profili konutlardan farklılaşabilir. İşletme yenilemelerinde paslanmaz çelik tezgâh parçaları, metal raflar, davlumbaz bileşenleri, eski mutfak ekipmanları, alüminyum profiller, elektrik kabloları, metal masa-ayakları ve çeşitli demir parçalar ortaya çıkabilir.

Bu noktada özellikle krom hurdası olarak günlük dilde adlandırılan paslanmaz çelik malzemeler önem kazanır. Mutfak ve gıda hazırlama alanlarında paslanmaya dayanıklı metal kullanımının yaygın olması nedeniyle eski tezgâh, evye, raf veya ekipman sökümleri paslanmaz metal hurdası oluşturabilir.

Ancak Yuşa’nın işletme yapısını büyük restoran bölgeleri veya ticaret merkezleriyle karşılaştırıp sürekli yüksek miktarda krom hurdası çıktığını söylemek doğru olmaz. Buradaki potansiyel daha çok dönemsel işletme yenilemeleri ve ekipman değişiklikleriyle bağlantılıdır.

Yuşa çevresinde toplam ağırlık açısından öne çıkabilecek metal gruplarından biri demirdir. Konutların ve küçük işletmelerin tadilatlarında eski kapılar, korkuluklar, bahçe demirleri, konstrüksiyon parçaları, çatı elemanları, metal raflar ve çeşitli profiller sökülebilir.

Yuşa Tepesi’nin tarihî ve ziyaretçi niteliği nedeniyle ortak kullanım alanları, giriş-çıkış düzenlemeleri, çevre düzenlemeleri ve bakım çalışmalarında da metal ekipmanlara rastlanabilir. Beykoz Belediyesi’nin Yuşa Camii çevresine ilişkin geçmiş proje çalışmalarında giriş-çıkış sirkülasyonu, ticari alanlar ve çeşitli ortak kullanım bölümlerinin düzenlenmesinin ele alınmış olması, bu çevrede yapı ve saha bakımının bölge karakterinin bir parçası olduğunu göstermektedir.

Demir hurdaları arasında bölgedeki olası kaynaklar özellikle eski:

şeklinde ortaya çıkabilir.

Demirin bakır veya pirinç gibi metallere göre kilogram başına değeri farklı olduğundan, özellikle hacimli demir hurdalarında toplam miktar ve yükleme koşulları önem kazanır.

Yuşa ve Anadolu Kavağı çevresindeki konut ve ticari yapıların yenilenmesi, alüminyum hurdası açısından da kaynak oluşturabilir. Eski pencere-doğrama sistemleri, alüminyum profiller, çerçeveler, cephe veya sundurma parçaları ve çeşitli yapı elemanları tadilat sonrasında hurdaya ayrılabilir.

Alüminyumun farklı alaşımlar ve ürün biçimleri halinde bulunması nedeniyle profillerin, levhaların ve karışık alüminyum parçaların ayrı değerlendirilmesi önemlidir.

Ayrıca bazı elektrik kabloları da alüminyum iletken içerebilir. Bu nedenle dış görünüş bakımından birbirine benzeyen kabloların tamamının bakır kablo kabul edilmemesi gerekir.

Yuşa’daki tesisat yenilemelerinde ortaya çıkabilecek bir başka grup pirinç, yani hurdacılık sektöründe yaygın olarak kullanılan adıyla sarı hurdadır.

Musluk, vana, bağlantı parçası, rekor ve çeşitli sıhhi tesisat elemanlarında pirinç kullanılabilir. Özellikle eski yapıların su tesisatı veya işletmelerin mekanik tesisatları yenilendiğinde bakır borularla birlikte sarı parçalar da sökülebilir.

Bu malzemeler çoğu zaman demir hurdasına göre çok daha düşük toplam ağırlıkta çıkar. Buna rağmen bakır alaşımı olmaları nedeniyle hurda ayırma aşamasında demirin arasında bırakılmamaları önem taşır.

Yuşa’ya özel hurdacılık değerlendirmesinin en önemli noktalarından biri budur. İMES, Dudullu veya benzeri üretim bölgelerinde makine parçaları, üretim fireleri, ağır demir ve düzenli sanayi hurdaları temel kaynak olabilirken Yuşa’da aynı profil beklenmemelidir.

Eldeki resmî kaynaklar Yuşa Tepesi’ni sanayi merkezi olarak değil tarihî, dinî ve ziyaretçi yoğunluklu bir alan olarak göstermektedir. Bu nedenle burada daha gerçekçi hurda kaynakları bina yenilemesi, elektrik tesisatı değişimi, küçük ticari işletmelerin ekipman yenilemesi ve çevre düzenlemeleridir.

Bu fark, Yuşa hurdacı aramasının hizmet beklentisini de değiştirir. Bölgede birkaç yüz kilogram veya daha sınırlı miktarlardaki ayrıştırılmış metal hurdalar, zaman zaman büyük bir şantiye hurdasından daha yaygın bir senaryo olabilir.

Yuşa’da hurda alımının yalnızca metal türüne göre değil, bulunduğu noktaya göre de planlanması gerekir.

Bölgenin ulaşım akslarından Doğu Kapısı Caddesi ve Hz. Yuşa Caddesi doğrudan Yuşa Tepesi çevresindeki erişimle ilişkilidir. İETT’nin 2025 yılında yayımladığı bir güzergâh duyurusunda Doğu Kapısı Caddesi’nin geçici olarak trafiğe kapatılması üzerine 15A, 15A-1 ve 15A-2 hatlarının Sultan Aziz Caddesi ve Hz. Yuşa Caddesi üzerinden yönlendirildiği görülmektedir. Bu kayıt, söz konusu yolların Yuşa Tepesi ulaşımındaki önemini somut biçimde göstermektedir.

Ayrıca Yuşa Tepesi’nin yaklaşık 200 metre yükseltide olması ve ziyaretçi hareketliliği, hurda yükleme operasyonlarında konum ve araç erişiminin önceden değerlendirilmesini önemli hale getirir.

Özellikle hacimli demir profiller, sökülmüş doğramalar veya toplu tadilat hurdaları söz konusu olduğunda yükleme yapılacak alan ile aracın yaklaşabileceği nokta arasındaki mesafe önemlidir.

Ziyaretçi hareketinin yoğun olduğu zamanlarda ise yüklemenin çevrede gereksiz trafik veya alan işgali oluşturmadan yapılması daha uygun bir çalışma biçimidir.

Yuşa’yı çevresinden tamamen bağımsız değerlendirmek de doğru değildir. Yuşa Tepesi güncel belediye kaynaklarında Anadolu Kavağı Mahallesi içerisinde gösterilmektedir. Anadolu Kavağı aynı zamanda Boğaz kıyısındaki ziyaretçi odaklı yerleşimlerden biridir ve Şehir Hatları’nın Üsküdar–Anadolu Kavağı seferlerinde son duraklardan biri olarak İstanbul’un diğer Boğaz yerleşimleriyle bağlantılıdır.

Bu nedenle Yuşa’daki küçük işletme ve konut hurdaları ile Anadolu Kavağı’ndaki yapı ve işletme yenilemelerinden kaynaklanan metaller aynı yerel hareketlilik içerisinde değerlendirilebilir.

Ancak bu durum Anadolu Kavağı sahilindeki ticari yapının tamamını Yuşa Tepesi’ne taşımak anlamına gelmez. Yuşa çevresinde daha çok ziyaret alanına bağlı işletmeler ve dağınık yapılaşma ön plana çıkarken Anadolu Kavağı merkezine doğru yeme-içme ve sahil ticareti belirginleşir.

Yuşa’da bir konut, işletme veya diğer yapının yenilenmesi sırasında farklı metal türleri aynı anda ortaya çıkabilir. Bir elektrik ve tesisat yenilemesinde bakır kablo, demir boru veya profil, pirinç vana ve alüminyum parça aynı söküm içerisinde bulunabilir.

Bu malzemelerin karışık halde bekletilmesi yerine türlerine göre ayrılması daha sağlıklı değerlendirme yapılmasını sağlar.

Özellikle:

hurdanın sınıflandırılmasını kolaylaştırır.

Kablo hurdalarında dış izolasyonu yakmak gibi çevreye ve malzemeye zarar veren uygulamalar yerine kablonun mevcut haliyle sınıflandırılması gerekir.

Yuşa’da metal hurda alımını gerçek bölge yapısına göre düşündüğümüzde üç ana kaynak öne çıkar: konut ve yapı tadilatları, ziyaretçi alanlarıyla bağlantılı küçük ticari işletmeler ve elektrik-mekanik altyapı yenilemeleri.

Bu kaynaklardan dolayı Yuşa hurda kablo, Yuşa bakır hurdası, demir, alüminyum, sarı ve paslanmaz metal hurdaları bölge açısından anlamlı kategorilerdir. Ancak Yuşa’nın niteliği gereği düzenli fabrika hurdası veya büyük ölçekli üretim firesi bölgenin temel hurdacılık karakteri olarak gösterilmemelidir.

Yuşa Tepesi, Doğukapısı Caddesi, Hz. Yuşa çevresi ve Anadolu Kavağı bağlantısında ortaya çıkan metal hurdaların niteliğini belirleyen esas unsur üretim değil; yapıların ve tesisatların zaman içinde yenilenmesi, küçük işletmelerin ekipman değişimleri ve ortak kullanım alanlarında yapılan bakım çalışmalarıdır.

Bu nedenle Yuşa’da hurdacılık faaliyetlerini değerlendirirken “ne kadar sanayi var?” sorusundan çok, hangi yapıda hangi metal kullanılıyor ve yenileme sırasında hangi hurda ortaya çıkıyor? sorusu daha anlamlıdır. Bölgeyi İstanbul’daki klasik sanayi hurdası merkezlerinden ayıran temel özellik de budur.